Trwa ładowanie...

Najpopularniejsze środki stylistyczne. Jakie funkcje pełnią?

Środki stylistyczne są nieodłącznym elementem poezji. Trudno wyobrazić sobie analizę i interpretację wiersza bez ich wnikliwej analizy. Jaką pełnią funkcję?

Zobacz film: "Wysokie oceny za wszelką cenę"

spis treści

1. Dlaczego stosujemy środki stylistyczne?

Środki stylistyczne w wierszu mają za zadanie wywołać u odbiorcy określone emocje. Z ich pomocą autor może pewne określenia wyostrzyć, inne umniejszyć. Buduje napięcie i pomaga skoncentrować się na tekście.

2. Wybrane środki stylistyczne i ich funkcje

Środki artystycznego wyrazu daje się przypisać do kilku grup: fonetycznych, fleksyjnych, słowotwórczych, leksykalnych i składniowych. Poniżej zamieszczamy przykłady do każdej z grup.

2.1. Fonetyczne środki stylistyczne

Wśród fonetycznych środków stylistycznych znajdują się:

  • onomatopeje – naśladowanie dźwięków naturalnych za pomocą wyrazów, których brzmienie jest do nich zbliżone, np. syczeć,
  • powtórzenie,
  • anafora – rozpoczynanie tym samym wyrazem lub wyrazami kolejnych zdań lub zwrotek, np. Jak moje oczy topią się – mdleją, || Jak myśli rzucają ze dna (J. Słowacki),
  • epifora – powtórzenie tego samego wyrazu lub wyrazów na końcu następujących po sobie wersów, zdań, np. I piekło całe zakląć przeciw tobie, || Ażeby piekło całe było w tobie (J. Słowacki).
Kto? Co? – Rzeczownik w kalejdoskopie. Ćwiczenia gramatyczno-ortograficzne w rozpoznawaniu rzeczowników
Kto? Co? – Rzeczownik w kalejdoskopie. Ćwiczenia gramatyczno-ortograficzne w rozpoznawaniu rzeczowników

zobacz galerię

2.2. Fleksyjne środki stylistyczne

Fleksyjne środki stylistyczne to m.in.:

  • archaizmy – wyrazy, zwroty i formy gramatyczne właściwe dawnym epokom, dziś nieużywane,
  • neologizmy – wyrazy nowo utworzone zgodne z regułami gramatycznymi danego języka.

2.3. Słowotwórcze środki stylistyczne

Do słowotwórczych środków stylistycznych należą:

  • zdrobnienia – wyrażają najczęściej czułość, sympatię, choć mogą też wskazywać na złośliwość, ironię, np. guściki, kobietka,
  • zgrubienia – najczęściej wskazują na osoby lub przedmioty, do których odnosimy się z pogardą, niechęcią, np. staruch.

2.4. Leksykalne środki stylistyczne

Wśród leksykalnych środków stylistycznych znajdują się:

  • synonimy – wyrazy bliskoznaczne, których znaczenia są podobne, np. dom – mieszkanie,
  • animizacja – przypisywanie cech istot żywych przedmiotom, zjawiskom przyrody, np. drzwi piszczą,
  • personifikacja – przypisywanie cech i czynności ludzkich zwierzętom, przedmiotom, zjawiskom, np. uśmiech losu,
  • metonimia – zastąpienie właściwego wyrazu innym, będącym z tamtym w określonym związku, np. czytam Prusa,
  • peryfraza – zastąpienie metaforą słowa oznaczającego przedmiot, czynność, cechę, np. słońce – gwiazda ognista,
  • synekdocha – użycie nazwy całości na oznaczenie części (i na odwrót), np. wiosna (zamiast rok),
Pierwsza pomoc dla uczniów z dysortografią. Joanna Baran
Pierwsza pomoc dla uczniów z dysortografią. Joanna Baran

zobacz galerię
  • oksymoron – zestawienie ze sobą wyrazów o przeciwnym, wykluczającym się zestawieniu, np. czarny śnieg,
  • eufemizm – słowo lub zwrot użyte w celu złagodzenia wyrażeń drastycznych, wulgarnych,
  • hiperbola – zamierzona przesada w opisie przedmiotu lub zjawiska, np. morze krwi, oszalały z gniewu,
  • symbol – znak językowy, mający poza znaczeniem dosłownym inne, ukryte, np. rozdarta sosna (S. Żeromski),
  • porównanie – połączenie wyrazowe, którego człony łączy spójnik lub przysłówek, np. biały jak śnieg,
  • epitet – określenie rzeczownika, uwydatniające charakterystyczne cechy przedmiotu, np. ziemia – matka.

2.5. Składniowe środki stylistyczne

Składniowe środki stylistyczne to różnego rodzaju typy zdań, m.in.:

  • pytanie retoryczne – pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi,
  • apostrofa – bezpośredni zwrot do opisywanej osoby, przedmiotu, zjawiska utrzymany w tonacji wykrzyknikowej, np. Litwo! Ojczyzno moja!
  • anakoluty – zdania, które nie mają poprawnej budowy składniowej,
  • inwersja – świadome przestawienie wyrazów.

Środki stylistyczne pojawiają się nie tylko w poezji. Wykorzystuje je szeroko pojęta sztuka. Robią również zawrotną karierę w reklamie. Po środki artystycznego wyrazu niekiedy sięgają również dziennikarze.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.