Trwa ładowanie...

Rodzaje literackie – podział, przykłady

Rodzaje literackie to uznany w literaturoznawstwie sposób klasyfikacji dzieł literackich. Wywodzi się z tradycji antycznej Grecji. Jest niezależny od epoki, w której powstał utwór.

Zobacz film: "Wysokie oceny za wszelką cenę"

spis treści

1. Rodzaje literackie: liryka, epika i dramat

Rodzaj literacki to nie to samo co gatunek literacki. Pierwsze pojęcie jest nadrzędne wobec drugiego. To ważne, bo niekiedy używa się tych określeń zamiennie.

Jesli chcesz pomóc dziecku w nauce rodzajów literackich i ich przykładów, stwórzcie tablicę. Możecie do tego wykorzystać dużą kartkę lub kawałek kartonu. Taka domowa pomoc naukowa bardzo się przydaje. By ułatwić sobie to zadanie, skorzystajcie z naszego zestawienia.

W literaturoznawstwie obowiązuje podział na trzy rodzaje literackie:

  • liryka – do tego rodzaju należą utwory poetyckie, których wyróżnikiem jest rytmiczność i metaforyczność języka;
  • epika – utwór przedstawiony w ramach opowieści narracyjnej;
  • dramat – wypowiedź w postaci dialogów i didaskaliów (tekstów pobocznych).

Przeczytaj także:

W liryce przedmiotem przedstawienia są uczucia i stany psychiczne. Główną forma podawczą jest monolog. Kompozycja utworu nie opiera się na akcji i związkach przyczynowo-skutkowych.

Epikę cechuje nadrzędna forma opowiadania. Jego prototypem są ustne opowiadania z przeszłości.

W przypadku dramatu formą podawczą jest dialog. Utwory z tego rodzaju są przeznaczone do wystawienia na scenie (choć istnieją tez odmiany niesceniczne). Dramat zawiera tekst główny (dialog, monolog) oraz poboczny (didaskalia, wskazówki inscenizacyjne). Najważniejsze gatunki dramatu – komedia i tragedia – wykształciły się w starożytności.

2. Liryka – gatunki literackie

  • anakreontyk – utwór literacki o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej
  • ballada – gatunek, po który często sięgali pisarze romantyczni, np. Juliusz Słowacki "Balladyna"
  • elegia – utwór liryczny o tematyce poważnej, refleksyjny
  • epigramat – utwór krótki, przeważnie dwuwierszowy
  • epitafium – napis umieszczony na nagrobku lub pomniku
  • fraszka – krótki utwór, zazwyczaj rymowany lub wierszowany, w Polsce mistrzem gatunku był Jan Kochanowski
  • hymn – pieśń pochwalna o uroczystym charakterze
  • oda – utwór charakteryzujący się wzniosłością tematu i stylu, sławi ideę, wydarzenie lub czas
  • pieśń – początkowo związany z obrzędami i muzyką, z czasem samodzielny utwór wierszowany, por. "Pieśń świętojańska o sobótce"
  • psalm – rodzaj pieśni religijnej o podniosłym charakterze; adresatem jest zazwyczaj Bóg
  • sielanka – utwór przedstawiający uroki życia wiejskiego (w sposób wyidealizowany)
  • tren – utwór liryczny o charakterze żałobnym

3. Epika – garunki literackie

  • powieść – np. historyczna, polityczna, przygodowa, sensacyjna, społeczno-obyczajowa, psychologiczna, biograficzna, np. "Potop" Henryka Sienkiewicza, "Lalka" Bolesława Prusa
  • nowela, szczególnie chętnie wykorzystywany gatunek literacki w pozytywizmie, por. "Kamizelka" Bolesława Prusa
  • epos (epopeja) – dłuższy utwór epicki, najczęściej wierszowany, pisany z patosem (np. "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza); pierwowzorem gatunku była "Iliada" i "Odyseja"
  • opowiadanie – utwór skupiajacy się wokół jednego wątku
  • baśń – opowiadanie z elementami fantastyki, m.in. o nadprzyrodzonych istotach, nierzadko o tematyce ludowej
  • legenda opowieść nierzadko z elementami fantastyki, często o życiu świętego, np. "Legenda o Świętym Aleksym"
  • anegdota – krótki utwór o zdarzeniu z życia jakiejś osoby
  • pamiętnik

4. Dramat – gatunki literackie

Polecane dla Ciebie
Pomocni lekarze
Szukaj innego lekarza
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.