Komunikacja z rodzicami a wykrywanie nowotworu u dzieci

Polskim onkologom znany jest przypadek chłopca, który zmarł na nowotwór jądra, ponieważ wstydził się powiedzieć o rosnącym nowotworze. Rodzice nie wiedzieli, że dziecko ukrywało kilogramowy guz, nosząc szerokie spodnie. Tej śmierci można było zapobiec - wystarczy rozmawiać.

Diagnoza u małych pacjentów

Rak u dzieci rozwija się w zastraszającym tempie i często wystarczy kilka dni, by objętość guza zwiększyła się dwukrotnie. Podobnie jest z nieziarniczym chłoniakiem typu B - powiększa on węzły chłonne już w ciągu paru godzin.

U dorosłych z kolei, ten sam rodzaj raka może nie dawać objawów nawet przez kilkanaście lat. Tak jest np. z leukocytozą w ostrej białaczce limfoblastycznej. W leczeniu dzieci liczy się każda minuta.

Wyleczalność nowotworów u dzieci w Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich, wynosi ok. 85 proc. Byłoby lepiej, gdyby nie problem zbyt późnej diagnozy. Dzieci najczęściej boją się rozmawiać z rodzicami. Często chowają guzy, zasłaniając je ubraniami. Wstydzą się swoich najbliższych.

- Każdorazowo choroba dziecka powinna zwrócić uwagę rodziców. Taka postawa jest naturalna w prawidłowo funkcjonujących rodzinach, w których rodzice są w stałym i bliskim emocjonalnym kontakcie z dzieckiem, nie ograniczając się tylko do zabezpieczania jego potrzeb materialnych.

Przyjazna atmosfera domu rodzinnego, zapewnienie poczucia bezpieczeństwa, miłości i uznania dziecku, sprzyja dzieleniu się przez nie swoimi niepokojami - mówi dr hab. n. med. Marzena Samardakiewicz, psycholog kliniczny, psychoonkolog.

Problem komunikacji z rodzicami

Połowa nowotworów u dzieci to białaczki i chłoniaki, natomiast druga ich część to guzy lite, np. neuroblastoma, która w 75 proc. pojawia się u dzieci poniżej czwartego roku życia. Często u dzieci spotyka się także nefroblastomę nazywaną guzem Wilms'a, która występuje w nerkach, czy guzy mózgu.

Najczęściej dzieci nie zdają sobie sprawy, że są chore. Guzki na ciele traktują jako coś nieistotnego, coś w rodzaju siniaka po kolejnym uderzeniu się podczas zabawy. Najmłodsi pacjenci rzadko też skarżą się na ból – po prostu nie wiedzą, że ich rączka czy nóżka nie powinna boleć.

Problemem jest brak relacji pomiędzy rodzicem a dzieckiem. Rodzice nie oglądają także należycie ciała dziecka, np. podczas kąpieli. Nie pytają o samopoczucie, więc dzieci o niczym nie mówią. Osłabienie, które pojawia się przy rozwijającym się guzie, najczęściej traktowane jest jako skutek braku należytej ilości snu czy zbyt wyczerpującej zabawy.

- Każde pogorszenie relacji z dzieckiem może być powodem ukrywania przez nie swoich trudności, czy też niepokojących objawów.

Częściej do takich sytuacji może dochodzić w rodzinach, które nie radzą sobie z otaczającym światem, ujawniających przejściowe bądź przewlekłe trudności i dysfunkcje. W skrajnych przypadkach wyrazem nieprawidłowości funkcjonowania rodziny może być zaniedbywanie dziecka, czy też wręcz odrzucanie jego potrzeb - dodaje dr Samardakiewicz.

 

Warto rozmawiać

Ważny jest także kontakt z nastolatkami. W tym wypadku jednym z najczęściej występujących nowotworów jest osteosarkoma, czyli guz kości. Objawia się on silnymi, niejednostajnymi bólami tych części ciała, w których rozwijają się komórki rakowe.

Według prof. dr hab. n. med. Alicji Chybickiej, kierownik Katedry i Kliniki Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej Akademii Medycznej we Wrocławiu, najważniejsza jest „czujność onkologiczna”. Zadaniem rodziców jest słuchanie potrzeb dziecka. Nowotwór u najmłodszych rozwija się w ukryciu. Diagnoza pozwala na wyleczenie raka u 2/3 dzieci – ale tylko wtedy, gdy nowotwór jest rozpoznawany we wczesnym stadium.

Opóźnione stwierdzenie raka u dziecka prowadzi nie tylko do rozległych przerzutów, ale i także do wystąpienia powikłań związanych z agresywniejszą chemioterapią czy radioterapią.

Dlaczego dzieci boją się rozmawiać?

Na pierwszy plan wysuwa się sam problem komunikacji z rodzicami, dziecko które z nimi nie rozmawia, nie będzie miało motywacji, by zwierzyć im się z czegokolwiek. Dobry kontakt będzie chronił przed oporem w przekazywaniu takich informacji.

Częstą przyczyną problemów jest także lęk przed rokowaniami. Starsze dzieci i młodzież, nawet zdając sobie sprawę z powagi sytuacji, boi się reakcji rodziców. Nie chcą ich zawieść. Czują, że przyznanie się do rosnącego guzka czy bólu głowy spowoduje przeniesienie się do szpitala, bolesne leczenie i pożegnanie się z codzienną beztroską.

- Powodów, dla których dzieci boją się rozmawiać możemy szukać wszędzie. Jednym z poważniejszych, jednak wciąż niedocenianym przez społeczeństwo, jest rozwój komputeryzacji.

Pokolenie Y - bo tak nazywa się generacja ludzi, którzy urodzili się w czasach tabletów czy smartfonów komunikuje się między sobą w sposób zupełnie inny niż ich rodzice.

Z problemem wolą pójść do wyszukiwarek internetowych. Objawy weryfikują na zdjęciach, zaś rozmowa zastąpiona jest chatem on-line lub esemesowaniem z rodzicami. I nie trudno się temu dziwić, skoro kilkanaście procent dwulatków w Polsce potrafi sprawnie obsługiwać tablet.

Ten rodzaj komunikacji, tzw. "CMC" (komunikacji za pośrednictwem komputera) nigdy nie zastąpi czasu, jaki poświęcimy dzieciom, siadając przy nich i cierpliwie słuchając, co mają nam do powiedzenia.

Atmosfery akceptacji, miłości i tolerancji nie da się zastąpić emotikonką czy słownym opisem uczuć - mówi mgr Mateusz Dobosz, psycholog pracujący w Specjalistycznym Psychiatrycznym Zespole Opieki Zdrowotnej im. prof. A. Kępińskiego w Jarosławiu, autor badań nt. komunikacji CMC u młodzieży.
 

Magdalena Bury

O autorze

Magdalena Bury

Absolwentka Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na KUL, członek Stowarzyszenia Dziennikarze dla Zdrowia oraz Dziennikarskiego Klubu Promocji Zdrowia. W trakcie studiów pedagogicznych. Jest odpowiedzialna za kontakt z fundacjami i stowarzyszeniami z całej Polski. Jej celem jest wspieranie społecznych inicjatyw i pomoc potrzebującym, dlatego każdy tekst i reportaż traktuje wyjątkowo. W mediach od 2012 roku.

Magdalena Bury, 2 miesiące temu

Maluch

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Maluch
Maluch

Ubranka dla dziewczynek

Ubranka dla dziewczynek

Modny T-shirt dla dziewczynki w niskiej cenie. Każda mała kobietka będzie zachwycona takim ubraniem. Body z wizerunkiem słynnego kotka z pewnością ucieszy dziewczynki. Króliczki, jak większość zwierząt, są także lubiane przez dziewczynki. Bielizna dla...

Maluch

Produkty, w których znajdziesz tłuszcze trans

Produkty, w których znajdziesz tłuszcze trans

Szodliwe dla zdrowia, ale wszechobecne Oleje utwardzone, nazywane także tłuszczami trans, uznawane są za szkodliwe dla zdrowia. Eksperci zaznaczają, że sprzyjają one występowaniu cukrzycy typu 2) oraz chorobom serca. Mają też negatywny wpływ na płodność....

Maluch

15 rzeczy, które zrozumieją tylko rodzice

15 rzeczy, które zrozumieją tylko rodzice

. Jest to wpisane w naturalny rozwój dziecka. To, że maluch chce wszystkiego dotknąć i posmakować, to nic innego jak metoda poznawcza świata. Brudzenie (...) się dziecko. To stan, o którym całymi dniami marzy większość rodziców. Najczęściej...

Maluch

Poznaj 6 nawyków zdrowych rodzin

Poznaj 6 nawyków zdrowych rodzin

energię na kolejny dzień. Właśnie dlatego należy dbać o odpowiednią jego ilość zarówno w przypadku dzieci, jak i dorosłych. Stwórz maluchom wieczorny

Maluch

Zioła jakie należy stosować zimą

Zioła jakie należy stosować zimą

Lecznicze działanie ziół Czystek, kwiat lipy, a może rumianek? Jakie zioła zimą należy stosować? Które podać dziecku? Ich lecznicze działanie jest znane od wieków. Działają napotnie, przeciwzapalnie, przeciwbólowo. Pomogą w czasie przeziębienie, wspomogą...

Maluch

5 produktów, które zabierają ci energię po śniadaniu

5 produktów, które zabierają ci energię po śniadaniu

Czego unikać, by mieć energię? Śniadanie powinno dostarczać energii na cały dzień. Brzmi jak slogan, ale to prawda. Tymczasem wielu z nas jada na śniadanie produkty, które działają wręcz przeciwnie Zabierają energię, siłę do działania, powodują zmęczenie....

Maluch

Kolor oczu dziecka można przewidzieć

Kolor oczu dziecka można przewidzieć

Kolor oczu malucha zależy od genów, które przekazują mu rodzice. W związku z tym bardzo łatwo możemy go przewidzieć. Czy zastanawialiście się kiedyś (...) recesywnym. I w takim wypadku maluch będzie miał jasne oczy. Inaczej...

Maluch

Porost islandzki - właściwości i zastosowanie

Porost islandzki - właściwości i zastosowanie

Porost islandzki uchodzi za naturalny środek na choroby płuc i chorobę lokomocyjną. W Polsce ten gatunek znany jest jako tarczownica islandzka. Rośnie w suchych borach iglastych, pokrywa ziemię, pnie drzew i skały. Roślina ta powszechnie występuje...