Pokaż kategorie Parenting.pl
Pokaż kategorie

Ciemiączko

Ciemiączko noworodka jest delikatne, jeszcze niezrośnięte, ale mimo to doskonale ochrania mózg. Tak naprawdę dziecko ma nie jedno ciemiączko, ale kilka. Ciemiączka na główce noworodka przypominają coś w rodzaju zagłębień. Są to miejsca, w których krawędzie kilku kości sąsiadują ze sobą. Ciemiączka okryte są twardą, wytrzymałą, a jednocześnie bardzo elastyczną błoną. Podczas porodu drogami natury ciemiączka umożliwiają dopasowanie się główki dziecka do kształtu kanału rodnego.

Ciemiączko u noworodka

Obwód głowy noworodka po przygięciu bródki do klatki piersiowej jest duży. Podczas porodu siłami natury to właśnie główka dziecka toruje drogę na świat reszcie ciału maluszka. Podczas przechodzenia przez kanał rodny główka dziecka jest mocno ściskana. Nic złego jednak maluszkowi nie grozi, ponieważ kości czaszki dopasowują się do kształtu dróg rodnych, czasem nawet zachodzą na siebie. Jest to możliwe właśnie dzięki ciemiączkom. Jeśli po wysiłku porodowym główka noworodka nie ma pięknego wyglądu, nie ma powodów do obaw. Gdy neonatolog nie stwierdzi żadnych zdeformowań czy wad budowy, główka maluszka wkrótce nabierze ładnego kształtu.

Ciemiączek u noworodka jest kilka, ale tak naprawdę najważniejsze są dwa: przednie i tylne. Podczas każdej wizyty w przychodni lekarz bada główkę dziecka, dotykając ciemiączek. Sprawdzić należy ich wielkość oraz to, czy nie pulsują lub nie są zapadnięte. Badanie ciemiączek dotykiem jest ważne, ponieważ zmiany w ich wyglądzie są często objawem problemów zdrowotnych dziecka. Bardzo ważne jest również to, czy ciemiączka nie zarastają zbyt wcześnie.

  • Ciemiączko przednie – największe, kształtem przypomina latawiec lub romb. Można je wyczuć, a często też zobaczyć na czubku główki. W chwili narodzin ciemiączko przednie ma zazwyczaj wymiary 2x2 cm, ale zdarzają się też ciemiączka centymetrowe, co wcale nie świadczy o nieprawidłowościach. Zmniejsza się ono wraz z wiekiem niemowlęcia. Zwykle zarasta między dziewiątym, a osiemnastym miesiącem życia dziecka.
  • Ciemiączko tylne – jest zdecydowanie mniejsze od przedniego, znajduje się z tyłu główki dziecka. Ma kształt trójkąta. Zarasta wcześniej niż ciemiączko przednie, już między szóstym tygodniem, a czwartym miesiącem życia niemowlaka.

Problemy z ciemiączkiem

Zwykle ciemiączko nie wyróżnia się w żaden szczególny sposób, a jego powierzchnia znajduje się na poziomie kości czaszki. Jednak podczas płaczu dziecka ciemiączko może się napinać i pulsować. W tym, że ciemiączko tętni nie ma nic nadzwyczajnego, pod warunkiem, że pulsowanie ciemiączka ustępuje po uspokojeniu się dziecka. Niektóre zmiany w wyglądzie ciemiączek powinny jednak być sygnałem alarmowym dla rodziców. Do lekarza należy się udać, gdy ciemiączko:

  • jest zapadnięte – zwłaszcza w czasie upałów, gorączki, wymiotów, biegunki; zapadnięte ciemiączko może świadczyć o odwodnieniu, dziecko wtedy ma suche śluzówki w buzi i oddaje mało moczu;
  • pulsuje i uwypukla się w czasie gorączki lub gdy dziecko ma drgawki, bardzo płacze albo jest nienaturalnie spokojne i senne – wypukłe ciemiączko może być objawem poważnej infekcji.

Zarastanie ciemiączka

Lekarz na wizytach kontrolnych sprawdza wielkość i tempo zarastania ciemiączek. Dzięki ciemiączkom i szwom czaszki, główka dziecka ciągle może rosnąć, co stwarza przestrzeń dla rozwijającego się mózgu. Zarówno zbyt wczesne, jak i zbyt późne zarastanie ciemiączek powinno budzić niepokój. Jeśli ciemiączka, a zwłaszcza ciemiączko przednie, zamyka się zbyt wcześnie, może dojść do ograniczenia przestrzeni dla rosnącego mózgu i do wzrostu ciśnienia śródczaszkowego. Taka sytuacja zdarza się na szczęście bardzo rzadko. Wczesne zarastanie ciemiączka najczęściej nie skutkuje poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi dla dziecka.

Czasami przyczyną przedwczesnego zarastania ciemiączek jest zbyt duża suplementacja witaminą D. Jeśli zatem dziecko karmione jest mlekiem modyfikowanym, które zawiera witaminę D, warto spytać lekarza, czy niezbędne jest dodatkowe podawanie tej witaminy. Gdy maluch wypija około 800 ml mleka na dobę, a jednocześnie dostaje witaminę D, prawdopodobnie podaż tej witaminy jest zbyt duża, co sprzyja przedwczesnemu zarastaniu ciemiączek. W przypadku zbyt wczesnego lub zbyt późnego zarastania ciemiączek konieczna jest wizyta z dzieckiem u neurologa. Potrzebne jest skierowanie od lekarza rodzinnego.

Późne zarastanie ciemiączek nie jest z reguły niebezpieczne i może występować u całkowicie zdrowego niemowlaka. W nielicznych przypadkach przyczyną późnego zrastania się ciemienia jest choroba, np. krzywica. Nie należy bać się dotykać ciemiączek. Nie można omijać ciemiączka podczas mycia czy głaskania główki dziecka oraz podczas czesania czy smarowania główki kremem. Zabiegi pielęgnacyjne nie uszkodzą ciemiączek.

Joanna Krocz,
Komentarze

dyskusje na forum

Artykuły Ciemiączko
Ciemiączko

Pulsujące ciemiączko

(...) czy z niemowlakiem wszystko jest w porządku. Powodem do zmartwień bywa bowiem pulsujące ciemiączko. Czy pulsujące ciemiączko jest oznaką ... codzienne zajmowanie się noworodkiem. Jeśli ciemiączko jest zapadnięte, a niemowlak spożywa mało pokarmu i nie brudzi zbyt często pieluch, może to być oznaką odwodnienia. Wówczas należy skontaktować się z lekarzem. Czasami ciemiączko na czubku głowy wydaje...

Ważny temat - Jesienne infekcje - jak pomóc dziecku przy zatruciach pokarmowych?

Zapadnięte ciemiączko

Czaszka składa się z wielu kości, które chronią mózg przed urazami. W czasie narodzin kości czaszki nie są jednak mocno ze sobą połączone, by umożliwić głowie dziecka przeciśnięcie

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Główka niemowlaka

(...) symetryczna. Nadal na główce pozostaje miękkie ciemiączko, które twardnieje dopiero około 10.-18. miesiąca życia. Jest to konieczne ... dziecko. Charakterystyczne dla główki małego dziecka są ciemiączka - ciemiączko przednie i tylne. Są to miejsca, gdzie kości ... lub wklęsła. Jest to normalne i nie jest powodem do niepokoju. Trzeba pójść do lekarza, kiedy ciemiączko jest stale wypukłe lub wklęsłe. Ciemiączko tylne zamyka się do 4. miesiąca życia dziecka, natomiast ciemiączko przednie - maksymalnie do 18. miesiąca...

Choroby noworodka

Prawidłowa temperatura u noworodka cz. 2/2

Jak rozpoznać gorączkę u noworodka? Maluszek jest niespokojny albo zbyt senny, bierny. Może mieć rozpalone policzki i przyspieszony oddech. Jego śluzówki są suche, spojówki załzawione, ciemiączko jakby faluje (uwypukla się i opada). Jeśli temperatura noworodka nie przekracza 38ºC, mówi się o tzw. stanie podgorączkowym, który nie wymaga stosowania leków na obniżenie temperatury. Gorączka nie zawsze oznacza, że dziecko choruje. Ciepłota ciała rośnie bowiem także w efekcie wysiłku fizycznego,...

Krwawienie dokomorowe

Wodogłowie pokrwotoczne

(...) tak ze względu na to, że czaszka noworodka nie jest jeszcze całkowicie sztywna, a ciemiączko jest jeszcze nieskostniałe. Zwiększenie się ... głowa, ciemiączko jest wypukłe i twarde w dotyku, wymioty, rozdrażnienie, brak apetytu, trudności w patrzeniu do...

Krwawienie dokomorowe

USG przezciemiączkowe

(...) Nie wiąże się to z żadnymi komplikacjami i jest możliwe, choć rzadko praktykowane. Na główkę dziecka, a konkretnie na ciemiączko ... , gdzie jest ciemiączko. Aby dobrze uwidocznić wnętrze czaszki, osoba badająca porusza ostrożnie głowicą. Całe badanie trwa maksymalnie pół...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Rozwój fizyczny niemowlęcia

(...) na sklepieniu czaszki, znajduje się ciemiączko duże, wypełnione miękką tkanką włóknistą, a między kośćmi ciemieniowymi i potylicą znajduje się tzw. ciemiączko małe. W miarę wzrostu czaszki szwy i oba ciemiączka zarastają i kostnieją. W ciągu pierwszych...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Niemowlę z zespołem Downa

(...) dziecka. Ciemiączko duże i ciemiączko małe zwykle są większe niż u zdrowych niemowląt, a proces ich twardnienia trwa...

Choroby i dolegliwości malucha

USG dziecka

(...) jest także zobrazowanie USG mózgu. Jest to wykonalne do momentu zrośnięcia się kości czaszki dziecka. Przez niezrośnięte...

Ważny temat - Jesienne infekcje - jak pomóc dziecku przy zatruciach pokarmowych?

Rozwolnienie u niemowlaka

(...) Odwodnienie ma następujące objawy u niemowląt: bladość, suchość w ustach, wyczerpanie, rozdrażnienie, wklęsłe...