Znieczulenie zewnątrzoponowe – fakty i mity

– Nie bierz znieczulenia, bo stracisz czucie w całym ciele, a to może być niebezpieczne – takie opinie kobieta szykująca się do porodu może usłyszeć bardzo często. Szczególnie od przyjaciółek, które rodząc, przeżyły jakieś komplikacje.

Znieczulenie zewnątrzoponowe nie działa na całe ciało.

– Część porodów zaczynających się fizjologicznie, mimo naszych najszczerszych chęci, może skończyć się zabiegowo, czyli m.in. podaniem znieczulenia przewodowego. Znieczulamy nerwy odpowiedzialne za przewodzenie bólu z okolicy, która bierze udział w porodzie. Lek przenika przez opony i znieczula nerwy tylko w tej części, która jest odpowiedzialna za bóle związane z porodem – tłumaczy Adam Maciej Pietrzak, specjalista anestezjolog.

Zobacz także: 6 rzeczy, które powinnaś zrobić przed porodem

To kolejny mit, w który wierzy spora część szykujących się do porodu ciężarnych. Znieczulenie zewnątrzoponowe nie sprawi, że kobieta straci czucie i przestanie odczuwać skurcze parte. Wiele kobiet boi się także, że wskutek skorzystania ze znieczulenia i braku kontroli nad skurczami lekarz zastosuje próżnociąg. Bez obaw – po prawidłowo podanym znieczuleniu rodząca pozostaje świadoma, a skurcze parte nadal są wyczuwalne, choć mniej bolesne. Zamiast bólu pojawi się uczucie rozpierania lub delikatny ucisk.

Zobacz także: Skurcze przepowiadające a porodowe

Jeśli lekarz poda znieczulenie w odpowiedniej i prawidłowej dawce, stężeniu i miejscu, nie może się ono przedostać do krwiobiegu, a co za tym idzie – zaszkodzić rodzącemu się maleństwu. Jest ono zupełnie bezpieczne, a uśmierzenie bólu nie ma dla niego konsekwencji zdrowotnych. Co więcej, jak podają specjaliści, znieczulenie zewnątrzoponowe może pomóc w porodzie. Dzieje się tak, ponieważ w przypadku braku wystąpienia bólu przepływ krwi przez łożysko jest lepszy, co z kolei sprawia, że noworodek jest bardziej dotleniony.

Zobacz także: Sprawdź, co możesz przekazać dziecku w genach

W przypadku znieczulenia zewnątrzoponowego trzeba wyjaśnić jedną kwestię. Wykonujący zabieg lekarz nie wkłuwa igły prosto w rdzeń kręgowy. To kolejny mit, który odwodzi kobiety od skorzystania z tej formy uśmierzenia bólu porodowego. Ciężarne boją się, że nieostrożny medyk popełni błąd, który zakończy się dożywotnim paraliżem. Nic bardziej mylnego. Anestezjolog wprowadza lekarstwo przez cewnik do przestrzeni zewnątrzoponowej. Robi to na plecach rodzącej i w miejscu, gdzie nie ma już rdzenia kręgowego.

Zobacz także: Fotografka zrobiła zdjęcia podczas porodu własnego dziecka

To prawda. Ze znieczulenia zewnątrzoponowego nie mogą skorzystać kobiety, które cierpią na choroby związane z zaburzeniami układu krążenia. Może to bowiem wywołać u nich groźny w skutkach krwotok. Również te panie, które przechodziły ropne oraz wirusowe infekcje, zmagają się z wysoką gorączką podczas porodu lub mają zmiany ropne w miejscu podawania znieczulenia, nie powinny z niego korzystać.

Zobacz także: Co warto robić w czasie ciąży, aby łatwiej schudnąć po porodzie?

To również prawda. Uprawniony do podawania znieczulenia jest tylko anestezjolog – i nie chodzi tutaj tylko o uśmierzanie bólu porodowego. Jeśli spotkałaś się z opinią, że może to zrobić położna lub ginekolog – dementujemy ten mit. To lekarz anestezjolog odmierza odpowiednią dla kobiety dawkę leku i go aplikuje. To również on decyduje o ewentualnym powtórnym podaniu znieczulenia. W końcu – to on ma wiedzę na temat odpowiedniej reakcji w przypadku wystąpienia nietolerancji organizmu kobiety na środek znieczulający.

Zobacz także: Prawo do znieczulenia podczas porodu - co powinna wiedzieć każda ciężarna?

Przed wkłuciem igły i aplikacją środka znieczulającego lekarz anestezjolog znieczula miejsce zastrzyku specjalnym kremem. Dopiero gdy to znieczulenie miejscowe zacznie działać, wkłuwa igłę do przestrzeni zewnątrzoponowej. Dzięki niej umieści specjalny cewnik, przez który będzie aplikowana odpowiednia ilość środka znieczulającego. Gdy kobieta będzie potrzebowała podania kolejnej dawki leku, cewnik umożliwi aplikację bez ponownego wkłuwania się. Mitem jest więc ból podczas prawidłowego podawania znieczulenia.

Zobacz także: Seks po porodzie jest lepszy!

Spora część ciężarnych wierzy, że znieczulenie zewnątrzoponowe można podać tylko raz podczas porodu. I to tylko na jego początku. Tymczasem okazuje się, że jest to kolejny mit.

– Idea jest taka, by znieczulenie obejmowało cały okres porodu – wyjaśnia Agnieszka Antczak, ginekolog-położnik. – Podawane jest więc w ilości zgodnej z zapotrzebowaniem, czyli siłą bólu – można te dawki powtarzać. Znieczulenie można więc zwiększać lub zmniejszać oraz zastosować je nawet w drugim etapie porodu, przy maksymalnym rozwarciu, pod warunkiem że główka dziecka nie ułożyła się już w kanale rodnym.

Zobacz także: Ból podczas porodu a depresja poporodowa

Wśród kobiet oczekujących na dziecko popularna jest również opinia, że podanie znieczulenia zewnątrzoponowego wydłuża przebieg akcji porodowej. To nieprawda. Po podaniu środka znieczulającego mięśnie macicy stają się lepiej ukrwione. To powoduje, że pracują wydajniej. W efekcie dziecko przychodzi na świat szybciej, sprawniej i bezpieczniej.

Zobacz także: Fakty i mity na temat długości porodu

Znieczulenie zewnątrzoponowe to ingerencja w żywy organizm, dlatego ryzyko wystąpienia skutków ubocznych istnieje. Jest ono jednak bardzo niskie. Niepożądane konsekwencje pojawiły się jedynie u 0,2–1,5 procenta rodzących kobiet, u których zastosowano ten rodzaj uśmierzania bólu. Takie kobiety odczuwały zazwyczaj lekkie bóle głowy – mogło to być spowodowane przypadkowym nakłuciem opony twardej.

Skutki uboczne w przypadku podania znieczulenia zewnątrzoponowego nie są jednak długofalowe – zanikają po kilku dniach. Ważne jednak jest, by podczas porodu ze znieczuleniem nie wstawać gwałtownie i ostrożnie chodzić. W razie wystąpienia w takim przypadku problemów z ciśnieniem, anestezjolog powinien podać w kroplówce potrzebne elektrolity.

Zobacz także: Zmęczenie w połogu