Upośledzenie umysłowe

Upośledzenie umysłowe i ponadprzeciętne zdolności znajdują się na przeciwległych krańcach spektrum inteligencji. Tradycyjnie uważa się, że upośledzenie umysłowe, inaczej niepełnosprawność intelektualna, obejmuje przedział ilorazów inteligencji niższych od 70 i dotyczy wyników osiąganych przez około 2% populacji. Bardzo wyrafinowane definicje upośledzenia umysłowego biorą ponadto pod uwagę poziom funkcjonowania społecznego jednostki i jej inne umiejętności. Z czego wynika niepełnosprawność intelektualna dziecka? Jak się objawia i jak sobie z nią radzić?

Polecane wideo:

Przyczyny upośledzenia umysłowego

Najbardziej współczesne poglądy na upośledzenie umysłowe zwracają mniejszą uwagę na iloraz inteligencji, a bardziej koncentrują się na praktycznych zdolnościach radzenia sobie w świecie i adaptacji do nowych warunków. Niepełnosprawność intelektualna rozpatrywana jest często jako zaburzenie reprezentujące dolne 2% przedziału ilorazu inteligencji, rozpoczynające się około 30 punktów poniżej średniej (śr. IQ = 100). Upośledzenie umysłowe określa się inaczej jako niedorozwój umysłowy, oligofrenię albo osłabienie rozwoju umysłowego. W nomenklaturze medycznej obowiązuje nazwa „upośledzenie umysłowe”. Amerykańskie Towarzystwo ds. Upośledzenia Umysłowego podaje definicję upośledzenia umysłowego, w której nawet nie wspomina się o ilorazie inteligencji. Zgodnie z tym podejściem, upośledzenie umysłowe obejmuje „znacząco niższe niż przeciętne funkcjonowanie intelektualne”, które ujawnia się przed 18 rokiem życia. Obejmuje ponadto ograniczenia w przynajmniej dwóch z następujących obszarów – porozumiewanie się, samoobsługa, życie w domu, umiejętności społeczne, kierowanie sobą, zdrowie i bezpieczeństwo, umiejętności funkcjonowania w szkole, odpoczynek i praca.

Jaka jest etiologia upośledzenia umysłowego? Upośledzenie umysłowe może mieć wiele przyczyn. O niektórych wiadomo, że mają charakter genetyczny, gdyż można wskazać specyficzny defekt wywoływany przez czynniki genetyczne. Tak się dzieje w przypadku zespołu Downa, w którym trisomia chromosomu 21 powoduje liczne defekty fizyczne oraz upośledzenie umysłowe. Niektóre przyczyny niepełnosprawności intelektualnej mają charakter czysto środowiskowy, jak w przypadku płodowego zespołu alkoholowego (FAS), który obejmuje uszkodzenia mózgu zachodzące przed urodzeniem, wynikające z nadużywania przez matkę alkoholu w trakcie ciąży. Inne przyczyny środowiskowe to wypadki po urodzeniu, które powodują uszkodzenia mózgu. Jeszcze inne przyczyny obejmują deprywację lub zaniedbanie, z powodu których rozwijające się dziecko nie otrzymuje doświadczeń potrzebnych do prawidłowego rozwoju intelektualnego. W niektórych przypadkach upośledzenia umysłowego trudno wskazać na konkretne źródła zaburzeń. Niepełnosprawność intelektualna występuje też w przebiegu takich chorób, jak:

  • zespół Angelmana,
  • stwardnienie guzowate,
  • zespół Pataua,
  • zespół kociego krzyku,
  • zespół łamliwego chromosomu X,
  • zespół Retta,
  • autyzm wczesnodziecięcy,
  • mózgowe porażenie dziecięce,
  • galaktozemia,
  • zespół Taya-Sachsa.

Jak radzić sobie z upośledzeniem umysłowym?

W zależności od stopnia upośledzenia umysłowego stosuje się nieco inne metody terapii. Wyróżnia się cztery stopnie upośledzenia umysłowego:

  • upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim,
  • upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym,
  • upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym,
  • upośledzenie umysłowe w stopniu głębokim.

Nie ma żadnego skutecznego leku na upośledzenie umysłowe. Wykryto jednak możliwości zapobiegania niektórym jego rodzajom. Na przykład prosty test wykonywany rutynowo u noworodków pozwala wykryć zaburzenie genetyczne, znane jako fenyloketonuria. Jeśli zostanie ono wykryte wcześnie, to można zapobiec upośledzeniu umysłowemu, zwykle występującemu w tej chorobie, dzięki zastosowaniu specjalnej diety. Ogólniej mówiąc, poradnictwo genetyczne, opieka nad ciężarnymi kobietami, badania prenatalne oraz edukowanie młodych rodziców stanowią strategie prewencyjne.

Bibliografia

  • Gustavsson A., Zakrzewska-Manterys E., (red.), Upośledzenie w społecznym zwierciadle, „Żak”, Warszawa 1997, ISBN 83-86770-39-2.
  • Kowalik S., Upośledzenie umysłowe. Teoria i praktyka rehabilitacji, PWN, Warszawa 1989, ISBN 83-01-09313-7.
  • Zimbardo P.G., Johnson R.L., McCann V., Psychologia – kluczowe koncepcje. Struktura i funkcje świadomości, PWN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-01-16330-3.

Dziecięce choroby

Komentarze

dyskusje na forum

Artykuły Upośledzenie umysłowe
Autyzm

Objawy autyzmu u dziecka

Objawy autyzmu u dziecka

Autyzm wczesnodziecięcy wymaga różnicowania z takimi chorobami, jak: zespół Aspergera, zespół Retta, mutyzm wybiórczy, schizofrenia, upośledzenie umysłowe, specyficzne zaburzenia mowy i języka czy zespół stereotypii...

Czy w ciąży mogę..?

Zobacz, których produktów powinnaś unikać w ciąży

Zobacz, których produktów powinnaś unikać w ciąży

przez to jedzenie zarazi się taką chorobą lub dojdzie do infekcji, może też ucierpieć na tym płód, co może powodować przedwczesny poród lub upośledzenie umysłowe (...) . Może być również przyczyną nieprawidłowych rysów...

Patronaty

Gra Akademii Umysłu JUNIOR

Gra Akademii Umysłu JUNIOR

Gry umysłowe Akademii Umysłu przypadną do gustu nie tylko dzieciom. Spodobają się również rodzicom, którzy będą spokojniejsi o rozwój swoich pociech.

Cytomegalia

Objawy cytomegalii

Cytomegalia to choroba wirusowa, na którą jeszcze nie wymyślono ani lekarstwa, które podawane w ciąży byłoby bezpieczne, ani szczepionki. Wirus cytomegalii (Cytomegalovirus, CMV) nie wywołuje zwykle żadnych objawów. Jest jednak bardzo niebezpieczny dla...

Czy w ciąży mogę..?

Malowanie w ciąży

także upośledzenie umysłowe, a nawet poronienie. Malowanie należy zostawić komu innemu. W czasie wykorzystywania farb w mieszkaniu, lepiej jest dla kobiety w ciąży nie przebywać w pobliżu miejsca wykonywania prac. Można...

Morfologia w ciąży

Hashimoto w ciąży

oddechowe, ryzyko zgonu płodu lub noworodka, upośledzenie umysłowe, zmniejszony poziom inteligencji lub inne zaburzenia w rozwoju dziecka. Kobieta

Dziecięce choroby

Hipoplazja

osób z hipoplazją jest krótsza niż ludzi zdrowych. Mniejsza objętość mózgu oznacza też najczęściej upośledzenie umysłowe, a także zazwyczaj zaburzenia funkcji motorycznych, które mogą pojawić się później. Mikrocefalia...