Rozwód i separacja

Zakładając rodzinę nie myślimy o tragicznym finale małżeństwa, czyli rozstaniu. Niestety coraz częściej związki z krótkotrwałym stażem decydują się na rozwiązanie w postaci separacji lub rozwodu. Codzienne obowiązki, rutyna, ciągłe kłótnie i rozczarowania sprawiają, że partnerom przestaje się chcieć walczyć o miłość. Następuje rozpad małżeństwa, w obliczu którego zwykle cierpią najboleśniej ci, którzy w niczym nie zawinili – dzieci. Na czym polega separacja i rozwód? W czym się różnią, a w czym są podobne?

Różnice między separacją i rozwodem

Rozwód polega na rozwiązaniu małżeństwa, sądowym wniosku, stwierdzającym, że związek przestaje istnieć. Natomiast separację można określić mianem „ograniczonego rozwodu” albo „rozwodu nie do końca”. W praktyce sądowne orzeczenie separacji lub rozwodu daje podobne skutki. Istnieje jednak kilka podstawowych różnic między separacją a rozwodem, o których warto wiedzieć.

OBSZAR RÓŻNIC ROZWÓD SEPARACJA
Przesłanki rozpadu związku udowodnienie trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego; brak szans na porozumienie się partnerów; udowodnienie zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego; istnieje szansa, że partnerzy się pogodzą;
Skutki rozwiązań prawnych rozwiązanie małżeństwa; uchylenie małżeństwa;
Prawo do nowego małżeństwa po rozwodzie można zawrzeć nowy związek małżeński; separacja uniemożliwia zawarcie nowego małżeństwa; istnieje możliwość powrotu do „starego” związku;
Kwestia nazwiska po rozwodzie można wrócić do swojego wcześniejszego (panieńskiego) nazwiska, dopełniając odpowiednie formalności w Urzędzie Stanu Cywilnego; po separacji nie można wrócić do swojego wcześniejszego nazwiska;
Koszta i szybkość postępowania koszty sądowe rozwodu wynoszą 600 zł; rozwód zwykle trwa dłużej niż separacja, szczególnie gdy para chce dochodzić o winie rozpadu związku; procedura separacji kosztuje 100 zł; separację można uzyskać już na pierwszej rozprawie w przypadku, gdy para nie ma dzieci i gdy obie strony zgadzają się na takie rozwiązanie;
Obowiązek alimentacyjny obowiązek płacenia alimentów na rzecz małżonka ogranicza się w niektórych przypadkach do 5 lat, chociaż można wystąpić na drogę sądową o przedłużenie tego okresu; nie ma ograniczeń czasowych obowiązku płacenia alimentów na małżonka w przypadku separacji;
Obowiązek pomocy na małżonkach nie ciąży po rozwodzie obowiązek wspierania się i niesienia pomocy ekspartnerowi; małżonkowie są zobowiązani do niesienia sobie wzajemnej pomocy, np. gdy partner zachoruje;

Podobieństwa między separacją i rozwodem

Sądowe orzeczenie separacji i rozwodu tak naprawdę skutkuje podobnymi konsekwencjami dla rozstających się małżonków. Abstrahując od skutków psychologicznych, po rozwodzie, jak i separacji między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa, to znaczy, że każdy zarabia na siebie, a majątek wspólny z okresu trwania związku ulega podziałowi. Małżonkowie nie dziedziczą po sobie, chyba że na mocy testamentu. Sąd orzeka również w kwestii alimentów na dzieci i na małżonka oraz odnośnie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi rozstających się małżonków. Może, np. ustalić zasady widzeń i reguły dotyczące spotkań dziecka z rodzicem, z którym maluch nie mieszka na co dzień.

Ponadto prawnie zostają ustalone koszta, jakie każdy z rodziców jest zobowiązany ponosić na rzecz utrzymania i wychowania dzieci. W praktyce oznacza to, że rodzic, z którym dzieci nie mieszkają, płaci alimenty na rzecz drugiego rodzica, zajmującego się dziećmi. Małżonek może domagać się również płacenia alimentów na niego samego, np. kiedy rozwód (separacja) wiąże się ze znacznym pogorszeniem sytuacji materialnej rodziny, kiedy małżonek żyje w niedostatku, a nie został uznany przez sąd za winnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Oczywiście roszczenia partnera muszą być dostosowane do wydolności zarobkowej drugiej strony. Separacja i rozwód wymagają porozumienia się również w kwestii wspólnego lokum.

Sąd musi orzec, w jaki sposób małżeństwo po separacji lub rozwodzie ma korzystać ze wspólnego mieszkania. Jeżeli przebywanie pod jednym dachem kończy się bezustannBeisert M., Rozwód. Proces radzenia sobie z kryzysem, Wydawnictwo Fundacji „Humaniora”, Poznań 2000, ISBN 83-7112-075-3.ymi awanturami albo jeżeli któryś z partnerów dopuszcza się przemocy czy nadużywa alkoholu, sąd może nakazać eksmisję „problemowego” małżonka. Na zgodę obu stron sąd może również orzec o podziale domu albo przyznać mieszkanie jednemu małżonkowi, jeżeli drugi się na to zgadza bez roszczeń o dostarczenie mu lokalu zastępczego bądź zamiennego. Nie tylko kwestie prawne łączą separację i rozwód. Bez względu na charakter rozstania małżonków zawsze pojawia się ból, rozczarowanie, poczucie krzywdy, żalu i wszechogarniający smutek.