Trwa ładowanie...

Części zdania. Czym są, jakie znamy części zdania?

Części zdania to jeden z ważniejszych tematów, z którymi uczniowie mierzą się na języku polskim szkole. Warto dobrze go zrozumieć, ponieważ wprowadza wiele pojęć, które z pewnością przydadzą się w dalszej edukacji. Czym są części zdania? Jak się nazywają i co każdy uczeń powinien o nich wiedzieć? Nasz artykuł pomoże Twojemu dziecku uporządkować wiadomości na temat części zdania.

Zobacz film: "Dlaczego dziewczynki mają lepsze oceny w szkole?"

spis treści

1. Co to są części zdania?

Na samym początku warto rozróżnić części zdania od części mowy, o których uczniowie uczą się w pierwszych latach szkoły podstawowej. Części mowy opisują rodzaje słów, które napotykamy w języku polskim, części zdania zaś opisują funkcje, jakie słowa te mogą w danym zdaniu pełnić.

2. Jakie części zdania możemy wyróżnić?

Części zdania to:

W każdym zdaniu wyróżniamy grupę podmiotu, czyli podmiot oraz wyrazy go określające, oraz grupę orzeczenia, to znaczy orzeczenie i wyrazy go określające. Podmiot i orzeczenie to w zdaniu związek główny, pozostałe części zaś tworzą związki poboczne.

Aby określić, jakie funkcje każde słowo pełni w zdaniu, należy rozłożyć zdanie na czynniki pierwsze i zbadać je po każdym elemencie osobno.

3. Część zdania - orzeczenie

Orzeczenie opisuje wykonywaną czynność. Jest najważniejszą częścią zdania, informuje o czynności, cesze lub stanie. Odpowiada na pytania: co robi? co się z nim dzieje?

3.1. Jakie znamy rodzaje orzeczeń?

  • orzeczenie proste (czasownikowe) - osobowa forma czasownika połączona bezpośrednio z podmiotem;
  • orzeczenie złożone: a. imienne - składa się z łącznika (elementu czasownikowego) i orzecznika (przysłówka, przymiotnika, rzeczownika, zaimka, liczebnika); b. fazowe - to czas przyszły złożony; c. modalne - tworzy się z czasownikiem modalnym, czasownikiem nieosobowym lub innym leksemem;
Gramatyka w szkole podstawowej
Gramatyka w szkole podstawowej

Gramatyka języka polskiego uważana jest za jedną z trudniejszych. Budowa zdania i właściwa odmiana wyrazów...

przeczytaj artykuł

4. Część zdania - podmiot

Podmiot to druga najważniejsza część zdania, razem z orzeczeniem tworząca jego trzon. Nazywa rzecz, osobę lub zjawisko. Podmiot odpowiada na pytania: kto? co?

Funkcję podmiotu pełni część mowy, która odmienia się przez przypadki, czyli:

Podmiot najczęściej występuje w mianowniku i ma tę samą liczbę co orzeczenie. Może występować także w dopełniaczu (kogo? czego?) lub w celowniku (komu? czemu?).

4.1. Jakie są rodzaje podmiotów?

Wyróżniamy:

  • podmiot pojedynczy (jednowyrazowy);
  • podmiot szeregowy (co najmniej dwuwyrazowy).

Czasem w języku polskim możemy spotkać zdania bezpodmiotowe. W takim wypadku orzeczenie musi mieć formę trzeciej osoby liczby pojedyncze lub mnogiej, bezokolicznika lub formę nieosobową.

5. Część zdania - przydawka

Przydawka zwykle określa rzeczownik. Odpowiada na pytania: który? czyj? ile? jaki?

Możemy wyróżnić:

  • przydawki przymiotne (tworzą z wyrazami związek zgody, zgoda obejmuje wszystkie cechy gramatyczne: rodzaj, liczbę, przypadek).
  • przydawki dopełniaczowe (to rzeczowniki użyte w drugim przypadku, wraz z z wyrazem nadrzędnym tworzą związek rządu);
  • przydawki przyimkowe (mają postać wyrażenia przyimkowego, umieszczanego pop wyrazie określanym)
  • przydawki rzeczowne (tworzą z wyrazem określającym związek zgody, która obejmuje jedynie kategorię przypadku);

6. Część zdania - dopełnienie

Dopełnienie określa czasownik, przysłówek lub przymiotnik. Odpowiada na wszystkie pytania przypadków oprócz mianownika.

Możemy wyróżnić:

  • dopełnienie bliższe - występuje w bierniku, narzędniku lub dopełniaczu;
  • dopełnienie dalsze - może występować w formie dowolnego przypadka.

7. Część zdania - okolicznik

Okolicznik określa czasownik, uzupełnia go o dodatkowe elementy. Z członek nadrzędnym pozostaje w związku przynależności.

Możemy wyróżnić:

  • okolicznik miejsca;
  • okolicznik czasu;
  • okolicznik przyczyny;
  • okolicznik sposobu;
  • okolicznik celu;
  • okolicznik warunku.
Polecane dla Ciebie
Pomocni lekarze
Szukaj innego lekarza
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.