Nieśmiałość dziecka

Nieśmiałość, według psychologa Philipa Zimbardo, to złożona przypadłość, która obejmuje szerokie kontinuum, od lekkiego uczucia skrępowania, przez nieuzasadniony lęk przed ludźmi, aż do skrajnej nerwicy. Wydaje się, że nieśmiałość dziecka, obok problemów szkolnych czy agresywnych zachowań młodzieży, nie stanowi żadnego zagrożenia dla prawidłowego rozwoju społeczno-emocjonalnego. Tymczasem, utrwalona dziecięca nieśmiałość skutkuje wieloma trudnościami w relacjach międzyludzkich i uniemożliwia czerpanie radości z życia. Jak manifestuje się nieśmiałość u dzieci i jak jej przeciwdziałać?

Polecane wideo:

Nieśmiała dziewczynka

Wydaje się, że nieśmiałość dziecka, obok problemów szkolnych czy agresywnych zachowań młodzieży, nie stanowi żadnego zagrożenia dla prawidłowego rozwoju...

Przyczyny nieśmiałości

Istnieje wiele ujęć teoretycznych, akcentujących albo podłoże biologiczne nieśmiałości, albo wpływy wychowawcze, albo oddziaływanie cech osobowości dziecka z czynnikami środowiskowymi, które utrwalają nieśmiałe zachowania. Co może przyczynić się do rozwoju nieśmiałości u dzieci i młodzieży? Wśród najbardziej znanych czynników, stanowiących genezę nieśmiałości, wymienia się:

  • zahamowanie społeczne w obecności świadków własnych zachowań;
  • wrażliwość emocjonalną dziecka, obawy przed śmiesznością i krytyką ze strony innych;
  • skłonność do odczuwania niepokoju pośród obcych ludzi;
  • tendencję do unikania niepowodzeń społecznych, wycofywanie się z kontaktów;
  • brak kontroli nad własnymi przeżyciami;
  • zbyt dużą skłonność do autoanalizy i samokrytycyzmu;
  • niskie poczucie własnej wartości;
  • zbyt wygórowane oczekiwania rodzicielskie względem dziecka;
  • graniczanie dziecka poprzez liczne nakazy i zakazy;
  • warunkową miłość rodzicielską;
  • niewłaściwy system nagradzania i karania;
  • brak konsekwencji wychowawczej rodziców;
  • możliwość dziedziczenia nieśmiałości po przodkach;
  • brak umiejętności społecznych potrzebnych w kontaktach międzyludzkich;
  • nieuświadomione konflikty wewnętrzne;
  • wpływy społeczne – rozwój środków masowego przekazu, kontakty przez Internet, szybkie tempo życia hołdujące powierzchownym relacjom, izolacja społeczna;
  • etykietowanie dziecka jako osobę nieśmiałą;
  • niski status społeczno-materialny dziecka, którego maluch się wstydzi – gorsze ubrania, bezrobocie rodziców itp.

Oczywiście, powyższy katalog przyczyn nie wyczerpuje wszystkich możliwych przyczyn rozwoju nieśmiałości u dziecka. Historia nieśmiałości u każdego szkraba może wyglądać diametralnie inaczej, a czasami na kształtowanie się lękliwości społecznej ma wpływ splot wielu różnych czynników.

Jak pomóc nieśmiałemu dziecku?

Nieśmiałość dziecka to powód do zmartwień wielu rodziców. Większość liczy, że ich pociecha z czasem nabierze pewności siebie i śmiałości w kontaktach z...

Objawy nieśmiałości u dzieci

Intuicyjnie każdy z nas dobrze wie, jak zachowuje się nieśmiałe dziecko. Do głównych objawów dziecięcej nieśmiałości zalicza się:

  • zamykanie się w sobie, niepokój, lęk, bierność, zahamowanie społeczne;
  • izolację społeczną, stanie na uboczu, unikanie interakcji społecznych;
  • niezdolność inicjowania rozmów;
  • skrajny niepokój w sytuacjach ekspozycji społecznej, np. podczas odpowiedzi przy tablicy;
  • brak inicjatywy, działania;
  • niechęć do wygłaszania własnego zdania i zabierania głosu w trakcie lekcji;
  • poczucie niższości i brak wiary w swoje możliwości;
  • obawa przed krytyką ze strony autorytetów i wyśmianiem przez rówieśników;
  • lęk przed porażką i kompromitacją, który każe rezygnować z udziału w jakichkolwiek działaniach;
  • wyuczoną bezradność;
  • oczekiwanie negatywnej oceny ze strony innych, mimo braku jakiejkolwiek zapowiedzi krytyki;
  • objawy somatyczne, jak nadmierne pocenie, blednięcie, czerwienienie się, uczucie duszności w kontaktach międzyludzkich;
  • unikanie kontaktu wzrokowego;
  • jąkanie się.

Nieśmiałość może dotknąć dzieci w różnym wieku, zarówno przedszkolaków, jak i dorastających nastolatków. Dzieciaki za bardzo koncentrują się na własnych zachowaniach, analizując jednocześnie, jak mogą być zinterpretowani przez świadków własnych reakcji. Wstydzą się siebie, gdyż dokonują obsesyjnej autoanalizy, wychwytując jedynie mankamenty i niedoskonałości, nie potrafiąc docenić swoich mocnych stron. Jak zatem walczyć z nieśmiałością u dziecka?

Pomoc dziecku nieśmiałemu

Jak przeciwdziałać nieśmiałości u dzieci i młodzieży? Oto kilka propozycji:

  • treningi orientacji we własnych przeżyciach lękowych i próby zrozumienia własnych obaw;
  • nauka obiektywnej oceny własnej osoby i kontroli zachowań w sytuacjach zadaniowych;
  • treningi komunikacji i nawiązywania kontaktów społecznych;
  • rozwój umiejętności radzenia sobie ze stresem;
  • treningi relaksacyjne;
  • programy psychoprofilaktyczne, wychwytujące dzieci z problemem nieśmiałości;
  • nauka metod rozwiązywania problemów i negocjacji;
  • treningi asertywności;
  • angażowanie nieśmiałych dzieci w życie klasy i szkoły;
  • oswajanie nieśmiałości poprzez nawiązywanie przyjaźni, włączanie się w rozmowy towarzyskie, publiczną prezentację własnych poglądów;
  • inicjowanie zadań grupowych, wymagających pracy zespołowej;
  • udział w grupach samopomocowych;
  • treningi umiejętności interpersonalnych, np. trening słuchania, ujawniania siebie, okazywania uczuć itp.;
  • modyfikacja niekonstruktywnych nawyków i nauczenie się zdrowych reakcji w sytuacjach społecznych;
  • prowadzenie dziennika do zapisków sposobów radzenia sobie z nieśmiałością w konkretnych sytuacjach;
  • zachęcanie dziecka do zabawy z rówieśnikami;
  • podkreślanie mocnych stron nieśmiałego dziecka.

Walka z nieśmiałością to długi i trudny proces, który wymaga zaangażowania nie tylko nauczycieli, wychowawców, psychologów, ale też rodziców, jak i samego dziecka.

Bibliografia

  • Hamer H., Oswoić nieśmiałość, „Veda”, Warszawa 2000, ISBN 83-85584-64-1.
  • Harwas-Napierała B., Nieśmiałość dziecka, Wyd. Naukowe UAM, Poznań 1979.
  • Zimbardo P.G., Nieśmiałość – co to jest? Jak sobie z nią radzić?, PWN, Warszawa 2002, ISBN 83-01-13280-9.

Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Jakie studia?

sorbetta • ostatni post około miesiąca temu

7
Artykuły Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia
Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia

Jak poprawić inteligencję swojego dziecka?

Jak poprawić inteligencję swojego dziecka?

. Rozwój malucha w pierwszych latach jego życia jest niezwykle intensywny, dlatego warto go wspomagać już od kołyski. Oto kilka cennych wskazówek, dzięki (...) . Szczególnie ważne w rozwoju układu nerwowego jest przebywanie...

Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia

Nauka - problemy

Nauka - problemy

oraz zewnętrznych. Rodzice i nauczyciele mogą im przeciwdziałać albo próbować je eliminować, wspierając rozwój dziecka i dążąc do wzbudzania w nim motywacji do nauki.

Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia

10 sposobów na lepszą koncentrację

10 sposobów na lepszą koncentrację

Zadbaj o odpowiednią ilość snu Sen jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania każdego żywego organizmu. W czasie jego trwania, odnowie ulegają uszkodzenia powstające w obrębie mózgu za dnia. Co więcej, podczas snu regenerują się układy: immunologiczny,...

Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia

Pewność siebie u dziecka

Pewność siebie u dziecka

do osiągania ambitnych celów i rozwoju. Przekonania na swój temat kształtują się głównie w okresie wczesnego dzieciństwa i wynikają ze sposobu traktowania (...) jako indywidualną osobę, a nie tylko jako syna/córkę czy wykonawcę roli...

Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia

Nerwica u dzieci

można wcześnie zaobserwować i dzięki temu szybciej podjąć działania, które zapobiegną rozwojowi choroby i pomogą dziecku powrócić do normalnego rozwoju

Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia

Niewyspani uczniowie

Niewyspani uczniowie

Żaden chyba uczeń nie lubi wstawać rano do szkoły. Pierwsze godziny mijają na ziewaniu i próbie obudzenia się. To, co dla uczniów od wieków było oczywiste, teraz potwierdziła nauka. Kanadyjscy uczeni z Uniwersytetu McGilla przebadali ponad 30 tysięcy...

Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia

Depresja młodzieńcza

zewnętrznymi. Przez pewien czasu uważano, że **depresja u dzieci** nie może się rozwinąć, ponieważ ich rozwój poznawczy jest niewystarczający. Obecnie (...) intelektualnych, * Wagarowanie, * Niedbanie o wygląd, ...

Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia

Kształtowanie postaw uczniów

postawy. Każda składa się z trzech komponentów: * komponent intelektualny - czyli wiedza na temat obiektu postawy, * komponent emocjonalny (...) się trwałe i nietrwałe, które łatwo zmodyfikować, * złożoność postawy...

Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia

Problemy emocjonalne dziecka

Problemy emocjonalne dziecka

U siedmiolatka może pojawiać się czas pesymistycznego patrzenia na świat, wyrażającego się m.in. opinią „nikt mnie nie kocha".