Wysoki cholesterol u dziecka

Choroby serca i całego układu krążenia nie powstają nagle – pracuje się na nie latami. Czasami od pierwszych lat życia. Jeśli dziecko już od wieku przedszkolnego karmione jest tłustymi przekąskami i dużymi porcjami czerwonego mięsa, jako 30-latek będzie potencjalnym zawałowcem.

Rzadko się o tym mówi, ale pierwsze blaszki miażdżycowe mogą zacząć się odkładać w naczyniach nawet u dwuletnich maluchów. Zanim dzieci takie  osiągną wiek 10 lat, rozwija się u nich miażdżyca, która z czasem prowadzi do zawałów serca i udarów mózgu oraz znacznie skraca życie. Dlatego warto zainteresować się poziomem cholesterolu u swojego dziecka jak najwcześniej.

Cholesterol to substancja tłuszczowa produkowana w organizmie ludzkim głównie przez wątrobę. Jednak znaczną część cholesterolu dostarczamy wraz z pożywieniem. Najbogatszymi źródłami tej substancji są produkty pochodzenia zwierzęcego, a wśród nich zwłaszcza czerwone mięso, podroby, pasztety, parówki, kiszki, salcesony itp. oraz żółtka jaj. Cholesterol nie znajduje się natomiast w produktach pochodzenia roślinnego.

Nie myślmy jednak, że cholesterol jest składnikiem z gruntu złym i niepotrzebnym naszemu organizmowi. Jest on elementem wszystkich błon komórkowych. Przy jego udziale powstają kwasy żółciowe, a te niezbędne są do prawidłowego trawienia oraz tworzą się hormony, takie jak kortyzol i kortykosteron, progesteron, testosteron, aldosteron, estrogeny.

Jest też potrzebny do produkcji i przyswajania witaminy D. Jest to substancja niezbędna małym dzieciom do prawidłowego rozwoju mózgu i całego układu nerwowego. Przeprowadzone kilka lat temu we Francji badania pokazują, że maluchy, z których diety wyeliminowano jaja czy masło, doprowadzając do niedoborów cholesterolu, miały nie tylko gorsze wyniki w nauce, ale i większą skłonność do agresji. Cholesterol jest więc niezbędny, aby organizm funkcjonował prawidłowo.

Przyczyną pojawienia się problemu u najmłodszych jest coraz większy udział tłuszczów nasyconych i trans w diecie oraz niewielka aktywność fizyczna, które zaburzają naturalną gospodarkę lipidową. Zawarte w pożywieniu człowieka kwasy tłuszczowe nasycone mają decydujący wpływ na poziom cholesterolu w surowicy krwi. Ustalono, że kwasy nasycone wykazują silne działanie hipercholesterolemiczne (tj. podnoszą zawartość cholesterolu we krwi), przyspieszając tym samym rozwój zmian w naczyniach tętniczych.

Liczne wyniki badań doświadczalnych i epidemiologicznych wskazują, że najskuteczniejszym sposobem obniżenia zawartości cholesterolu we krwi jest ograniczenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych. Ale nie jest to łatwe, bowiem głównym źródłem tłuszczów trans u dzieci są przekąski typu fast food, krakersy, chipsy oraz wszelkie słodycze.

W sytuacji epidemii otyłości i najmłodszych, coraz większa grupa lekarzy sugeruje, że badania z oznaczaniem poziomu cholesterolu powinny być przeprowadzane przesiewowo u dzieci począwszy od wieku dziewięciu lat. Zwłaszcza że nadmiar tej substancji w organizmie zazwyczaj nie daje żadnych objawów. I nie zawsze problem dotyczy wyłącznie dzieci otyłych czy z nadwagą. Jeśli rodzice dziecka chorują na poważne choroby układu krążenia, to wiek pierwszych badań u malucha warto obniżyć nawet do trzeciego roku życia.

Istnieje kilka czynników ryzyka wysokiego poziomu cholesterolu dzieci:

• jeśli rodzice mają poziom cholesterolu powyżej 240 mg/dl,
• jeśli w rodzinie zdarzył się zawał serca, udar mózgu,
• gdy dziecko jest otyłe lub ma nadwagę,
• gdy choruje na cukrzycę lub ma wysokie ciśnienie krwi.

O ile dziecko znajduje się w tej grupie, rodzice powinni zgłosić się z nim na profilaktyczne badania.

Zapobieganie wysokiemu poziomowi cholesterolu we krwi polega przede wszystkim na nauce zdrowych nawyków żywieniowych od najmłodszych lat. Dieta dziecka powinna być pełna świeżych owoców i warzyw oraz produktów pełnoziarnistych. Jako źródło białka należy stosować chude mięso i odtłuszczony nabiał lub potrawy z roślin strączkowych. Warto zredukować do minimum ilość białego cukru oraz tłuszczów nasyconych i trans.

Jeśli już u malucha wykryto podwyższony poziom cholesterolu, należy ograniczyć w diecie dziecka mięso czerwone (do 2-3 razy w miesiącu), śmietanę, tłuste sery i produkty mleczne, parówki, podroby. Menu należy komponować tak, żeby zmniejszać ilość cholesterolu, ale nie wolno eliminować go z diety.