Niskie poczucie własnej wartości u dzieci

Dziecko o niskiej samoocenie nie jest w stanie przyjąć komplementu. Na słowa uznania reaguje opuszczeniem głowy, a nawet negacją. Zdecydowanie łatwiej jest takiemu dziecku przyjąć krytykę, bo ono i tak nieustannie myśli, że wszystko co złe, jest jego winą. Co więcej, nie reaguje na zaczepki, uważając, że na nie zasługuje. Potrzebuje nieustannych zapewnień o miłości. Rzadko robi pierwszy krok, wychodząc z jakąś inicjatywą, bo boi się braku akceptacji.

Zdarza się, że dziecko po pierwszym niepowodzeniu poddaje się, nie podejmując kolejnych prób wykonania zadania. To kolejna oznaka niskiej samooceny. Dziecko boi się porażki. Jest przekonane, że i tak mu się nie uda. Może mieć świetny pomysł na wykonanie zadania lub ćwiczenia, ale nie zdradzi go publicznie, bo obawia się, że odpowie źle. W klasie jest najczęściej ciche, rzadko się zgłasza do odpowiedzi, nawet jeśli temat jest mu bardzo bliski. Nie bierze udziału w szkolnych zabawach, nie lubi występować publicznie, czuje się sparaliżowane kiedy ma powiedzieć coś w obecności innych.

Niektóre dzieci nie lubią towarzystwa. Zdecydowanie lepiej jest im się bawić samemu. Może to być ich natura, z drugiej zaś strony może mieć to ścisły związek z ich poczuciem niskiej wartości. W grupie nie czują się dobrze, często są zaczepiane. Dzieci z niską samooceną boją się nawiązywać nowe znajomości w obawie przed odrzuceniem.

Gdy dziecko zaczyna źle o sobie mówić, jest to wyraźny sygnał, świadczący o jego problemach z poczuciem własnej wartości. O ile w przypadku nastolatków takie zachowanie można uznać za normalne (ale w granicach rozsądku), o tyle w przypadku przedszkolaków i uczniów szkoły podstawowej wymaga bacznej obserwacji rodzica. Gdy dziecko zaczyna mówić, że jest brzydkie lub głupie, warto zapytać, dlaczego tak uważa. Zbywanie go w tej sytuacji jest najgorszym rozwiązaniem!

Budowanie samooceny dziecka jest procesem długotrwałym, wymagającym dużych nakładów pracy i uwagi ze strony rodzica. Sprowadza się do elementarnych czynności, tj. przytulanie dziecka, rozmawianie z nim, szanowania jego zdania. To również mówienie słów „przepraszam” i „dziękuję”. Samoocenę dziecka podnoszą również pochwały (i dorosłym sprawiają one radość). Dzięki słowom uznania maluch czuje się pewniej, a dodatkowo umacnia się jego więź z rodzicem (czuje się docenione w oczach swojego autorytetu).

Niezwykle istotne są rozmowy z dzieckiem, ale też wspólnie spędzany czas. I nie chodzi tu tylko bycie w jednym pomieszczeniu, ale o realne bycie ze sobą. Nawet wspólne wypełnianie domowych obowiązków jest dla dziecka sygnałem, że jest rodzicowi potrzebne. Maluch czuje, że był w stanie pomóc osobie dorosłej.

Rozmawiając z dzieckiem, patrz na nie. Prowadźcie dialog, nie dopuść do sytuacji, w której dziecko będzie oczekiwało odpowiedzi, a ty nie będziesz mieć pojęcia, o czym mówiło. Jeśli czujesz, że jesteś zbyt zmęczona lub rozdrażniona, powiedz o tym dziecku i obiecaj, że wrócicie do tej rozmowy, kiedy tylko nabierzesz sił. I zawsze dotrzymuj słowa.

Poczucie niskiej wartości objawia się w sposób róznorodny, zależnie od wieku i ilości doświadczeń. Gdy dziecko jest w przedszkolu i ten deficyt nie jest naprawiony, najczęściej pojawia się silny opór wobec uczęszczania na zajęcia i dziecko albo płaczą, licząc na zrozumienie, albo zaczyna chorować. W tym czasie mogą pojawić się różne pojedyncze zwiastuny nerwicowe (np.moczenie nocne)

Dopiero pózniej, wskutek nakładania się problemów, pojawiają się przekonania o własnym małym znaczeniu dla innych, co najczęsciej owocuje zachowaniami agresywnymi (np. skargi na inne dzieci, nieposłuszeństwo, bijatyki).

Najważniejsze w okresie przedszkolnym jest sprawdzenie, czy dziecko ma w sobie wystarczająco dobre nastawienie do świata. Warto inicjować rozmowy o tym, czego sie boi i pomóc mu przełamać strach.