Endometrioza

Endometrioza jest schorzeniem polegającym na nieprawidłowym występowaniu u kobiet błony śluzowej macicy, czyli endometrium poza jamą macicy. W prawidłowych warunkach endometrium wyściela jamę macicy i okresowo ulega złuszczeniu w czasie miesiączki. U kobiet z endometriozą endometrium z bliżej niewyjaśnionych przyczyn pojawia się także w innych elementach narządów płciowych, na przykład w mięśniu macicy, jajowodzie, jajniku lub też w zupełnie innych tkankach i narządach, na przykład w jamie otrzewnej, w przewodzie pokarmowym, pęcherzu moczowym, a nawet w gałce ocznej. Nieprawidłowe endometrium, podobnie jak to o prawidłowej lokalizacji, ulega w czasie cyklu miesięcznego takim samym przemianom, a w konsekwencji złuszcza się w czasie miesiączki stając się przyczyną krwawień w tych miejscach, w których się zagnieździło. Prowadzi to do występowania u kobiety z endometriozą różnorodnych dolegliwości, takich jak przewlekłe zespoły bólowe miednicy mniejszej, bolesne miesiączkowanie, bolesne spółkowanie, a przede wszystkim trudności z zajściem w ciążę.

Zobacz film: "Czym jest endometrioza?"

1. Przyczyny, postaci i objawy endometriozy

Szacuje się, że endometrioza dotyczy około 7-15% kobiet w wieku rozrodczym. Co do przyczyn jej powstawania to istnieje na ten temat wiele teorii, jednak żadna z nich nie została do końca udowodniona. Najpopularniejsza z nich upatruje przyczyny endometriozy w tak zwanym miesiączkowaniu wstecznym. Miałoby to polegać na tym, że u kobiet z tym schorzeniem w trakcie miesiączki dochodzi do utrudnienia odpływu krwi menstruacyjnej wraz ze złuszczoną błoną śluzową oraz do cofania się jej wstecznie do jajowodów i jamy otrzewnej i w ten sposób implantacji endometrium w tych miejscach. Teoria ta wskazuje dodatkowo na możliwość przemieszczania się takiego endometrium również drogą naczyń krwionośnych czy limfatycznych do innych narządów.

Jeśli chodzi o postaci kliniczne endometriozy, to istnieje wiele klasyfikacji tego schorzenia. Najprostsza z nich dzieli ją na genitalną wewnętrzną, zlokalizowaną w mięśniu macicy lub w jajowodzie, genitalną zewnętrzną, zlokalizowaną w innych miejscach narządu płciowego, oraz postać pozagenitalną, czyli zlokalizowaną poza narządami płciowymi. Popularna jest klasyfikacja według Amerykańskiego Towarzystwa Płodności, która wyróżnia 6 stopni zaawansowania endometriozy i uwzględnia jej wpływ na płodność kobiety.

Endometrioza daje objawy głównie pod postacią bolesnego miesiączkowania, zespołu bólowego miednicy mniejszej, bolesnego współżycia, a także ograniczenia płodności. Zdarza się także, że przebiega ona bez żadnych dolegliwości i jest wykrywana przypadkowo.

Bolesnemu miesiączkowaniu bardzo często towarzyszą nadmiernie obfite krwawienie miesięczne, a także plamienia i krwawienia poprzedzające miesiączkę. Ponadto przy lokalizacji jelitowej czy pęcherzowej dochodzi również do krwawień z tych narządów. W zespole bólowym miednicy mniejszej dochodzi do cyklicznego występowania dolegliwości bólowych w okolicy podbrzusza, które rozpoczynają się przed miesiączką (kilka dni, a nawet do tygodnia przed) i występują przez cały czas jej trwania. Bóle są zwykle tym silniejsze, im bardziej zaawansowana jest choroba. Jeśli chodzi o ograniczenia płodności to często wynikają one z powstawania rozległych zrostów, które upośledzają drożność jajowodów w przypadku lokalizacji endometriozy w jajowodach lub też z zaburzenia czynności jajników, takich jak brak jajeczkowania, luteinizacja niepękniętego pęcherzyka lub też niewydolność ciałka żółtego, gdy endometrioza lokalizuje się w jajnikach. Często także dochodzi do powstawania autoprzeciwciał przeciwendometrialnych, które stają się przyczyną samoistnych poronień.

2. Diagnostyka endometriozy

Postaci zlokalizowane na sromie, w pochwie czy szyjce macicy są widoczne w zwykłym badaniu klinicznym i badaniu we wziernikach. Torbiel endometrialna jajników daje się uwidocznić w badaniach obrazowych jak USG, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. Jednak w większości przypadków trudno jest wykryć ogniska endometriozy, a niestwierdzenie jej występowania za pomocą tych metod nie wyklucza jej istnienia. W takich przypadkach zdiagnozowanie endometriozy wymaga najczęściej zastosowania metod inwazyjnych, takich jak diagnostyczna i operacyjna laparoskopia, podczas której pobierany jest materiał do badania histopatologicznego. Podczas zabiegów laparoskopowych aktywne zmiany są widoczne pod postacią pęcherzyków, rozszerzonych naczyń, zmian o kształcie płomyków i białawych blizn, natomiast brązowe plamki to postać nieaktywna choroby.

3. Leczenie endometriozy

Sposoby leczenia endometriozy możemy podzielić na operacyjne i farmakologiczne. Leczenie operacyjne może polegać na usunięciu jedynie ognisk lub torbieli endometrialnych albo też na usunięciu całego jajnika, a nawet macicy wraz z przydatkami. Izolowane usuwanie ognisk i torbieli endometrialnych jest preferowane u kobiet chcących zajść w ciążę. Najczęściej zmiany takie usuwa się laparoskopowo poprzez elektrokoagulację lub waporyzację laserową, a torbiele endometrialne wyłuszcza się. Po zabiegu często zaleca się dodatkowo leczenie hormonalne w celu zapobiegania nawrotom. Całkowite usunięcie jajników i/lub macicy stosuje się czasem u kobiet nieplanujących już potomstwa. Czasem w celu leczenia zespołu bólowego, słabo reagującego na leczenie farmakologiczne wykonuje się zabieg przedkrzyżowej neurektomii i laparoskopowego odnerwienia macicy.

Leczenie farmakologiczne endometriozy opiera się głównie na terapii hormonalnej. Jej zadaniem jest zahamowanie czynności jajników i w wyniku tego wywołanie atrofii ognisk endometriozy. W tym celu stosuje się preparaty antygonadotropowe jak danazol, analogi gonadoliberyn podawane w sposób ciągły, progestageny lub preparaty estrogenowo-progestagenowe podawane w sposób ciągły, kształki wewnątrzmaciczne uwalniające levonogestrel oraz inhibitory aromatazy. Terapia hormonalna polecana jest jako uzupełnienie metody operacyjnej lub też, gdy pomimo leczenia operacyjnego, dolegliwości nawracają. Oprócz hormonów w objawowym leczeniu endometriozy stosuje się także różnorodne środki przeciwbólowe.

Endometrioza ma przewlekły przebieg, często dochodzi do nawrotów po leczeniu, ale zdarzają się także samoistne remisje.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!