rozwój mowy u dziecka

Gdy trzyletnia dziewczynka podeszła do pianisty Emilio Piano i poprosiła o zagranie ulubionej piosenki, nikt nie spodziewał się, że za chwilę ich wspólny występ zamieni się w niezapomniany koncert. "To zdecydowanie jedno z najpiękniejszych video, jakie obejrzałem w całym moim życiu!" - piszą internauci w sieci.

Choć rozwój mowy u dziecka jest kwestią indywidualną, to są pewne czynniki, które mogą przyspieszyć bądź opóźnić ten proces. Nad tematem tym pochylili się badacze z Uniwersytetu Harvarda w Stanach Zjednoczonych, którzy przeprowadzili badania na dzieciach pochodzących z dwunastu różnych krajów. Wyniki zaskakują.

Głużenie to odruch bezwarunkowy, co oznacza, że występuje u wszystkich dzieci, również u głuchych i niedosłyszących. Stanowi element komunikacji dziecka z otoczeniem i wskazuje na jego dobry nastrój. Jak wspierać je w na tym etapie?

Zakup prezentu dla dziecka nie jest prostym zadaniem. W sklepach znajdziemy wiele zabawek, ale nie wszystkie wpłyną stymulująco na rozwój naszej pociechy. Dlaczego? Jak się okazuje, niektóre zamiast pomagać dziecku, mogą mu poważnie zaszkodzić. Paulina Mistal, logopedka znana w sieci jako @panilogopedyczna wymienia zabawki, które powinny znaleźć się na zakazanej liście.

Dziecko kończące drugi rok życia (24 miesiąc) powinno już mówić. Nie całymi zdaniami, nie płynnie i poprawnie, ale mówić. Według najnowszych zaleceń legopedów powinno to być około 300 różnych słów. Tymczasem wśród rodziców, jak również lekarzy rodzinnych, wciąż pokutuje przekonanie, że maluch "ma jeszcze czas".

Każdy kochający rodzic pragnie, żeby jego dziecko było zdrowe i szczęśliwe. Do prawidłowego rozwoju, maluch potrzebuje odpowiedniej diety, bodźców zewnętrznych, a także miłości i poczucia bezpieczeństwa – to gwarancja sukcesu. Istnieją jednak sygnały, które wymagają natychmiastowej reakcji – to one świadczą o tym, że dziecko może potrzebować pomocy. Jeśli nie jesteś pewien, czy maluch rozwija się we właściwym tempie, mamy dla ciebie prosty sposób, aby to sprawdzić.

Jąkanie obejmuje 1% wszystkich dzieci i cztery razy częściej występuje u chłopców niż u dziewczynek. Wyróżnia się trzy rodzaje jąkania. Pierwsze pojawia się u dwu-, trzylatków w czasie, gdy dziecko uczy się mówić. Ten rodzaj jąkania jest niegroźny. Czasem jąkanie jest spowodowane wadliwą budową strun głosowych – można je wyleczyć ćwiczeniami logopedycznymi. Jednak najpowszechniejsze jest jąkanie, które wynika z choroby nerwicowej. Co robić, gdy dziecko się jąka?

Pierwsze dźwięki dziecko artykułuje między 3. a 6. miesiącem życia dziecka. Mamy wówczas do czynienia z tzw. głużeniem, czyli pewnymi zbitkami spółgłosek gardłowych z samogłoskami. Właściwa mowa niemowląt zaczyna się, gdy mamy do czynienia z tzw. gaworzeniem, czyli artykułowaniem pierwszych głosek wargowych i samogłosek, które razem tworzą połączenia typu „mama”, „tata”, „baba”. Rozwój mowy niemowląt warto wspomagać poprzez mówienie do dziecka, opowiadanie bajek, czytanie książek itp.

Gdy dziecko nie mówi albo mówi bardzo niewiele, rodzice zazwyczaj zaczynają się niepokoić i zastanawiać, czy ich pociecha rozwija się w sposób prawidłowy. W głowie zaczynają rodzić się najróżniejsze hipotezy co do przyczyn opóźnionego rozwoju mowy u dziecka – może to upośledzenie umysłowe, mutyzm albo zaburzenia ze spektrum autyzmu? Niejedna mama wpada w panikę i patrząc na malca błagalnym wzrokiem, niemal chce na nim wymusić, by wyartykułował „ta-ta” albo „ba-ba”. Nie zawsze brak mowy u dzieci musi oznaczać jakieś patologie czy dysfunkcje rozwojowe. Jak wygląda prawidłowy rozwój języka i kiedy zacząć szukać pomocy dla niemówiącego szkraba?

Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci mogą powstawać na skutek różnych chorób, na przykład autyzmu. Autyzm dziecięcy należy do zaburzeń rozwojowych, nie w pełni jeszcze opisanych. U niektórych dzieci autystycznych zaburzenia mowy pojawiają się we wczesnej fazie, u innych natomiast przejawiają się w ten sposób, że malec ma skłonności do powtarzania niektórych słów i fraz. Nie potrafi wykorzystywać języka do porozumiewania się. Jak objawiają się zaburzenia mowy u dzieci z autyzmem?

Autyzm wczesnodziecięcy jako jednostka chorobowa został umieszczony w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F84.0. Należy do całościowych zaburzeń rozwoju (ang. Pervasive Developmental Disorder, PDD). Pierwsze objawy autystyczne pojawiają się zazwyczaj do trzeciego roku życia dziecka, chociaż na autyzm cierpią także osoby dorosłe. Specjaliści mówią raczej nie o autyzmie, co o spektrum autystycznym, do którego należy zespół Aspergera, ze słabiej wyrażonymi zaburzeniami w sferze komunikacji czy kontaktów społecznych.

Rozwój dziecka w pierwszym roku życia przebiega najdynamiczniej – różnica między rocznym brzdącem a noworodkiem jest ogromna. Zmiany dotyczą każdej sfery rozwoju – motorycznej, psychicznej i społecznej. Tak samo, jak wraz z wiekiem doskonalą się umiejętności chodzenia, siedzenia czy chwytania, podobnie dzieje się w przypadku kompetencji językowych. Już na etapie noworodka można zauważyć początki rozwoju mowy u dziecka.

Integracja sensoryczna u dzieci, podobnie jak u dorosłych, to ścisła współpraca wszystkich zmysłów, która pozwala wykonywać codzienne czynności. Idąc po schodach, rozmawiając przez telefon i dźwigając torbę z zakupami, nie zastanawiamy się nawet, jak to się dzieje, że udaje nam się wykonać to wszystko jednocześnie, nie myląc piętra, nie potykając się, nie gubiąc wątku rozmowy i nie wysypując zakupów. Efektywne działanie umożliwia nam właśnie integracja sensoryczna, czyli proces odbioru, klasyfikowania, porządkowania i łączenia wrażeń zmysłowych, który w znacznej mierze zachodzi poza naszą świadomością.

Jąkanie się dzieci w wieku przedszkolnym to dość powszechne zjawisko, które wynika z dysproporcji między tym, co dziecko chciałoby powiedzieć a tym, co może powiedzieć. Myślenie pojęciowe i zasób słownictwa przewyższa bowiem sprawności aparatu mowy malucha. Jąkanie to zaburzenie płynności mowy – dziecko mówi urywanymi zdaniami, robi pauzy, przystanki, przeciąga głoski itp. Wyróżnia się generalnie dwa rodzaje jąkania – jąkanie rozwojowe, które ma charakter przejściowy i mija, oraz jąkanie wczesnodziecięce o charakterze patologicznym, wynikające z pogłębiającego się jąkania rozwojowego. Jak objawia się jąkanie u dzieci i jak sobie radzić z tym zaburzeniem mowy?

Dzieci rozwijają się w określonym czasie, na wielu płaszczyznach funkcjonowania. Począwszy od wieku niemowlęcego, kiedy dźwięk, dotyk i smak są dla dziecka kanałem informacji o otaczającym go świecie, a skończywszy na wieku dojrzewania, kiedy żartobliwie można by stwierdzić, że takim kanałem informacji są wszelkie zdobycze multimedialne.

Wady słuchu należą do bardzo często występujących wrodzonych nieprawidłowości. Szacuje się, że mogą dotyczyć nawet do 3 na 1000 żywo urodzonych noworodków. Wcześniaki, z racji istnienia u nich wielu czynników ryzyka wystąpienia wady, są szczególnie zagrożone obecnością głuchoty czy niedosłuchu. W przypadku dzieci z wrodzonymi wadami słuchu bardzo ważna jest jak najwcześniejsza diagnoza. Dowiedziono, że dzieci, u których rozpoznano wadę słuchu przed 6. miesiącem życia i włączono odpowiednie działania rehabilitacyjno-lecznicze, osiągały w przyszłości o wiele lepszy stopień rozwoju mowy niż ich niedosłyszący koledzy, u których diagnoza i odpowiednia interwencja zostały podjęte po ukończeniu 6. miesiąca życia. Z racji tej w Polsce od kilku lat u wszystkich noworodków prowadzone są przesiewowe badania słuchu.