Upośledzenie umysłowe

Upośledzenie umysłowe i ponadprzeciętne zdolności znajdują się na przeciwległych krańcach spektrum inteligencji. Tradycyjnie uważa się, że upośledzenie umysłowe, inaczej niepełnosprawność intelektualna, obejmuje przedział ilorazów inteligencji niższych od 70 i dotyczy wyników osiąganych przez około 2% populacji. Bardzo wyrafinowane definicje upośledzenia umysłowego biorą ponadto pod uwagę poziom funkcjonowania społecznego jednostki i jej inne umiejętności. Z czego wynika niepełnosprawność intelektualna dziecka? Jak się objawia i jak sobie z nią radzić?

1. Przyczyny upośledzenia umysłowego

Najbardziej współczesne poglądy na upośledzenie umysłowe zwracają mniejszą uwagę na iloraz inteligencji, a bardziej koncentrują się na praktycznych zdolnościach radzenia sobie w świecie i adaptacji do nowych warunków. Niepełnosprawność intelektualna rozpatrywana jest często jako zaburzenie reprezentujące dolne 2% przedziału ilorazu inteligencji, rozpoczynające się około 30 punktów poniżej średniej (śr. IQ = 100). Upośledzenie umysłowe określa się inaczej jako niedorozwój umysłowy, oligofrenię albo osłabienie rozwoju umysłowego. W nomenklaturze medycznej obowiązuje nazwa „upośledzenie umysłowe”. Amerykańskie Towarzystwo ds. Upośledzenia Umysłowego podaje definicję upośledzenia umysłowego, w której nawet nie wspomina się o ilorazie inteligencji. Zgodnie z tym podejściem, upośledzenie umysłowe obejmuje „znacząco niższe niż przeciętne funkcjonowanie intelektualne”, które ujawnia się przed 18 rokiem życia. Obejmuje ponadto ograniczenia w przynajmniej dwóch z następujących obszarów – porozumiewanie się, samoobsługa, życie w domu, umiejętności społeczne, kierowanie sobą, zdrowie i bezpieczeństwo, umiejętności funkcjonowania w szkole, odpoczynek i praca.

Zobacz film: "Jak zadbać o prawidłowe relacje z dzieckiem?"

Jaka jest etiologia upośledzenia umysłowego? Upośledzenie umysłowe może mieć wiele przyczyn. O niektórych wiadomo, że mają charakter genetyczny, gdyż można wskazać specyficzny defekt wywoływany przez czynniki genetyczne. Tak się dzieje w przypadku zespołu Downa, w którym trisomia chromosomu 21 powoduje liczne defekty fizyczne oraz upośledzenie umysłowe. Niektóre przyczyny niepełnosprawności intelektualnej mają charakter czysto środowiskowy, jak w przypadku płodowego zespołu alkoholowego (FAS), który obejmuje uszkodzenia mózgu zachodzące przed urodzeniem, wynikające z nadużywania przez matkę alkoholu w trakcie ciąży. Inne przyczyny środowiskowe to wypadki po urodzeniu, które powodują uszkodzenia mózgu. Jeszcze inne przyczyny obejmują deprywację lub zaniedbanie, z powodu których rozwijające się dziecko nie otrzymuje doświadczeń potrzebnych do prawidłowego rozwoju intelektualnego. W niektórych przypadkach upośledzenia umysłowego trudno wskazać na konkretne źródła zaburzeń. Niepełnosprawność intelektualna występuje też w przebiegu takich chorób, jak:

  • zespół Angelmana,
  • stwardnienie guzowate,
  • zespół Pataua,
  • zespół kociego krzyku,
  • zespół łamliwego chromosomu X,
  • zespół Retta,
  • autyzm wczesnodziecięcy,
  • mózgowe porażenie dziecięce,
  • galaktozemia,
  • zespół Taya-Sachsa.

2. Jak radzić sobie z upośledzeniem umysłowym?

W zależności od stopnia upośledzenia umysłowego stosuje się nieco inne metody terapii. Wyróżnia się cztery stopnie upośledzenia umysłowego:

  • upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim,
  • upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym,
  • upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym,
  • upośledzenie umysłowe w stopniu głębokim.

Nie ma żadnego skutecznego leku na upośledzenie umysłowe. Wykryto jednak możliwości zapobiegania niektórym jego rodzajom. Na przykład prosty test wykonywany rutynowo u noworodków pozwala wykryć zaburzenie genetyczne, znane jako fenyloketonuria. Jeśli zostanie ono wykryte wcześnie, to można zapobiec upośledzeniu umysłowemu, zwykle występującemu w tej chorobie, dzięki zastosowaniu specjalnej diety. Ogólniej mówiąc, poradnictwo genetyczne, opieka nad ciężarnymi kobietami, badania prenatalne oraz edukowanie młodych rodziców stanowią strategie prewencyjne.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!