Trwa ładowanie...

Vanitas - motyw śmiertelności w sztuce i literaturze

Vanitas to motyw artystyczno - religijny, który jest związany z poznaniem, sztuką oraz czasem. Nawiązuje do zainteresowania człowieka śmiercią i wszystkim, co z nią się łączy. Vanitas pojawiał się w średniowieczu oraz baroku, kiedy to rozkwitała fascynacja przemijaniem i śmiertelnością.

Zobacz film: "Wysokie oceny za wszelką cenę"

spis treści

1. Vanitas - na czym polega ten motyw?

Motyw vanitas nawiązuje do zainteresowania człowieka śmiertelnością, które pojawiło się szczególnie w epoce średniowiecza nękanego przez wojny i zarazy, a następnie powróciło w baroku. Fascynacja śmiercią i przemijaniem widoczna jest w literaturze i malarstwie tych epok, choć tego typu przemyślenia pojawiają się również u myślicieli innych okresów.

Pojęcie vanitas jest związane z myślą przewodnią Księgi Koheleta: "Vanitas vanitatum et omnia vanitas", co oznacza: "Marność nad marnościami i wszystko marność".

Motyw vanitas zastosowany w sztuce ma uświadamiać ludziom, że radość życia to tylko krótka, przemijająca chwila. Wśród symboli Vanitas znajdują się zgniłe owoce i czaszki, także klepsydry i zegary, które mają przypominać o śmierci.

Motyw vanitas to w dużej mierze zastanawianie się nad sensem życia. Według Księgi Koheleta to, co ziemskie, nie jest trwałe i wieczne. Ani władza, ani mądrość, ani pieniądze nie dają pełni szczęścia.

Stąd też powinniśmy nie oczekiwać na przyszłe wydarzenia w życiu, lecz cieszyć się tym, co jest tu i teraz. W swoim życiu należy zachować umiar i dystans. Człowiek powinien żyć w zgodzie z prawem boskim, ponieważ Bóg jest jedynym, który nie przemija i zna wszystkie czyny ludzi, które osądzi sprawiedliwie na Sądzie Ostatecznym.

Książki dla miłośników literatury pięknej
Książki dla miłośników literatury pięknej

Co roku tworzone są raporty analizujące poziom czytelnictwa w Polsce – w 2016 roku zaledwie ok. 37 proc....

przeczytaj artykuł

2. Motyw vanitas w baroku

Motyw śmiertelności pierwszy raz pojawił się w średniowieczu, jednak najbardziej rozkwitł w sztuce i literaturze baroku. Ludzie szukali w tym czasie nowości, innego spojrzenia na świat, ich spojrzenie zaś kierowało się w stronę śmiertelności i przemijania.

Sztuka zaczęła ukazywać wszystko to, co dotąd uważane było na niegodne uwieczniania i po prostu brzydkie. Miało to związek z sytuacją panującą na świecie - wojny, zarazy, kontrreformacje. Takie wydarzenia skłaniały twórców do pochylenia się nad śmiertelnością i przemijalnością ludzkiego życia. Literatura i sztuka baroku nawiązuje symboliką do tej właśnie tematyki.

O wirusach i epidemiach w literaturze i nie tylko
O wirusach i epidemiach w literaturze i nie tylko

Zamiast leżąc na hamaku sięgając po kolejny romans lub kryminał, przeznacz ten czas na lekturę, dzięki...

przeczytaj artykuł

3. Przykłady motywu Vanitas

Przykłady motywu vanitas przewija się szczególnie w literaturze baroku. Motyw marności doskonale widać między innymi w "Hamlecie" Williama Szekspira, w którym odbywa się monolog do czaszki. Bohater zmaga się z pytaniami o sens istnienia, walki o dobra ludzkie. Wśród polskich dzieł literatury barokowej motyw vanitas możemy zaobserwować u takich autorów, jak:

  • Mikołaj Sęp Szarzyński;
  • Daniel Naborowski;
  • ksiądź Józef Baka.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.