Opóźniony rozwój mowy

Czy twoje dziecko, które ma już 2-3 lata, nie mówi, a w kontakcie z tobą bądź najbliższymi posługuje się głównie gestami oraz komunikacją pozawerbalną? Z pewnością jest to sygnał alarmowy dla rodziców. Takie problemy mogą oznaczać samoistnie opóźniony rozwój mowy.

1. Przyczyny opóźnionego rozwoju mowy

Do dużej grupy ORM (opóźnionego rozwoju mowy) należą trzy pojęcia: SORM (samoistny opóźniony rozwój mowy), SLI (specyficzne zaburzenie mowy i języka) oraz NORM (niesamoistny opóźniony rozwój mowy). SORM jest zaburzeniem o charakterze pierwotnym. Ciężko znaleźć jego przyczynę, dlatego istotne jest wykluczenie innych zaburzeń rozwojowych. NORM zawsze jest spowodowany jakimś czynnikiem, np. uszkodzeniem słuchu, upośledzeniem umysłowym, uszkodzeniem neurologicznym lub uszkodzeniem obwodowym narządów mowy. SLI nie jest wywołane czynnikami medycznymi lub anatomicznymi. Pojawiają się tu trudności w obszarze pamięci fonologicznej. Dziecko może mieć problem nie tylko z budowaniem wypowiedzi, ale również ze zrozumieniem.

Zobacz film: "Rozwój intelektualny dziecka autystycznego"

Należy odróżnić kiedy mamy do czynienia z prostym opóźnionym rozwojem mowy, a kiedy jest on już zaburzony. SORM nie zawsze niesie za sobą takie konsekwencje, jak trudności w czytaniu i nigdy nie niesie za sobą opóźnienia w sferze intelektualnej. Zaburzenie w sferze intelekturalnej mogą być związane z zaburzonym rozwojem mowy, ale o zaburzonym rozwoju mowy możemy mówić wtedy, kiedy znajdziemy jego przyczynę np. gorszy słuch, a o SLI po czwartym roku życia. SLI nie wiąże się z niepełnosprawnością intelektualną, w skali bezsłownej mają 85. 

Na początek należy sprawdzić, czy rozwój fizjologiczny dziecka przebiega w normie. Konieczna jest więc wizyta u pediatry, otolaryngologa lub foniatry oraz neurologa. Gdy po wykonaniu szeregu badań specjalistycznych wykluczymy zaburzenia rozwojowe (typu autyzm, opóźniony rozwój umysłowy itp.), mamy najprawdopodobniej do czynienia z samoistnie opóźnionym rozwojem mowy. Według podręczników może on występować do 4. roku życia. Po tym czasie powinniśmy poszukać przyczyny i zastanowić się, czy nie jest to NORM czy SLI.

Najczęstszą przyczyną tego typu zjawiska są czynniki zewnątrzpochodne, do których zaliczamy wpływy środowiskowe i aspekt psychologiczny. Czynniki wewnątrzpochodne wynikają głównie z uwarunkowań genetycznych (to około 40-50% przypadków).

2. Mowa u dzieci z ORM

Dzieci z ORM charakteryzują się tym, że mówią mało bądź wcale, a komunikują się z otoczeniem głównie na poziomie pozawerbalnym. Mają prawidłowy słuch i żywo reagują na polecenia słowne. Proszone o wypowiedzenie poszczególnych głosek w izolacji, potrafią wymówić każdą (bądź prawie każdą), niestety nie są w stanie złożyć ich w płynnie wypowiedziane słowo, w prawidłowym tempie.

Pierwsze słowa pojawiają się u nich najczęściej po 3 roku życia, przy czym obfitują w wiele uproszczeń, redukcji lub wymian głosek w wyrazach. W przypadku SORM w 4 roku życia posługują się oni już pojedynczymi zdaniami, jednak niepoprawnymi gramatycznie (w przypadku SLI prawidłowo rozwijający się 4-latek jest sprawnym użytkownikiem języka, choć z pojawiającymi się niekiedy wadami wymowy typu: seplenienie, reranie, pojedyncze wymiany spółgłoskowe). Około 5-6 roku życia następuje zrównanie z poziomem mowy rówieśników, niestety ich słownictwo pozostaje często uboższe niż innych.

Często w przypadku zaburzenia typu NORM w późniejszym okresie dzieci przejawiają trudności w procesie czytania i pisania, niewielkie opóźnienie w sferze intelektualnej lub zaburzenia uwagi.

3. Wspomaganie rozwoju mowy u dziecka

Jak zatem należy kształtować rozwój dziecka na co dzień? Starajmy się motywować dziecko do mówienia poprzez częste rozmowy, wystrzegajmy się przy tym zdrobnień i spieszczeń oraz skróconych sformułowań, nietypowych w kontaktach z innymi.

Konstrukcje zdaniowe kierowane do naszych najmłodszych powinny być proste w przekazie i zrozumiałe. Nie bójmy się rozmawiać z dzieckiem przy wykonywaniu rutynowych czynności, np. podczas ubierania ("Gdzie jest rączka?" lub "Zakładamy zieloną spódniczkę"), gotowanie ("A teraz dodajemy mąkę", bądź "A teraz biorę mąkę i wsypuję ją do miski") itp.

Nauczmy je kojarzyć przedmioty, zjawiska i czynności, z którymi spotyka się w swoim życiu, z ich nazwami. Wysłuchajmy, co ma nam do powiedzenia (nawet gestem) i pozwólmy dokończyć swoją wypowiedź.

Jednocześnie nie zamykajmy je na świat, postarajmy się jak najszybciej zapewnić mu kontakty z rówieśnikami (np. przez umieszczenie go w przedszkolu).

Nauka dzielenia się, czyli rozwój społeczny malucha
Powiedz „mama”, powiedz „tata”

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.