Epika - czym charakteryzuje się ten rodzaj literacki?

Epika to obok dramatu i liryki jeden z podstawowych rodzajów literackich. Wywodzi się z ustnych przekazań, legend i podań danego kraju.

Wykształciła większość gatunków literackich, a dzieła tego rodzaju stanowią często niezwykle popularne utwory literackie.

Epika wyróżnia się określonymi cechami. Charakteryzuje się:

• obecnością narratora;
• układem przyczynowo - skutkowym zdarzeń (fabułą, która może być jednowątkowa, wielowątkowa i epizodyczna);
• światem przedstawionym (stanowi przestrzeń, w której rozgrywa się fabuła, a jego składniki to bohaterowie i ich przeżycia i emocje, miejsce i czas akcji, wydarzenia, świat fizyczny i wszystkie procesy życiowe; narrator ma okazję wyrażenia swoich prywatnych przemyśleń);
• prozą (choć zdarzają się wyjątki: epopeje, ballady, powieści poetyckie);
• wielością wydarzeń i miejsc akcji.

Epika dzieli się na:

• powieść (dzieli się na historyczną, fantasy, współczesną, science-fiction, kryminalną, psychologiczną, podróżniczo - przygodową);
• epos;
• nowelę;
• bajkę;
• baśń;
• opowiadanie;
• legendę;
• satyrę;
• anegdotę;
• balladę;
• pamiętnik;
• dziennik;
• przypowieść.

Najważniejszymi spośród wymienionych wyżej gatunków literackich są powieść i epos.

Cechą charakterystyczną dla epiki jest obecność narratora. Przedstawia on zdarzenia fabuły w określonym porządku przyczynowo - skutkowym i czasowym. Jest osadzony w świecie utworu, a jego głos nie jest głosem jego autora.

Z uwagi na perspektywę opowiadającego narracja może być:

• pierwszoosobowa, w której narrator to uczestnik wydarzeń i opisuje je w pierwszej osobie liczby pojedynczej, wie jedynie to, czego sam doświadczył;
• trzecioosobowa, gdy narrator jest komentatorem wydarzeń, jednak w nich nie uczestniczy, jako narrator jest wszechwiedzący.

Wśród najsłynniejszych dzieł epickich znajdują się m.in.:

• powieść "Quo Vadis" H. Sienkiewicza;
• epos "Pan Tadeusz" A. Mickiewicza;
• nowela "Kamizelka" B. Prusa;
• opowiadanie "Zmierzch" S. Żeromskiego;
• powieść "Nad Niemnem" E. Orzeszkowej;
• powieść "Lalka" B. Prusa;
• epos "Iliada" Homera.