Poród i zwyczaje okołoporodowe w dawnej Polsce

Ciąża i poród, choć dzisiaj naturalne, dawniej wiązały się z wieloma wierzeniami i zachowaniami "magicznymi". Chciano bowiem nieco oswoić temat wydania na świat dziecka, był on bowiem nie w pełni zrozumiany, zwłaszcza wśród ludności wiejskiej.

Ciąża na granicy dwóch światów

Nawet przyjęcie chrześcijaństwa wiele nie zmieniło w rytuałach okołoporodowych. Nadal wierzono w złe moce, siły nieczyste i uroki. Dużą wagę przywiązywano do tradycji ludowej.

Polecane wideo:

Uważano, że kobieta ciężarna jest na granicy dwóch światów, dziecko bowiem – według wierzeń ludowych – pochodziło zza światów. Miało ono wysysać z kobiety energię i siłę.

Kobietę izolowano społecznie, gdyż według przekonań negatywnie wpływała na otoczenie. Nie mogła ona pełnić funkcji obrzędowych w czasie wesela, nie proszono ciężarnej, by została matką chrzestną i nie pozwalano jej uczestniczyć w pogrzebach.

Ciężarna nie mogła też wykonywać pewnych czynności, bo te mogły źle wpłynąć na dziecko. Należały do nich:

  • zakaz patrzenia przez dziurkę od klucza (mogło to spowodować zeza u dziecka),
  • zakaz przechodzenia pod sznurkami,
  • zakaz robienia na drutach (sądzono, że zwiększy to prawdopodobieństwo owiniecia się pępowiny wokół dziecka),
  • zakaz noszenia korali (ryzyko uduszenia się dziecka),
  • zakaz patrzenia na ludzi brzydkich, oszpeconych (wierzono, że takie „zapatrzenie” negatywnie wpłynie na wygląd dziecka).

    Dawne zwyczaje porodowe

W chwili porodu kobieta była całkowicie izolowana. Dzieci rodziło się w domach w obecności akuszerki (nazywanej babką lub babicą).

Za najlepszy dzień na poród na Podkarpaciu uważano czwartek, sobotę i niedzielę oraz dni, w których odbywał się lokalny targ. Dziecko urodzone w piątek miało wieść ciężkie życie.

W okresie staropolskim komplikacje przy porodzie traktowano jako karę za grzechy. Po rozbiorach również sądzono, że problemy przy narodzinach dziecka są oznaką sprawiedliwości bożej.

Na Lubelszczyźnie nie wolno było dolewać wody podczas pierwszej kąpieli dziecka, by nie zostało w przyszłości alkoholikiem. Wodę po kąpieli wylewano do ogrodu, najlepiej tam, gdzie rosły kwiaty, co miało zapewnić niemowlęciu urodę.

Nie kąpano noworodka w piątek (dzień śmierci Jezusa) i po zmroku (uważano, że to zabierze dziecku sen).

Łożysko w wielu regionach Polski zakopywano w pod progiem, w sieni lub w kącie izby, w którym stał stół. Miało to przynieść rodzinie szczęście.

Obrzędy związane z narodzinami dziecka

Przez pierwsze sześć tygodni życia dziecka, nie wolno było suszyć pieluch na podwórku. Miało to uchronić malucha przed płaczem.

Kobieta do czasu chrztu nie mogła wychodzić z domu. Zobaczyć dziecko przychodzili jednak goście, którzy musieli przynieść ze sobą coś w darze dla noworodka. Wystarczyła kromka chleba, która miała zapewnić dostatek** lub odrobina cukru, by miało ono słodkie życie**.

Na wschodzie Polski praktykowano przynoszenie drobnych podarunków matce dziecka (tzw. odwitki).

Do społeczności wiejskiej wprowadzał dziecko obrzęd chrztu. Przyjęcie tego sakramentu zwalniało również matkę z wielu zakazów.

Dziecko do kościoła zanoszone było przez rodziców chrzestnych. Funkcja ta była traktowana jako zaszczyt, nie wolno było odmówić proszącym o tę godność rodzicom dziecka.

W obawie przed czyhającymi na dziecko demonami, noworodka do momentu chrztu wynoszono przez okno (lub wcale z nim nie wychodzono). Nie używano również imienia dziecka, zwracając się do niego w formie bezosobowej.

Becik niemowlęcia nie mógł mieć żadnych węzłów i pętelek. Wkładano do niego monetę, by zapewnić powodzenie.

Wierzono, że płacz podczas obrzędu chrztu zapewni szczęśliwe życie.

Dzieci nieślubne w Małopolsce górzystej chrzczono w sobotę, nadając im imiona uważane za brzydkie. W ten sposób stygmatyzowano noworodki.

Większość z ludowych zwyczajów i wierzeń związanych z ciążą i porodem jest już jedynie wspomnieniem. Niektóre z nich były jednak aktualne jeszcze kilkanaście lat temu. Warto pamiętać, że to co dzisiaj dla nas wydaje się być niezrozumiałe, dawniej pomagało przejść kobietom przez trudny czas ciąży i porodu.

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Melisa

Pati518 • ostatni post 3 tygodnie temu

2

Po porodzie

~młoda mama oli • ostatni post 3 tygodnie temu

3
Artykuły Niemowlę
Niemowlę

Zwierzęta domowe dla alergików

Zwierzęta domowe dla alergików

Zwierzę w domu alergika Kichanie, katar i swędzenie oczu to najczęstsze przyczyny reakcji alergicznej na zwierzęta domowe. Mamy jednak dobrą wiadomość - twoje dziecko nie cierpi na alergię na wszystkie zwierzęta. W sklepach zoologicznych możemy spotkać...

Niemowlę

Oczy niemowlaka

Oczy niemowlaka

Wzrok u niemowląt przechodzi ogromną ewolucją w ciągu pierwszych dwunastu miesięcy życia. Dzieje się tak, ponieważ w macicy było ciemno i dopiero po urodzeniu wzrok noworodka przystosowuje się do widzenia światła.

Niemowlę

Utrudnianie kontaktu z dzieckiem

Utrudnianie kontaktu z dzieckiem Odtwórz wideo

Co grozi za utrudnianie drugiemu rodzicowi kontaktów z dzieckiem? Sąd w Łodzi nakazał ostatnio zapłatę odszkodowania w wysokości ponad 28 000 zł za nieodbyte spotkania na rzecz rodzica, który chciał utrzymywać kontakty. O trudnej sytuacji rodziców, którzy...

Niemowlę

Kroki milowe, których rodzic nie może przegapić

Kroki milowe, których rodzic nie może przegapić

Kroki milowe Twoje dziecko jest marudne, płaczliwe, ma problemy ze snem i stale chce być noszone na rękach? Na dodatek nie chce jeść i zachowuje się tak, jakby cofnęło się w rozwoju? Nie martw się! Najpewniej przechodzi właśnie skok rozwojowy. To minie....

Niemowlę

Zdrowe nawyki z różnych stron świata

Zdrowe nawyki z różnych stron świata

Zdrowe nawyki z różnych stron świata Nie jest tajemnicą, że miejsce zamieszkania determinuje nasze zdrowie, ma bowiem ogromny wpływ na to, co, ile i jak jemy. Ale nie tylko. Okazuje się, że cały styl życia również wynika w pewnej mierze z położenia geograficznego....

Niemowlę

6 produktów, które warto podawać rosnącemu dziecku

6 produktów, które warto podawać rosnącemu dziecku

Banany W 10. miesiącu życia dziecka w jego diecie mogą pojawić się banany. To bardzo smaczne i sycące źródło potasu, który jest niezbędny dla prawidłowej pracy serca. Warto wiedzieć, że w ich składzie znajduje się również inulina - jest to probiotyk,...

Niemowlę

7 produktów zawierających więcej białka niż pierś z kurczaka

7 produktów zawierających więcej białka niż pierś z kurczaka

Krewetki Pierś z kurczaka jest jednym z najbardziej popularnych mięs w kuchni polskiej. Dzięki dużej zawartości białka, dostarczającego organizmowi niezbędnych aminokwasów, drób jest chętnie spożywany przez sportowców. Ponadto jest bogatym źródłem witaminy...

Niemowlę

Ranking najlepszych bajek w 2017 roku

Ranking najlepszych bajek w 2017 roku

Jakie bajki warto obejrzeć z dzieckiem w tym roku? Wciągające, pełne emocji, z morałem i znanymi bohaterami. Najbliższe miesiące będą obfitować w animacje dla dzieci. Przed nami powrót "Aut" i "Gangu Wiewióra". W łaski najmłodszych będą chciały wkraść...