Procedura in vitro

Zapłodnienie in vitro (ang. in vitro fertilisation – IVF) to inaczej zapłodnienie pozaustrojowe. Polega na doprowadzeniu do połączenia się komórki jajowej z plemnikiem w warunkach laboratoryjnych, poza organizmem kobiety. IVF zalicza się do technik rozrodu wspomaganego medycznie. Zapłodnienie in vitro jest jedną z metod leczenia niepłodności stosowaną, gdy inne techniki rozrodu wspomaganego nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.

Wskazania do in vitro

Metoda in vitro polega na przeprowadzeniu sterowanej hormonalnie owulacji i na pobraniu komórek jajowych, które w warunkach laboratoryjnych łączone są z plemnikami partnera. Zarodki uzyskane w wyniku zapłodnienia pozaustrojowego umieszczane są w macicy i gdy dojdzie do implantacji embrionu, powstaje ciąża, która dalej przebiega w sposób naturalny. W zależności od wieku kobiety, zapłodnienie in vitro kończy się sukcesem w około 25-30% przypadków. W przypadku pojedynczej próby IVF szansa na urodzenie dziecka wynosi średnio 20%. Zabieg in vitro przeprowadza się najczęściej u kobiet do 41. roku życia. Po czterdziestce maleje bowiem szansa urodzenia dziecka żywego i wzrasta ryzyko komplikacji ciążowych oraz porodowych.

Wskazaniem do zapłodnienia pozaustrojowego są:

Polecane wideo:

  • niedrożne jajowody lub stan po usunięciu jajowodów;
  • niepłodność idiopatyczna, tzn. niepłodność o nieznanej przyczynie;
  • brak powodzenia wcześniejszych metod leczenia niepłodności;
  • ciężkie postacie endometriozy (przerost błony śluzowej macicy);
  • obniżona jakość nasienia mężczyzny;
  • zaburzenia hormonalne w cyklu miesiączkowym, np. brak owulacji;
  • zaburzona czynność jajników, np. zbyt szybkie przejście do okresu przekwitania;
  • oddanie komórki jajowej.

Etapy zapłodnienia in vitro

  1. Stymulacja hormonalna jajników – wdrożenie hormonoterapii, której celem jest wywołanie u kobiety rozwoju wielu pęcherzyków Graffa w jajnikach, a co za tym idzie uzyskanie wielu komórek jajowych w czasie jednego cyklu miesiączkowego (podczas gdy w naturalnym cyklu dojrzewa tylko jedno jajeczko). Stymulacja owulacji odbywa się poprzez codzienne podawanie zastrzyków zawierających hormon folikulotropowy przysadki (FSH), pobudzający wzrost i dojrzewanie większej ilości komórek jajowych. W celu mierzenia wielkości jajeczek i ustalenia najwłaściwszego momentu ich pobrania, prowadzona jest kontrola USG. Dodatkowo prowadzi się również obserwację grubości endometrium. Prawidłowy wzrost błony śluzowej macicy gwarantuje poprawne zagnieżdżenie się podanych zarodków i utrzymanie ciąży.
  2. Aspiracja komórek jajowych – po zakończeniu wzrostu komórek jajowych, na 36 godzin przed ich pobraniem podaje się zastrzyk domięśniowy z hormonem gonadotropiny kosmówkowej beta-hCG. Zabieg aspiracji komórek jajowych jest stosunkowo krótki, wykonywany w znieczuleniu miejscowym. W czasie zabiegu kobieta siedzi w fotelu ginekologicznym. Pobranie komórek jajowych przeprowadzane jest za pomocą punkcji, igłą przez sklepienie pochwy, pod kontrolą USG. Polega na nakłuciu jajnika i pobraniu płynu z wnętrza pęcherzyków Graffa razem z komórkami jajowymi. Punkcja trwa około 15 minut. Pobrane i wyselekcjonowane komórki jajowe przenoszone są do inkubatora, gdzie pozostają do czasu zapłodnienia. Po aspiracji komórek jajowych kobiecie ponownie podaje się hormony, by przygotować śluzówkę macicy do przyjęcia zarodka – są to zwykle globulki dopochwowe z progesteronem albo beta-hCG w postaci iniekcji.
  3. Przygotowanie nasienia – w czasie wykonywania punkcji u kobiety mężczyzna oddaje świeże nasienie zawierające plemniki. Nasienie jest w odpowiedni sposób przygotowywane do in vitro – chodzi o uzyskanie jak największej liczby ruchliwych plemników. Oddanie nasienia odbywa się po zachowaniu przynajmniej trzydniowego okresu abstynencji seksualnej. Ejakulat przygotowuje się w wysokiej jakości mediach, których celem jest oczyszczenie plemników i zwiększenie ich ruchliwości. W przypadku nasienia złej jakości lub zbyt małej objętości płynu nasiennego, istnieje możliwość jego gromadzenia przez dłuższy czas poprzez wielokrotne mrożenie ejakulatu. Dla pacjentów z brakiem plemników istnieje możliwość skorzystania z nasienia dawcy.
  4. Zapłodnienie komórek jajowych – umieszczenie komórek jajowych w płynie zawierającym wyselekcjonowane pod względem ruchliwości i prawidłowości budowy plemniki, w proporcjach około 75 000:1, na czas około 18 godzin. Po tym czasie większość komórek jajowych ulega zapłodnieniu i przebiegają ich pierwsze podziały komórkowe. Prawidłowe zygoty są przenoszone do nowego medium i inkubowane przez jedną dobę. Po upływie tego czasu prawidłowo rozwijający się zarodek ma dwa, cztery lub więcej blastomerów. W przypadku gorszych parametrów nasienia wykonuje się zapłodnienie metodą ICSI, które polega na wprowadzeniu do komórki jajowej pojedynczego plemnika przy użyciu specjalnych igieł. Gdy doszło do połączenia się gamet i zarodek składa się z sześciu-ośmiu komórek, przeprowadza się embriotransfer, czyli przeniesienie zarodków do macicy.
  5. Diagnostyka preimplantacyjna – stosowana w celu uniknięcia wad wrodzonych u dzieci, u których może istnieć ryzyko ich dziedziczenia, a także w trakcie procedury in vitro u kobiet powyżej 35. roku życia. Badania przed implantacją polegają na sprawdzeniu materiału genetycznego komórek jajowych lub komórek zarodka w celu wykrycia anomalii genetycznych. Umożliwiają wybranie do embriotransferu zarodków bez wad kodu genetycznego. Diagnostyka preimplantacyjna stosowana jest także dlatego, że wystąpienie u zarodków, np. zespołu Edwardsa czy Turnera, jest częstą przyczyną poronień.
  6. Transfer zarodków do macicy – inaczej embriotransfer, umieszczenie najlepiej rozwiniętych zarodków w macicy kobiety. Zabieg jest krótki, praktycznie niebolesny i nie wymaga znieczulenia. Najczęściej do macicy podaje się dwa zarodki, w niektórych przypadkach – trzy. Umieszczenie zarodków w macicy odbywa się przez specjalną rurkę, miękki cewnik. Po dokonaniu embriotransferu kobieta przyjmuje czasami przez kilka dni progesteron w celu zwiększenia szansy na zagnieżdżenie się zarodka. Po zabiegu zalecany jest krótki, godzinny wypoczynek i w następnych dniach niezbyt forsowny tryb życia. W przypadku jakichkolwiek dolegliwości kobieta powinna jak najwcześniej skontaktować się z kliniką leczenia niepłodności. Po dwóch tygodniach od embriotransferu można wykonać test ciążowy. Jeśli test dał wynik pozytywny, wykonuje się badanie USG celem sprawdzenia, ile zarodków zagnieździło się w macicy. Mogą również zostać wykonane badania prenatalne. Jeśli test dał wynik negatywny lub gdy pojawiło się krwawienie miesiączkowe, pacjentka może rozważyć z ginekologiem ewentualne dalsze zabiegi.
  7. Mrożenie zarodków – zarodki niewykorzystane podczas embriotransferu, za zgodą partnerów, zostają umieszczone w opisanych imieniem, nazwiskiem i datą urodzenia rodziców słomkach i zamrożone za pomocą ciekłego azotu, zapewniającego ochronę przed uszkodzeniem. Zamrożone zarodki mogą zostać wykorzystane w następnych cyklach, bez konieczności przeprowadzenia ponownych punkcji jajników. Zamrożeniu podlegają jedynie embriony dobrej jakości, najczęściej na okres pięciu lat. Zarodkom nie zawsze udaje się przeżyć procesu zamrażania i rozmrażania.

Należy liczyć się z tym, że w przypadku zapłodnienia pozaustrojowego – tak jak w przypadku ciąż powstałych w sposób naturalny – mogą wystąpić: poronienia, obumarcie płodu, ciąża pozamaciczna czy urodzenie dziecka z wadą rozwojową. Metody rozrodu wspomaganego medycznie nie zwiększają prawdopodobieństwa powyższych powikłań.

Joanna Krocz

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Zapłodnienie in-vitro
Zapłodnienie in-vitro

Zabieg in vitro

Badanie in vitro to procedura zapłodnienia pozaustrojowego. Aby się do niego dobrze przygotować, należy przejść serię badań genetycznych, stymulację (...) hormonalną oraz pobrać komórki jajowe. Zabieg...

Zapłodnienie in-vitro

Przyjęcie ustawy o in vitro „sukcesem polskiej wolności"?

Przyjęcie ustawy o in vitro „sukcesem polskiej wolności"?

25 czerwca polski Sejm przyjął ustawę regulującą zapłodnienie metodą in vitro w leczeniu niepłodności. Według premier Ewy Kopacz przyjęcie ustawy to „wielki sukces polskiej wolności", chociaż jej wprowadzenie...

Zapłodnienie in-vitro

Prezydent podpisał ustawę o in vitro

Prezydent podpisał ustawę o in vitro

Prezydent Bronisław Komorowski podpisał ustawę o in vitro, która wprowadza nowe przepisy regulujące kwestie zapłodnienia tą metodą. Chociaż ustawa (...) metody in vitro...

Zapłodnienie in-vitro

Powikłania po in vitro

In vitro to metoda zapłodnienia pozaustrojowego stosowana już z powodzeniem od 25 lat w terapii niepłodności. Liczba dzieci urodzonych po in vitro sięga już miliona....

Zapłodnienie in-vitro

Gwiazdy, które skorzystały z in vitro

Gwiazdy, które skorzystały z in vitro

, bo nawet jeżeli naturalne zapłodnienie nie jest możliwe to istnieje rozwiązanie w postaci zapłodnienia in vitro.Na czym polega zapłodnienie in vitro?...

Zapłodnienie in-vitro

Domaciczna inseminacja

Domaciczna inseminacja

Inseminacja domaciczna (IUI) jest skuteczną i często stosowaną metodą leczenia niepłodności. Inseminację można przeprowadzić nasieniem partnera (kiedy jakość nasienia partnera jest na odpowiednim poziomie) albo nasieniem dawcy (nasienie pochodzi od innego...

Zapłodnienie in-vitro

Embriotransfer

Embriotransfer to zabieg przeniesienia zarodków do macicy kobiety, stanowiący jeden z etapów zapłodnienia in vitro. Po kilku dniach hodowli w specjalnych warunkach laboratoryjnych wybierane są najlepiej...

Zapłodnienie in-vitro

Skuteczność in vitro

Skuteczność in vitro

porównanie wyników. Nie prowadzi się także refundacji zapłodnienia pozaustrojowego. Jeden cykl leczenia niepłodności metodą in vitro w Polsce kosztuje (...) w Polsce i na świecie boryka się z problemem...

Zapłodnienie in-vitro

Na czym polega zapłodnienie in vitro?

Zapłodnienie in vitro to proces, podczas którego dochodzi do ręcznego połączenia komórek jajowych i plemników na płytce laboratoryjnej. Jeśli dojdzie do zapłodnienia, embrion umieszczany...