Dziecko się jąka

Jąkanie obejmuje 1% wszystkich dzieci i cztery razy częściej występuje u chłopców niż u dziewczynek. Wyróżnia się trzy rodzaje jąkania. Pierwsze pojawia się u dwu-, trzylatków w czasie, gdy dziecko uczy się mówić. Ten rodzaj jąkania jest niegroźny. Czasem jąkanie jest spowodowane wadliwą budową strun głosowych – można je wyleczyć ćwiczeniami logopedycznymi. Jednak najpowszechniejsze jest jąkanie, które wynika z choroby nerwicowej. Co robić, gdy dziecko się jąka?

1. Czym jest jąkanie?

Jąkanie jest wadą wymowy, która objawia się zaburzeniem płynności mowy, na skutek występowania skurczów mięśni biorących udział w mowie. Często jąkaniu towarzyszą zmiany psychiczne, ściśle związane z sytuacją komunikowania się z ludźmi, np. lęk przed mówieniem lub unikanie kontaktów werbalnych. U dzieci może pojawić się rozwojowa niepłynność mowy, między 2 a 3 rokiem życia (max do 5 r.ż). Jąkanie częściej spotyka chłopców 3:1 i w postaci dziecięcej może przyjmować formę nagłą bądź stopniową.

Zobacz film: "Co należy wiedzieć na temat fizjologii dwulatka?"

W przypadku formy nagłej pojawiają się:

  • problemy z napięciem i oddechem,
  • logofobia (strach przed mówieniem),
  • kloniczno-toniczne.

W przypadku formy stopniowej pojawiają się:

  • powtórzenia sylab, a potem głosek,
  • przedłużenia głosek,
  • niekontrolowane pauzy w trakcie wypowiadanych wyrazów.

Dodatkowo może pojawić się:

  • wzrost napięcia mięśniowego,
  • problemy z artykulacją,
  • problemy z fonacją i oddechem,
  • współruchy,
  • objawy wegeatywne (np. zmiana koloru skóry, wzrost tętna, potliwość).

2. Przyczyny jąkania

Czynniki mające wpływ na powstanie i rozwój jąkania:

  • predysponujące (mogą wystąpić u dziecka, jeśli ktoś z jego rodziny się jąka),
  • wywołujące (mogą łączyć się z czynnikami I i wspólnie wywoływać jąkanie, np. okoliczności szokowe - wypadek, choroba, nagła zmiana w życiu dziecka, przeprowadzka czy pojawienie się młodszego rodzeństwa),
  • podtrzymujące (dotyczą niekorzystnych sytuacji, które przedłużają się, np. zbyt wysokie wymagania względem dziecka).

Na jąkanie szczególnie mogą być narażone osoby:

  • nieśmiałe,
  • o bardzo wysokiej wrażliwości,
  • niepewne,
  • nadmiernie pobudliwe,
  • o zaniżonej samooocenie.

Ciężko leczyć jąkanie, jeśli występują czynniki podtrzymujące, duże wymagania dotyczące mówienia lub zachowania w domu lub szkole, napięta atmosfera domowa, brak wyrozumiałości w podejściu do dziecka. Dzieci, które nie potrafią sprostać wymaganiom stawianym przez rodziców lub nauczycieli, stają się lękliwe, a ich wada wymowy pogłębia się. Często jąkaniu sprzyja nadwrażliwość rodziców i przeczulenie na mowę dziecka. Niekiedy jąkanie się występuje u leworęcznych dzieci, które na siłę próbowano przestawić na praworęczność. Wynika to z faktu, że część mózgu odpowiadająca za mowę jest ściśle powiązana z ośrodkiem kontrolującym rękę, którą się dziecko posługuje. Zmuszanie do praworęczności zakłóca pracę części mózgu odpowiedzialnej za mówienie.

3. Rady dla rodziców jąkającego się dziecka

Gdy dziecko się jąka, należy:

  • starać się mówić tak, jakbyśmy chcieli, aby nasze dziecko mówiło,
  • słuchać tego, co chce przekazać dziecko, a nie w jaki sposób mówi,
  • okazywać radość z rozmowy z malcem,
  • chwalić jego inne mocne strony,
  • motywować do pracy,
  • nie nakłaniać dziecka do mówienia przy obcych,
  • nie krytykować ani nie przerywać wypowiedzi dziecka,
  • nie mówić do dziecka „nie jąkaj się”,
  • okazywać dziecku wyrozumiałość i cierpliwość, aby było spokojniejsze,
  • nie mówić za dziecko i nie odpowiadać na pytania zadawane jemu,
  • nie wymagać, aby dziecko powtarzało, mówiło wolniej lub pomyślało zanim coś powie, to zwiększy zaburzenia i sprawi, że dziecko zacznie zwracać uwagę na to, jak mówi, a nie co mówi,
  • pozwolić, aby dziecko mówiło wolniej, używało ruchów rytmizujących wypowiedź.

Ktoś z rodziców lub osób zaufanych dziecku, powinien towarzyszyć mu na przyjęciach urodzinowych, zabawach w domu lub poza nim, wtedy dziecko będzie czuło się bezpieczniej, a jego mowa będzie spontaniczna. Dzieciom, które się jąkają, warto czytać powoli i spokojnie. Czytane bajki powinny być znane dziecku, aby mogło dopowiadać wyrazy i naśladować głosy zwierząt czy maszyn.
Nieprawidłowości mowy dziecka należy konsultować z logopedą. Specjalista oceni mowę dziecka i zaproponuje ćwiczenia dla jąkających się. Im wcześniej ta wada wymowy zostanie wykryta, tym zwiększają się szanse jej wyleczenia.

Małgorzata Kazbieruk

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!