Jak nauczyć dziecko przepraszać?

spis treści
rozwiń

Czy kiedy twoje dziecko postąpi źle, uderzy koleżankę w przedszkolu, podbierze zabawki młodszemu bratu, pomaże kolorowankę siostrze albo nie wykona twojego polecenia, obraża się i dąsa za upomnienia zamiast okazać skruchę i przeprosić? Nikt nie lubi przyznawać się do błędów, ale od małego powinniśmy uczyć nasze pociechy magicznego słowa „przepraszam”. Jak nauczyć dziecko przepraszać? Jak się zachować, by maluch nie poczuł się skrzywdzony, w jego odczuciu, niesprawiedliwą karą, a zapamiętał, jak należy postępować, kiedy się komuś sprawi przykrość?

1. Rozwój moralny dzieci

Czy istnieje jakikolwiek wzorzec rozwoju poczucia dobra i zła? Najlepiej znane podejście do rozwoju moralnego pochodzi z późnych prac Lawrence’a Kohlberga, który oparł swoją teorię na poglądach psychologa poznawczego Jeana Piageta, dotyczących rozwoju poznawczego. Według Kohlberga myślenie moralne to nic innego, jak specjalna forma rozwiązywania problemów. Rozumowanie moralne kształtuje się na drodze wiodącej przez serię stadiów rozwojowych.

Zobacz film: "Jakie umiejętności powinno posiadać dziecko, które idzie do przedszkola?"

POZIOMY I STADIA UZASADNIENIE MORALNEGO ZACHOWANIA
I. Moralność przedkonwencjonalna
Stadium 1: Egocentryczne przyjemność/ból/zysk Ukierunkowanie na uniknięcie bólu lub bycia przyłapanym
Stadium 2: Orientacja koszt/zysk; wzajemność Zdobywaj nagrody lub wzajemne korzyści („przysługa za przysługę”)
II. Moralność konwencjonalna
Stadium 3: Orientacja „dobrego dziecka” Zyskuj akceptację, unikaj dezaprobaty
Stadium 4: Orientacja prawa i porządku Przestrzegaj reguł, unikaj kar
III. Moralność postkonwencjonalna (oparta na zasadach)
Stadium 5: Orientacja na dotrzymywanie umowy społecznej Działaj dla dobra własnej społeczności
Stadium 6: Orientacja na zasady etyczne Dąż do sprawiedliwości, bądź konsekwentny w swoich zasadach, unikaj samopotępienia

2. Nauka przepraszania

Kiedy zacząć uczyć malucha przepraszać innych za swoje złe zachowanie? Najlepiej jak najwcześniej, czyli wtedy, kiedy dziecko zacznie mówić. Małe dzieci to egocentrycy – nie potrafią jeszcze przyjąć perspektywy drugiego człowieka. Nie umieją wczuć się w sytuację drugiej strony, np. nie wiedzą, że bijąc kolegę, sprawiają mu ból. Maluchy uczą się empatii stopniowo. Dużą rolę w rozwoju moralnym odgrywają rodzice, którzy powinni zwracać uwagę na złe zachowanie szkraba i wyjaśniać mu, dlaczego nie wolno postępować w ten sposób, zachęcając jednocześnie do przeprosin, np.: „Nie wolno brać bez pytania cudzych zabawek. Idź przeproś Kasię, że wzięłaś jej lalkę bez pytania i zapytaj, czy pozwoli ci się nią pobawić chwilę”. Rodzice powinni też nauczyć wyrażać i nazywać emocje, jakich doświadcza dziecko. Co to znaczy złościć się, co to jest poczucie winy, skrucha, wyrzuty sumienia? To dla dziecka bardzo trudne słowa, odwołujące się do myślenia abstrakcyjnego, które pojawia się późno w rozwoju umysłowym.

Nie każ maluchowi tłumić emocji w sobie. Niech powie swoimi słowami, co czuje. Nie tłumacz też w postaci długich wykładów. Maluchy przestają słuchać już przy drugim zdaniu, dlatego komunikaty powinny być jasne, krótkie i precyzyjne. Nie zanudzaj dziecka zbyt długimi wywodami moralnymi. Kiedy jesteś świadkiem nieporozumienia między rodzeństwem, podpowiadaj, jak maluchy mogą konstruktywnie rozwiązać patową dla nich sytuację. Jako rodzic musisz sama świecić przykładem. Kiedy nie potrafisz przepraszać i unikasz tego słowa jak ognia, trudno przyznać ci się do błędu, a konflikty kończą się zwykle awanturą, nie licz, że maluch będzie skory do przepraszania. Dzieci naśladują dorosłych. Jeśli postąpisz źle wobec dziecka, niekonsekwentnie, umiej powiedzieć: „Przepraszam”. Dziecko zrozumie wówczas, że przepraszanie nie oznacza słabości, ale świadczy o dojrzałości i będzie chciało być takie, jak ty. Nie zmuszaj malucha do przepraszania, a już na pewno nie ucz przepraszania wtedy, kiedy nie zawini. Nie trzeba przecież przepraszać wszystkich bezustannie. Obok nauki przepraszania ważna jest też szkoła asertywności – umiejętność dbania o własne interesy z jednoczesnym poszanowaniem praw innych.

Następny artykuł: Jak zachęcić dziecko do pomocy?

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!