Dyskryminacja dzieci z nadwagą i otyłością

Dziecko otyłe zawsze zostaje zauważone. Różni się wyglądem, bywa mniej sprawne ruchowo. Jego wygląd oceniany w ramach obowiązującego kanonu piękna jako nieatrakcyjny, staje się przyczyną stygmatyzacji. Uczeń taki jest przezywany, odtrącany, spychany na margines grupy rówieśniczej.

Dzieci otyłe są społecznie naznaczone. W momencie pierwszego spotkania oceniane są przez pryzmat nadwagi. Nie dostrzega się innych ich cech, choćby ładnego uśmiechu, pięknych włosów, radosnych oczu. Ocena dokonuje się bardzo szybko, i co więcej – jest ona bardzo trwała.

W oczach kolegów i koleżanek otyły uczeń jest nieatrakcyjny fizycznie, powolny, leniwy, lubiący dużo jeść.

Niewybredne uwagi pod jego adresem sprawiają, że obniża się jego samoocena, izoluje się on od społeczności szkolnej, usuwa w cień. To bardzo negatywnie wpływa na rozwój psychiczny i emocjonalny młodego człowieka, a skutki tego mogą być odczuwane nawet w dorosłym życiu.

Zdarzają się sytuacje, w których nauczyciele nie reagują na zaczepki uczniów kierowane w stronę ucznia z problemem nadwagi. Pokutuje bowiem przekonanie, że taka drastyczna metoda oddziaływania zmobilizuje dziecko do walki z otyłością. Stosują ją również niektórzy rodzice, którzy wytykając dziecku nieatrakcyjny wygląd chcą zachęcić je do zmiany diety i stylu życia.

– Z mojej praktyki wynika, że takie zachowania do niczego dobrego nie prowadzą – mówi Katarzyna Dudek, psychodietetyk. I dodaje: Straszenie konsekwencjami otyłości również się nie sprawdza. A to z kolei metoda często wykorzystywana przez dietetyków.

Dziecko instynktownie zaczyna się bać, odczuwa strach. Nie chce wracać do osoby, która paradoksalnie ma mu pomóc. Zaczyna utożsamiać dietę i zmianę stylu życia z czymś nieprzyjemnym, złym. Trzeba też pamiętać, że "mobilizowanie" dziecka poprzez nieustanne wywoływanie lęku może w przyszłości prowadzić nawet do zaburzeń osobowości.

Dziecko do diety musi być odpowiednio zmotywowane. Musi zdawać sobie sprawę z faktu, że zmiana nawyków żywieniowych przyczyni się do poprawy zdrowia i samopoczucia.

Maria Sokołowska w pracy "Dziecko z nadwagą i otyłością w szkole" wskazuje, że motywacja dziecka powinna opierać się na dwóch filarach: „CHCĘ” i „MOGĘ”.

Musi ono chcieć zmienić swoje życie. Nie może być do tego zmuszane. Ważne jest określenie celu, który będzie dla niego istotny.

Proces odchudzania powinien kojarzyć się z czymś dobrym, przyjemnym – mówi Katarzyna Dudek, psychodietetyk.

– W przypadku dzieci można go łączyć z zabawą, która konotuje miłe skojarzenia. Jeśli zaś chcemy pokazać dziecku, gdzie popełnia błąd, warto wykorzystać metodę kanapki.

Najpierw chwalimy za postępy i zwracamy uwagę na to, co nasza pociecha zrobiła dobrze, następnie zwracamy uwagę na zachowania żywieniowe, które warto skorygować, aby na końcu ponownie wyrazić aprobatę i pochwałę za całokształt pracy.

Dzięki tej technice krytyka przestaje być nieprzyjemna, a staje się miłym wyzwaniem – podpowiada psychodietetyk.

Postawę dziecka determinuje też poczucie jego własnej wartości. Małemu człowiekowi nie wolno podcinać skrzydeł. Musi wierzyć, że jest w stanie osiągnąć sukces i samodzielnie osiągnąć wyznaczony sobie cel.

Zadaniem dorosłych zaangażowanych w proces odchudzania jest wspieranie dziecka, jego pozytywne wzmacnianie. Oni również powinni uczestniczyć w działaniach prozdrowotnych.

Zmiana diety musi dotyczyć wszystkich członków rodziny. Codziennym rytuałem powinna być aktywność fizyczna, która nie tylko modeluje sylwetkę i dobrze wpływa na organizm, ale też wzmacnia relacje między rodzicami a dziećmi.

Specjaliści już dawno zauważyli, że kluczowym problemem osób z nadwagą i otyłością jest niska samoocena. W przypadku dzieci jest ona pogłębiana również poprzez zawstydzanie i ośmieszanie. Paradoksalnie sprzyja to nasileniu problemów z nadwagą.

Jeśli bowiem dziecko nauczone jest radzenia sobie ze stresem i złymi emocjami poprzez podjadanie, problemy w szkole będą stanowić dobry pretekst do sięgnięcia po słodką przekąskę.

Sytuacja dziecka z nadwagą jest bardzo złożona. Wymaga pracy na wielu płaszczyznach. By przyniosła oczekiwane efekty, musi być dobrze zaplanowana.

Dziecko w procesie odchudzania musi być nieustannie wspierane. Z pewnością nadejdzie moment krytyczny, kiedy mały człowiek będzie miał już dość, ale wówczas – przez zrozumieniu ze strony rodziców – wyjdzie z tego mocniejszy i jeszcze bardziej zdeterminowany.