Poród i zwyczaje okołoporodowe w dawnej Polsce

Ciąża i poród, choć dzisiaj naturalne, dawniej wiązały się z wieloma wierzeniami i zachowaniami "magicznymi". Chciano bowiem nieco oswoić temat wydania na świat dziecka, był on bowiem nie w pełni zrozumiany, zwłaszcza wśród ludności wiejskiej.

Ciąża na granicy dwóch światów

Nawet przyjęcie chrześcijaństwa wiele nie zmieniło w rytuałach okołoporodowych. Nadal wierzono w złe moce, siły nieczyste i uroki. Dużą wagę przywiązywano do tradycji ludowej.

Polecane wideo:

Uważano, że kobieta ciężarna jest na granicy dwóch światów, dziecko bowiem – według wierzeń ludowych – pochodziło zza światów. Miało ono wysysać z kobiety energię i siłę.

Kobietę izolowano społecznie, gdyż według przekonań negatywnie wpływała na otoczenie. Nie mogła ona pełnić funkcji obrzędowych w czasie wesela, nie proszono ciężarnej, by została matką chrzestną i nie pozwalano jej uczestniczyć w pogrzebach.

Ciężarna nie mogła też wykonywać pewnych czynności, bo te mogły źle wpłynąć na dziecko. Należały do nich:

  • zakaz patrzenia przez dziurkę od klucza (mogło to spowodować zeza u dziecka),
  • zakaz przechodzenia pod sznurkami,
  • zakaz robienia na drutach (sądzono, że zwiększy to prawdopodobieństwo owiniecia się pępowiny wokół dziecka),
  • zakaz noszenia korali (ryzyko uduszenia się dziecka),
  • zakaz patrzenia na ludzi brzydkich, oszpeconych (wierzono, że takie „zapatrzenie” negatywnie wpłynie na wygląd dziecka).

Dawne zwyczaje porodowe

W chwili porodu kobieta była całkowicie izolowana. Dzieci rodziło się w domach w obecności akuszerki (nazywanej babką lub babicą).

Za najlepszy dzień na poród na Podkarpaciu uważano czwartek, sobotę i niedzielę oraz dni, w których odbywał się lokalny targ. Dziecko urodzone w piątek miało wieść ciężkie życie.

W okresie staropolskim komplikacje przy porodzie traktowano jako karę za grzechy. Po rozbiorach również sądzono, że problemy przy narodzinach dziecka są oznaką sprawiedliwości bożej.

Na Lubelszczyźnie nie wolno było dolewać wody podczas pierwszej kąpieli dziecka, by nie zostało w przyszłości alkoholikiem. Wodę po kąpieli wylewano do ogrodu, najlepiej tam, gdzie rosły kwiaty, co miało zapewnić niemowlęciu urodę.

Nie kąpano noworodka w piątek (dzień śmierci Jezusa) i po zmroku (uważano, że to zabierze dziecku sen).

Łożysko w wielu regionach Polski zakopywano w pod progiem, w sieni lub w kącie izby, w którym stał stół. Miało to przynieść rodzinie szczęście.

Obrzędy związane z narodzinami dziecka

Przez pierwsze sześć tygodni życia dziecka, nie wolno było suszyć pieluch na podwórku. Miało to uchronić malucha przed płaczem.

Kobieta do czasu chrztu nie mogła wychodzić z domu. Zobaczyć dziecko przychodzili jednak goście, którzy musieli przynieść ze sobą coś w darze dla noworodka. Wystarczyła kromka chleba, która miała zapewnić dostatek lub odrobina cukru, by miało ono słodkie życie.

Na wschodzie Polski praktykowano przynoszenie drobnych podarunków matce dziecka (tzw. odwitki).

Do społeczności wiejskiej wprowadzał dziecko obrzęd chrztu. Przyjęcie tego sakramentu zwalniało również matkę z wielu zakazów.

Dziecko do kościoła zanoszone było przez rodziców chrzestnych. Funkcja ta była traktowana jako zaszczyt, nie wolno było odmówić proszącym o tę godność rodzicom dziecka.

W obawie przed czyhającymi na dziecko demonami, noworodka do momentu chrztu wynoszono przez okno (lub wcale z nim nie wychodzono). Nie używano również imienia dziecka, zwracając się do niego w formie bezosobowej.

Becik niemowlęcia nie mógł mieć żadnych węzłów i pętelek. Wkładano do niego monetę, by zapewnić powodzenie.

Wierzono, że płacz podczas obrzędu chrztu zapewni szczęśliwe życie.

Dzieci nieślubne w Małopolsce górzystej chrzczono w sobotę, nadając im imiona uważane za brzydkie. W ten sposób stygmatyzowano noworodki.

Większość z ludowych zwyczajów i wierzeń związanych z ciążą i porodem jest już jedynie wspomnieniem. Niektóre z nich były jednak aktualne jeszcze kilkanaście lat temu. Warto pamiętać, że to co dzisiaj dla nas wydaje się być niezrozumiałe, dawniej pomagało przejść kobietom przez trudny czas ciąży i porodu.

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Niemowlę
Niemowlę

Czy imię może zdeterminować przyszłość?

Czy imię może zdeterminować przyszłość?

Imiona dłużników Krajowy Rejestr Dłużników stworzył listę najbardziej „zadłużonych"... imion, czyli takich, których właścicielami są najbardziej zadłużeni Polacy. Wśród kobiet znalazły się Katarzyna, Agnieszka i Małgorzata, a rekordzistką została Anna....

Niemowlę

Na co dzieci najczęściej chorują latem?

Na co dzieci najczęściej chorują latem?

Najczęstsze choroby u dzieci latem Lato kojarzy się z beztroskim czasem zabaw, przebywaniem na świeżym powietrzu i częstymi kąpielami w basenie. Rodzice małych dzieci wiedzą jednak, że jest to także okres częstszych zatruć pokarmowych czy poparzeń słonecznych....

Niemowlę

Letnie owoce w diecie dziecka

Letnie owoce w diecie dziecka

Sezon na witaminy Latem bardzo łatwo o świeże warzywa i owoce. O tej porze roku są one nie tylko najsmaczniejsze, ale i najzdrowsze (o ile dojrzewały w pełnym słońcu i bez chemicznych dodatków). Warto nimi wzbogacić dietę dziecka, zwłaszcza że dostarczają...

Niemowlę

Jak wybrać dobry jogurt naturalny?

Jak wybrać dobry jogurt naturalny?

Wybieramy najlepszy jogurt Zalet jogurtów jest wiele. Są lepiej przyswajalne od mleka, pozytywnie wpływają na układ trawienia, zawierają cenne dla organizmu bakterie i często to probiotyki. Jednak jogurt jogurtowi nie równy. Na półkach w sklepie znajdziemy...

Niemowlę

Kosmetyki dla dziecka na zimę

Kosmetyki dla dziecka na zimę

Pielęgnacja skóry dziecka zimą Skóra dziecka jest bardzo wrażliwa, dlatego potrzebuje szczególnej ochrony w każdych warunkach pogodowych.

Niemowlę

Objawy, które mogą wskazywać na chorobę nowotworową u dziecka

Objawy, które mogą wskazywać na chorobę nowotworową u dziecka

Nowotwory wieku dziecięcego Nowotwory dziecięce rozwijają się w błyskawicznym tempie. Są drugą co do częstości przyczyną śmierci najmłodszych. W przypadku dzieci nowotwory dają zupełnie inne objawy niż u dorosłych. Są one często niecharakterystyczne. Najczęściej...

Niemowlę

Maluszek w domu

Maluszek w domu

Niemowlę z rodzicami Więź z rodzicami powinno się budować już od samego początku.

Niemowlę

Szampony Sweet Baby

Szampony Sweet Baby

Szampon i płyn do kąpieli w jednym to delikatny kosmetyk przygotowany w wersji dla dziewczynek i chłopców. Wersja szamponu dla chłopców różni się zapachem (zamiast malin dodano ekstrakt jagodowy) i wyglądem opakowania.