Pokaż kategorie Parenting.pl
Pokaż kategorie

Rozwój płodu ludzkiego

Ciąża rozpoczyna się w chwili, gdy w jajowodzie przyszłej mamy dojdzie do połączenia komórki jajowej z plemnikiem (zapłodnienie). W ten sposób powstaje pierwsza komórka nowego organizmu – zygota. Żeby mógł się z niej rozwinąć mały człowiek, musi ulec wielu podziałom. Pierwszy podział następuje po blisko 30 godzinach od zapłodnienia.

1. Pierwsze dni rozwoju płodu

Wówczas nasz maluszek składa się już z 2 identycznych komórek (blastomerów). Po 3–4 dniach ma ich aż 12–16. Jest wtedy podobny do owocu morwy (dlatego nazywamy go morulą). Pod koniec pierwszego tygodnia ciąży ze zgromadzenia komórek wyodrębnia się część, która utworzy zarodek, a pozostałe przeistoczą się w łożysko i błony go otaczające.

8. dnia od zapłodnienia rozpoczyna się okres zarodkowy. Zaczynają się wyodrębniać zawiązki tkanek. Wtedy również zarodek powinien zakończyć swoją wędrówkę z jajowodu i znajdować się w jamie macicy. Ponieważ kończą się zapasy energetyczne, najwyższy czas, żeby mama zaczęła mu dostarczać substancji odżywczych. Około 12. dnia kończy się proces implantacji (zagnieżdżania w ścianie macicy) i zaczyna się formować łożysko. Następuje zwiększenie dopływu krwi do zarodka, co czasem objawia się niewielkim krwawieniem (kobieta może je pomylić z miesiączką). Pod koniec 2. tygodnia w embrionie wyodrębnia się część głowowa.

2. Pierwsze tygodnie rozwoju płodu

W 3. tygodniu powstaje struna grzbietowa – tworzy oś zarodka, wokół której powstanie kręgosłup. W tym czasie naczynia krwionośne matki łączą się z naczyniami łożyska.

W 4. tygodniu życia rozpoczyna się okres organogenezy. Do 8. tygodnia powinny powstać najważniejsze dla życia narządy. Na początku 2. miesiąca rozwoju pojawiają się pierwsze skurcze serca. Jednak za pomocą USG jego czynność można uwidocznić dopiero od 6. tygodnia. Ponieważ zarodek ciągle rośnie, aby zapewnić mu odpowiedni dowóz tlenu i substancji odżywczych, zaczynają się tworzyć naczynia krwionośne oraz krew. Rozwija się również układ nerwowy. W 4. tygodniu mózg to zaledwie 3 pęcherzyki, ale 7 dni później można w nim wyróżnić już te same części, co w mózgu dorosłego człowieka. Układ pokarmowy to na początku ślepo zakończona rurka, z której pod koniec 2. miesiąca wyodrębnią się przełyk, żołądek i jelita.

3. Pierwsze miesiące rozwoju płodu

Na przełomie 4. i 5. tygodnia rozpoczyna swój rozwój układ oddechowy. Powstają też zawiązki układu moczowego i narządów płciowych. Pod koniec okresu zarodkowego kształtuje się twarz. 2. miesiąc ciąży ma olbrzymie znaczenie dla prawidłowego rozwoju malucha. To czas kształtowania się jego najważniejszych narządów i układów. Jest on wtedy najbardziej wrażliwy na działanie wszelkich szkodliwych czynników. Przyszła mama powinna bardzo na siebie uważać (nie pić alkoholu, nie palić, dobrze się odżywiać, przyjmować tylko niezbędne leki po konsultacji z lekarzem).

9. tydzień ciąży rozpoczyna okres płodowy, który będzie trwać aż do porodu.

Pod koniec I trymestru (3. miesiąc) płód zaczyna przypominać małego człowieka. Co prawda głowa stanowi połowę jego wielkości, ale ma już oczy, uszy, mruga, pojawia się odruch ssania. W 12. tygodniu można się nawet dowiedzieć, czy będziemy mieć syna czy córeczkę. W tym czasie płód ma niecałe 9 cm i waży około 45 g. Za to mama wreszcie może zaobserwować powiększenie brzucha.

4. Rozwój płodu w II trymestrze

W 5. miesiącu u malucha pojawiają się brwi i rzęsy. Zaczynają tworzyć się kości, a tułów i kończyny rosną szybciej niż głowa. Mały człowiek ma już około 14 cm wzrostu i waży 200 g.

Do końca II trymestru płód wykształci zawiązki zębów, pokryje się meszkiem (lanugo), a nawet zacznie słyszeć. Jego proporcje ciała będą już zbliżone do proporcji noworodka. W 18.–20. tygodniu mama powinna wyczuwać jego ruchy. Jest już znacznie większy – mierzy od 23 do 25 cm i waży 820–1000 g.

5. Rozwój płodu w III trymestrze

Na 7. miesiąc przypada okres intensywnego rozwoju mózgu. W 26. tygodniu dużą dojrzałość osiąga też układ oddechowy. Rozpoczyna się wydzielanie surfaktantu (substancja pokrywająca pęcherzyki płucne, chroni je przed zapadaniem się i sklejaniem w czasie oddychania – zapobiega powstawaniu niewydolności oddechowej). W tym okresie mózg jest już zdolny do kontrolowania oddechem. Dlatego płody urodzone w 7. miesiącu mają znacznie większą szansę na przeżycie niż te, które na świat przyszły wcześniej. Na początku III trymestru maluch otwiera oczy i jest w stanie odróżniać światło od ciemności. Urósł do 28 cm i waży 1300–1700 g.

W 8. miesiącu ciąży płód istotnie zwiększa swoją wagę – do 2250–2500 g. Mierzy 30–32 cm. Gdyby w tym czasie doszło do porodu, jest zdolny do samodzielnego życia.

6. Rozwój płodu w ostatnim miesiącu

W ostatnim miesiącu ciąży płód rośnie wolniej. Pojawiają się paznokcie, znika meszek płodowy. Gdy ustawi się główką w stronę miednicy, oznacza to, że jest gotowy do przyjścia na świat. 3–4 tygodnie przed porodem przyszła mama może zauważyć obniżenie się macicy o kilka cm. W ostatnim tygodniu ciąży zazwyczaj pojawiają się też nieregularne i najczęściej niebolesne skurcze (tzw. skurcze przepowiadające), które często bywają mylone z rozpoczynającym się porodem. To znak, że niedługo będzie można nareszcie powitać malucha na świecie.

Bibliografia

  • Bręborowicz G. Ginekologia i położnictwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3082-X
  • Słomko Z. Ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3153-9
  • Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
  • Eisenberg A., Hathaway S., Murkoff H., W oczekiwaniu na dziecko - poradnik dla przyszłych matek i ojców, REBIS, Poznań 2004, ISBN 83-7301-429-2
Lekarz Kalina Wysocka-Dubielecka,
Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Kalendarz ciąży
Kalendarz ciąży

Przebieg ciąży

Ciąża zazwyczaj trwa 40 tygodni. Czas ten można podzielić na 9 miesięcy albo na trzy trymestry: I trymestr - od zapłodnienia do 13 tygodnia ciąży, II trymestr- od 14 tygodnia do 27 tygodnia ciąży, III trymestr - od 28 tygodnia do 40 tygodnia ciąży.

Kalendarz ciąży

Ile trwa ciąża?

Ponad dziewięciomiesięczny okres ciąży dzieli się na trzy trymestry, które są głównymi etapami rozwoju płodu. Trymestry różnią się nieznacznie długością. Pierwszy obejmuje 13 początkowych tygodni. Jest to czas, kiedy tworzą się główne narządy i organy...

Kalendarz ciąży

Nieprawidłowości w obrębie płodu

Nieprawidłowości w obrębie rozwijającego się zarodka lub związane z budową łożyska należą do najczęstszych przyczyn poronień, zwłaszcza na wczesnym etapie ciąży. Ich przyczyną są najczęściej błędy genetyczne. Poronienia zdarzają się dość często. Dla...

Kalendarz ciąży

Moment poczęcia

Zapłodnienie to połączenie męskich i żeńskich komórek rozrodczych, w wyniku czego powstaje nowa komórka – zygota. W wyniku współżycia kobiety i mężczyzny może dojść do wytrysku nasienia w drogach rodnych kobiety. Wprowadzone w ten sposób plemniki...

Kalendarz ciąży

Rozwój w pierwszych dniach po zapłodnieniu

Zapłodnienie powoduje powstanie zygoty, która przesuwa się do macicy dzięki ruchom rzęsek. W tym czasie przechodzi liczne podziały. Pierwszy to bruzdkowanie. W trzeciej dobie po zapłodnieniu jest 12-16 blastomerów. Komórka znajduje się wtedy w stadium...

Kalendarz ciąży

Jak rozwija się płód?

Dziecko rozwija się przez 38 tygodni w brzuchu kobiety. Worek płodowy, wody płodowe, pępowina i łożysko zapewniają mu komfortowe warunki do rozwoju, a także by pływało, kręciło się i kopało. Dziecko smakuje płyn owodniowy, który je ogrzewa i chroni przed...

Kalendarz ciąży

Ciąża miesiąc po miesiącu

Ciąża miesiąc po miesiącu

Ciąża to bardzo ważny okres w życiu każdej kobiety. Czekając na maleństwo, każda mama bacznie obserwuje zmiany swojego organizmu. Ciąża człowieka to okres czterdziestu tygodni. Bardzo często lekarze dzielą go na dziewięć miesięcy lub trzy trymestry, z...

Kalendarz ciąży

Termin porodu

Podobnie jak w realnym życiu, dzieci przeważnie nie kierują się harmonogramami. Same wybierają moment, w którym są gotowe do przyjścia na świat. Według statystyk, tylko cztery kobiety na sto rodzą we właściwym terminie, a ponieważ prawidłowa ciąża może...

Kordocenteza

Hipotrofia płodu

Hipotrofia płodu to mniejszy niż normalnie rozmiar płodu. Mimo że może się to nie wydawać takie ważne, jest to stan groźny dla dziecka i jego dalszego rozwoju. Może być przyczyną n