Surrealizm - definicja, cechy, przedstawiciele i dzieła

Surrealizm (inaczej nazywany nadrealizmem) narodził się w 1924 r., ale po raz pierwszy tej nazwy tej użyto już w 1917 r. przez Guillaume Apollinaire. Grupy surrealistów istnieją do dziś. Nadrealizm narodził się we Francji, ale rozwinął się też w Wielkiej Brytanii, Belgi, Czechosłowacji, obejmując przede wszystkim literaturę i malarstwo. W Polsce ten kierunek nie cieszył się zbyt wielkim zainteresowaniem.

Cechy surrealizmu:

• całkowite zerwanie z dotychczasowymi kanonami, a przede wszystkim zaprzeczenie tego, co reprezentował styl klasyczny, racjonalizm, realizm, empiryzm, utylitaryzm,
• igranie z logicznym porządkiem,
• zniekształcenia, chaos,
• duża rola marzeń sennych, podświadomości, a nawet halucynacji artysty,
• odkrycie cudowności z zwykłych rzeczach,
• dramatyzowanie pozornie błahych wydarzeń,
• irracjonalne zestawienia, przeczące logice,
• przedstawianie możliwości ludzkiego umysłu,
• skupienie się na oddawaniu wnętrza artysty, jego myśli, wewnętrznych sprzeczności.

Do polskich poetów związanych z surrealizmem zaliczamy:

• A. Ważyka,
• J. Brzękowskiego,
• T. Różewicza,
• J. Harasymowicza,
• S. Grochowiaka,
• J. Słowackiego,
• T. Micińskiego,
• S.I. Witkiewicza,
• B. Schulza.

Surrealizm - przedstawiciele w światowym malarstwie:

• Salvador Dalí,
• Giorgio de Chirico,
• Max Ernst,
• Hans Arp (również w poezji),
• Marcel Duchamp,
• Francis Picabia,
• Osvaldo Licini,
• René Magritte,
• Frida Kahlo.

Poeci tworzący w stylu surrealizmu:

• Philippe Soupault,
• Louis Aragon,
• Paul Éluard,
• Michel Leiris,
• Benjamin Péret,
• Tristan Tzara,
• René Char (jego wczesna twórczość),
• Aimé Césaire.

Ważne manifesty, artykuły i odczyty czasu surrealizmu (lata 1919–1953)

• 1919: Philippe Soupault, Andre Breton: Pola magnetyczne,
• 1920: Tristan Tzara: Manifest o miłości słabej i miłości gorzkiej,
• 1924: A. Breton: Manifest surrealizmu (wydany z prozą poetycką pt. Rozpuszczalna ryba),
• 1925: List do rektorów uniwersytetów europejskich,
• 1925: Deklaracja Biura Poszukiwań Surrealistycznych,
• 1928: Andre Breton: Surrealizm i malarstwo,
• 1929: Ankieta na temat miłości,
• 1930: A. Breton: Drugi manifest surrealizmu,
• 1932: A. Breton: Funkcja poety,
• 1935: A. Breton: Surrealistyczna sytuacja przedmiotu,
• 1936: Paul Éluard: Definicja,
• 1937: A. Breton: Piękno będzie konwulsyjne albo go wcale nie będzie,
• 1941: A. Breton: Geneza i perspektywy artystyczne surrealizmu,
• 1942: A. Breton: Samoukowie zwani "naiwnymi",
• 1942: A. Breton: Prolegomena do trzeciego manifestu surrealizmu albo nie,
• 1942: A. Breton: Sytuacja surrealizmu między dwiema wojnami,
• 1953: A. Breton: Surrealizm w swoich dziełach żywych.

Założeniem surrealizmu w malartwie po dziś dzień jest "wyrażanie wizualne percepcji wewnętrznej".

Artyści kreują obrazy, które burzą logiczny porządek rzeczywistości. Często to groteskowe wizje, sprzeczne z realizmem i racjonalizmem, z pogranicza jawy, snu, fantazji, a nawet halucynacji. Najważniejsze bowiem w surrealizmie to pokazać to, czego inni nie mieliby odwagi.