Nauka odpowiedzialności

Jak nauczyć przedszkolaka bycia odpowiedzialnym? Nauka odpowiedzialności to bardzo trudna sztuka, która wymaga uzmysłowienia szkrabowi, że za każdym jego czynem kryją się konkretne konsekwencje. Każdy wybór wiąże się z określonymi skutkami. Kiedy chcemy, by nasze dziecko było odpowiedzialne za swoje czyny i powzięte decyzje, trzeba powierzać mu zadania, oczywiście na miarę jego możliwości, w których będzie miało szansę się wykazać, przekonać siebie i innych, że jest zdyscyplinowane i potrafi mądrze kierować swoim życiem.

Polecane wideo:

Odpowiedzialność u malca

Posiadanie przez malca własnego zwierzątka uczy odpowiedzialności.

Przyczyna i skutek

Wydaje się, że wcześniejsze pokolenia miały łatwiej, jeśli chodzi o naukę odpowiedzialności dzieci. Maluchy pomagały w gospodarstwie, zajmowały się młodszym rodzeństwem, każdy miał wyznaczone obowiązki. Współczesnym dzieciakom trochę trudniej nauczyć się dyscypliny i odpowiedzialności, bo albo siedzą tylko przed telewizorem, grają na komputerze, albo we wszystkim wyręczają ich dorośli, rodzice, dziadkowie, niania. Niektóre dzieci lekceważą nawet obowiązek odrabiania lekcji. Jak w takich okolicznościach nauczyć szkraby poczucia obowiązku i odpowiedzialności za własne czyny, kiedy niczego się od nich nie wymaga? Jak kształtować zdolność przewidywania konsekwencji swoich wyborów? Jak przestrzegać, że konformizm i uleganie namowom rówieśników mogą być czasem opłakane w skutkach? Po pierwsze, należy nauczyć szkraby od małego logicznego i krytycznego myślenia.

Warto rozwijać pewność siebie u dziecka i dbać o jego wysoką samoocenę oraz uczyć asertywności. Niech maluch wie, że korzystnie mieć własne zdanie na każdy temat i bronić go, mimo że inni uważają inaczej. Trzeba też wskazywać na rezultaty własnego stanowiska i dokonywanych wyborów. Niech maluch nauczy się dostrzegać, że każda decyzja pociąga za sobą określone skutki, np. kiedy pójdzie się zbyt późno spać, będzie się sennym następnego dnia, kiedy zapomni się kanapek do przedszkola, będzie się głodnym itp. Niech maluch doświadcza rezultatów własnych zachowań na swojej skórze, wówczas ma szanse uczyć się na błędach i rozwijać poczucie odpowiedzialności za siebie, jak i innych. Nie chrońmy bezustannie własnej pociechy. Cieplarniane wychowanie może przynieść więcej złego niż dobrego, a na pewno nie przyczyni się do rozwoju samodzielności szkraba.

Dziecięce wybory

Kiedy dziecko nabierze świadomości, że dana decyzja wiąże się z określonymi skutkami, np. zbyt późne wstawanie uprawdopodabnia spóźnienie się na zajęcia w przedszkolu, pobicie siostry grozi karą, czas na samodzielne małe wybory szkraba. Niech maluch zobaczy, ile w ciągu dnia człowiek podejmuje decyzji. Pozwólmy dzieciakom decydować o sobie, np. niech dziecko wybierze, czy chce ubrać sztruksy, czy dżinsy, czy woli zjeść marchewkę, czy banana, czy napije się soku jabłkowego, czy może pomarańczowego. Czasami nawet, jeśli to konieczne, stwórzmy pozory wyborów. Nie pytajmy: „W co chcesz się ubrać?”, bo może się okazać, że nasza pociecha chętnie pobiegałaby po dworze w mroźne popołudnie w krótkich spodenkach. Dawajmy alternatywę: albo-albo. Niech maluch ma satysfakcję, że może sam podejmować decyzje i ponosić ich konsekwencje. Im więcej możliwości decydowania, tym szybszy rozwój samodzielności i poczucia odpowiedzialności. Ponadto podkreślajmy, że wierzymy w jego rozsądne wybory i że jesteśmy pewni, że sam trafnie podejmie decyzję.

Pozytywne wzmocnienia zachęcają szkraba do wysiłku i kształtują jego wysokie poczucie własnej wartości. Jako rodzice sami też świećcie przykładem – nie uchylajcie się od konsekwencji swoich, czasem nawet nietrafnych, wyborów. Musicie potrafić przyznać rację komuś innemu i zaakceptować fakt, że w podejmowanie decyzji wkrada się ryzyko powzięcia złych wyborów, których skutki mogą być bardzo nieprzyjemne. Kiedy dziecko jest starsze można sporządzić rodzinny grafik domowych obowiązków, który będzie uwzględniał każdego członka. W takim grafiku zapisane będzie kto, kiedy i za co odpowiada, np. we wtorek mama zmywa naczynia, tata wyrzuca śmieci, Kasia wyciera kurze z półek, a Jaś układa zabawki. Następnego dnia następuje rotacja zadań, by nie było zbyt nudno. Można oczywiście też modyfikować obowiązki w zależności od potrzeb rodziny.

Dobrą szkołą odpowiedzialności jest też posiadanie własnego zwierzątka, np. psa albo rybek. Konieczność karmienia, mycia zwierzaka, wyprowadzania na spacer, sprzątania po nim, wymieniania wody w akwarium uczy malucha, że pupil to nie tylko przyjemność, ale też obowiązek, którego nie wolno zaniedbać. Naukę odpowiedzialności można rozpocząć też od powierzenia dziecku opieki nad kwiatkiem. Dziecko musi pamiętać o podlewaniu roślinki i innych zabiegach pielęgnacyjnych. Kiedy zapomni o obowiązkach, roślinka uschnie – wówczas można zwizualizować maluchowi, co dzieje się, kiedy się zawodzi i kiedy staje się nieodpowiedzialnym. Nie tylko usycha kwiatek, „usychają” relacje i uczucia między ludźmi. Uczcie dzieci też staranności w wykonywaniu powierzonych im zadań. Niech prace nie będą wykonywane byle jak, ale skrupulatnie. Jakość wykonania zadań świadczy bowiem pośrednio o człowieku. W nauce odpowiedzialności pomaga też metoda żetonowa. Dziecko otrzymuje żeton, np. w postaci guzika, za każdy przejaw odpowiedzialności (odrobione lekcje, pomoc mamie w kuchni, wstanie równo z budzikiem itd.). Zebrane żetony można wymienić pod koniec miesiąca na konkretną nagrodę, np. wyjście do kina, wycieczkę rowerową z tatą albo wymarzoną zabawkę.

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Rozwój społeczny przedszkolaka
Rozwój społeczny przedszkolaka

Tożsamość narodowa u przedszkolaka

patriotyczna dziecka Jakie działania pomogą zbudować poczucie tożsamości narodoweju przedszkolaka? Wspólne śpiewanie piosenek. Każdy (...) jest oczywiście Warszawa. Rodziny z przedszkolakami mają szansę...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Pięciolatek w przedszkolu

zawsze od ogólnego poziomu rozwoju psychoru­cho­wego dziecka, u którego żaden z mechanizmów adaptacyjnych nie jest w pełni ukształto­wany i dojrzały (...) komunikowanie się w sprawach codziennych. Osiągnięcia dziecka w dziedzinie rozwoju...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Przyjaciel dziecka

. Dziecko stopniowo poznaje pewne zasady społeczne, które umożliwiają wspólne działanie. Są to bardzo ważne umiejętności wpływające na rozwój emocjonalny (...) , i stanowi dla niego wzór do naśladowania. Niemniej jednak...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Nauka dzielenia

Nauka dzielenia się nie należy do najłatwiejszych zadań w rozwoju społecznym przedszkolaka. Na początku dziecko uważa, że wszystko należy do niego (...) prospołeczne i zachęcać bardziej do dawania niż...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Jak nauczyć dziecko przepraszać?

Jak nauczyć dziecko przepraszać?

, w jego odczuciu, niesprawiedliwą karą, a zapamiętał, jak należy postępować, kiedy się komuś sprawi przykrość? Rozwój moralny dzieci (...) Czy istnieje jakikolwiek wzorzec rozwoju poczucia...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Czterolatek w przedszkolu

i intelektualnym. Bywa, że nazywany jest okresem krytycznym ze względu na zmiany w rozwoju dziecka i z uwagi na jego pierwsze próby socjalizacji (...) społecznych dziecka, w tym i przystosowujących do życia w grupie....

Rozwój społeczny przedszkolaka

Rozwój psychiczny dziecka w wieku przedszkolnym

Rozwój psychiczny dziecka w wieku przedszkolnym jest równie ważny jak rozwój fizyczny i społeczno-emocjonalny malucha. Wiek od 3 do 6 lat to okres (...) szybkiego dojrzewania fizycznego, mentalnego i emocjonalnego. Jest...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Pięcioletnie dziecko w przedszkolu

Pięcioletnie dziecko w przedszkolu

Przyglądając się właściwościom rozwojowym dzieci pięcioletnich, na myśl przychodzi, jak wiele trudności i ograniczeń wynika tylko z samego procesu rozwojowego, z którym musi ono przecież poradzić sobie podczas adaptacji do życia przedszkolnego.

Rozwój społeczny przedszkolaka

Trzylatek w przedszkolu

Rozwój dziecka w okresie przedszkolnym jest bardzo dynamiczny i poszczególne etapy rozwoju mogą czasami powodować wrażenie, że dzieje się coś złego (...) w przedszkolu ma niewątpliwie bardzo korzystny wpływ na jego rozwój....