Trwa ładowanie...

Mowa zależna i niezależna

Jednym z tematów w zakresie składni jest mowa zależna i niezależna. Ich wspólnym elementem jest przytaczanie cudzej wypowiedzi, jednak sposób tej wypowiedzi jest różny. Na czym polega?

Zobacz film: "Dlaczego dziewczynki mają lepsze oceny w szkole?"

spis treści

Gramatyka języka polskiego jest dość skomplikowana. Wielu uczniów to właśnie jej obawia się najbardziej. Jednym z trudniejszych zagadnień jest mowa zależna i niezależna oraz związane z nimi zasady interpunkcji.

1. Mowa zależna i niezależna, czyli od czego to zależy?

Z mową niezależną spotykamy się zarówno w mowie potocznej, jak i w literaturze. Jest też obecna w zapisie dialogu lub w transkrypcji dyskusji.

7 najgłupszych wymówek rodziców, którzy przyprowadzają chore dzieci do przedszkola
7 najgłupszych wymówek rodziców, którzy przyprowadzają chore dzieci do przedszkola [8 zdjęć]

Jesień zawitała u nas na dobre. W niektórych domach to czas zbierania złotych liści i picia gorącej czekolady...

zobacz galerię

Mową niezależną nazywamy dosłowne przytoczenie czyjeś lub własnej wypowiedzi, któremu towarzyszy zdanie wprowadzające, np. Kinga zapytała mamę: "Mogę jechać na kolonie w góry?", "Nie możesz iść sama do sklepu" - powiedział tata.

Zdanie w mowie niezależnej zbudowane jest ze zdania wprowadzającego oraz wprowadzanego. Pierwsze z nich informuje, kto wypowiada przytoczone słowa. Z kolei zdanie wprowadzane to przytoczenie własnych lub cudzych słów.

Kto? Co? – Rzeczownik w kalejdoskopie. Ćwiczenia gramatyczno-ortograficzne w rozpoznawaniu rzeczowników
Kto? Co? – Rzeczownik w kalejdoskopie. Ćwiczenia gramatyczno-ortograficzne w rozpoznawaniu rzeczowników

zobacz galerię

Zauważ, że w mowie niezależnej zdania nie są ze sobą połączone składniowo. To jakby dwie odrębne wypowiedzi, które łączy jedynie treść.

Czasownik: odmiana, rodzaje, pisownia
Czasownik: odmiana, rodzaje, pisownia

Czasownik oznacza czynności lub stany. Odpowiada na pytania: co robi? co się z nim dzieje? w jakim jest...

przeczytaj artykuł

W przypadku mowy zależnej wypowiedź jest przytaczana nie dosłownie, lecz w postaci zdania podrzędnego dopełnieniowego, które zaczyna się od spójników żeby, że lub od partykuły czy. W zdaniu nadrzędnym orzeczeniem jest najcześciej czasownik, który wskazuje na mówienie, twierdzenie, prośbę lub pytanie, np. Mama zapytała mnie, czy po lekcjach pojadę z nią do babci. W szkole ogłoszono, że od przyszłego tygodnia będziemy uczyć się zdalnie.

Mowa zależna jest stosowana m.in. w sprawozdaniach.

Części mowy - odmienne i nieodmienne
Części mowy - odmienne i nieodmienne

W języku polskim części mowy dzieli się na odmienne i nieodmienne. Do tych pierwszych zalicza się czasowniki,...

przeczytaj artykuł

2. Mowa zależna i niezależna w kontekście reguł interpunkcyjnych i ortograficznych

Zapisanie cudzej wypowiedzi związane jest z koniecznością przestrzegania określonych reguł interpunkcyjnych i ortograficznych. Najważniejsze z nich to:

  • po zdaniu wprowadzajacym stawiamy dwukropek, np. Nauczyciel poprosił uczniów: "Otwórzcie książki na stronie ósmej",
  • zdanie wprowadzane ujmujemy w cudzysłów, np. Asia zapytała: "Wpadniesz do mnie po pracy?",
  • kiedy stosujemy dialog, zdanie wprowadzane zapisujemy od nowego wiersza i wyodrębniamy myślnikami,
  • zdania wprowadzające, które następują po wypowiedzi, zaczynamy małą literą,
  • w mowie zależnej zdanie pozbawione jest tonu emocjonalnego, stąd nie stosuje się wykrzyknika.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.