etapy rozwoju dziecka (strona 2 z 4)

Pojawienie się dziecka na świecie jest dla rodziców niesamowitym przeżyciem. Na początku jest im zwykle ciężko poradzić sobie z nowymi obowiązkami, zwłaszcza jeśli noworodek jest ich pierwszym dzieckiem. Oprócz obaw o zdrowie maluszka często pojawiają się bowiem wątpliwości odnośnie do rozwoju dziecka. Niejedna młoda mama zastanawia się, czy jej dziecko we właściwym tempie przyswaja kolejne umiejętności. Jak powinien przebiegać prawidłowy rozwój noworodka?

Trzymanie główki niemowlaka to nawyk, który rodzice powinni mieć od urodzenia maluszka aż do około 3.-4. miesiąca życia. Dwumiesięczne niemowlę potrafi już, leżąc na brzuszku, unieść główkę na kilka sekund. Pamiętajmy jednak, że podnoszenie główki to dla każdego dziecko moment indywidualny – może zdarzyć się nieco wcześniej lub później.

Stawy biodrowe noworodka i młodego niemowlęcia są delikatne i niestabilne. W związku z fizjologiczną niedojrzałością różnych elementów anatomicznych stawu, tworzące je kości można stosunkowo łatwo przesuwać względem siebie. Gdy kości tracą ze sobą właściwy kontakt, staw nie rozwija się prawidłowo. Odpowiednia pozycja nóżek noworodka i niemowlaka, zapewniająca dobre ułożenie kości tworzących staw biodrowy, umożliwia jego stopniowe dojrzewanie – w ciągu 1. roku życia staje się on mocniejszy i bardziej stabilny. Oprócz tej normalnej niedojrzałości u niektórych noworodków i młodych niemowląt występuje dodatkowo niedorozwój stawów biodrowych – tzw. dysplazja (w Polsce ok. 4% populacji w tym wieku).

Dziecko (13 miesięcy) to już całkiem "mobilny" szkrab. Niektóre 13-miesięczne dzieci potrafią już chodzić, co prawda dość chwiejnie. Inne z zapałem raczkują. Obie te sytuacje są poprawne, nie można wtłaczać dziecka w sztywne ramy zaleceń. Rozwój fizyczny dziecka jest wysoce indywidualny, więc dopóki dziecko jest zdrowe i ciągle się rozwija, nie ma powodów do niepokoju.

Wzrok u niemowląt przechodzi ogromną ewolucją w ciągu pierwszych dwunastu miesięcy życia. Dzieje się tak, ponieważ w macicy było ciemno i dopiero po urodzeniu wzrok noworodka przystosowuje się do widzenia światła.

Biologiczny rozwój dziecka w wieku szkolnym, czyli 6-10 lat, nie jest gwałtowny ani przełomowy. Dzieci w tym wieku różnią się wagą, wzrostem, rozwojem biologicznym, sprawnością fizyczną. W tym czasie jednak dziecko kończy okres dzieciństwa i wchodzi w fazę dojrzewania płciowego. Rozwój dziecka w wieku wczesnoszkolnym polega na tym, że przechodzi ono z dzieciństwa do młodości. Wiek 6-10 lat to okres tak zwanej stabilizacji. Dziecko, które idzie do szkoły, jest silniejsze i dojrzalsze.

Naukowcy sugerują, że wszystkie dzieci rodzące się na świecie mają takie same zdolności w momencie porodu. Już w wieku 9 miesięcy są zdolne do rozpoznawania twarzy i emocji ludzi z którymi mają najwięcej do czynienia. Potrafią również analizować wrażenia emocjonalne, które występują w ich otoczeniu.

Narządy zmysłów są aktywne u niemowlęcia od pierwszych dni życia, choć niektóre z nich są słabo wykształcone, a inne funkcjonują lepiej niż zmysły człowieka dorosłego. Dzięki sensorom dziecko może odbierać informacje z jego najbliższego otoczenia.

Pewność siebie u dziecka stanowi pochodną wysokiej i adekwatnej samooceny. Stabilne poczucie własnej wartości u malucha jest dla niego podstawą do osiągania ambitnych celów i rozwoju. Przekonania na swój temat kształtują się głównie w okresie wczesnego dzieciństwa i wynikają ze sposobu traktowania szkraba oraz komunikatów na temat dziecka, jakie wypowiadały osoby znaczące, czyli przede wszystkim rodzice. Dziecko widzi siebie tak, jak widzieli go jego opiekunowie oraz myśli o sobie tak, jak myśleli i myślą o nim jego opiekunowie. Jak rozwijać pewność siebie u własnego malucha?

Nieśmiałość, według psychologa Philipa Zimbardo, to złożona przypadłość, która obejmuje szerokie kontinuum, od lekkiego uczucia skrępowania, przez nieuzasadniony lęk przed ludźmi, aż do skrajnej nerwicy. Wydaje się, że nieśmiałość dziecka, obok problemów szkolnych czy agresywnych zachowań młodzieży, nie stanowi żadnego zagrożenia dla prawidłowego rozwoju społeczno-emocjonalnego. Tymczasem, utrwalona dziecięca nieśmiałość skutkuje wieloma trudnościami w relacjach międzyludzkich i uniemożliwia czerpanie radości z życia. Jak manifestuje się nieśmiałość u dzieci i jak jej przeciwdziałać?

Kara i nagroda to dwa bardzo ważne elementy stosowane w niełatwym procesie wychowania dzieci. Większość rodziców zastanawia się, jak dobrze wychować dziecko, czy ich metody wychowania są odpowiednie, czy ich dzieci wyrosną na odpowiedzialnych i szczęśliwych ludzi? Jedne z najpopularniejszych metod wychowawczych to metoda nagradzania i metoda karania. Czy są one skuteczne?

Urodzenie dziecka z jednym lub dwoma zębami nie jest, wbrew pozorom, niemożliwe. Według danych statystycznych jeden noworodek na 2-3 tysiące dzieci przychodzi na świat z częściowym uzębieniem. Zęby u noworodka różnią się od tych, które wyrastają u niektórych dzieci w ciągu pierwszych 30 dni życia. Rozwijają się zwykle na dolnych dziąsłach, mają niewielkie korzenie i często się chwieją. Mimo iż zęby u noworodków nie są w pełni uformowane tak jak zęby mleczne, są wystarczająco twarde, by podrażniać język dziecka w czasie karmienia. Mogą powodować dyskomfort również u karmiącej matki.

Dziecko rodzi się jako tabula rasa – czysta tablica. I od tego, jak zostanie wychowane, zależy jakim będzie człowiekiem. O jego morale decyduje zarówno zakres odziedziczonych genów, grupa rówieśnicza, jak i dom, w którym dziecko wzrasta.

Dziecko w wieku szkolnym posiada coraz więcej kontaktów społecznych z rówieśnikami. Jest to także dla niego okazja, by zrewidować zasady i normy obowiązujące w domu rodzinnym z tymi, które obowiązują wśród rówieśników. Istotną kwestią w przypadku dzieci w wieku szkolnym jest to, że wchodzą one w liczne interakcje społeczne. Niejednokrotnie na tle nowej grupy – swojej klasy – mogą przekonać się, jak inni oceniają ich zachowanie i jak wyglądają na tle innych dzieci, jeśli chodzi o przestrzeganie zasad. Często jest tak, że dziecko wchodzące w wiek szkolny łamie pewne zasady regulaminu szkolnego dla samego faktu przypodobania się rówieśnikom. Okazuje się, że potrzeba zaskarbienia sobie sympatii nowej grupy rówieśniczej jest silniejsza, niż wpojone dotychczas dziecku zasady i normy społeczne.

Dobrą wiadomością dla rodziców jest fakt, iż niegrzeczne dzieci najzwyczajniej w świecie nie istnieją, a problemem jest nie tyle sam maluch, co jego zachowanie. Gdy mówimy o niegrzecznym zachowaniu dziecka, mamy na myśli działania, które są przez nas nieakceptowane. Warto uświadomić sobie, że granica dopuszczalnych zachowań dziecka jest inna dla każdego rodzica. Dlaczego maluchy bywają niegrzeczne? Często z przekory. Maluch, który ma półtora roku uwielbia robić wszystko na odwrót – idzie w drugą stronę niż potrzeba, gdy wybieramy się w konkretne miejsce. Dziecko nie chce się ubierać, gdy jest nam to bardzo potrzebne. I nie je, kiedy bardzo nam na tym zależy.

Twoje dziecko jest marudne, płaczliwe, ma problemy ze snem i stale chce być noszone na rękach? Na dodatek nie chce jeść i zachowuje się tak, jakby cofnęło się w rozwoju? Nie martw się! Najpewniej przechodzi właśnie skok rozwojowy. To minie. A co więcej – będzie lepiej. Skok rozwojowy to nic innego, jak przełomowy moment, który następuje w rozwoju twojego dziecka. Takie momenty pojawiają się w ciągu pierwszego roku życia aż siedem razy. Niestety – charakteryzuje się zazwyczaj zwiększoną płaczliwością, rozdrażnieniem i niepokojem. Przyczyną takich zachowań są zmiany, jakie następują w mózgu dziecka i dojrzewanie układu nerwowego, do czego maluch się jeszcze nie przyzwyczaił. Oto skoki rozwojowe, których żaden rodzic nie może przegapić

Co umie roczne dziecko? Czy powinno już siadać na nocnik? A może powinno bawić się samodzielnie i nie płakać, kiedy mu czegoś zabraniasz? Oczekiwanie, że roczny maluch będzie siusiał do nocnika albo bez oporu dzielił się zabawkami z dziećmi jest dość irracjonalne. Gdy zajrzysz do poradnika dla rodziców i spojrzysz na listę pt. „Co powinno umieć roczne dziecko?”, okazuje się, że tylko połowa wymienionych umiejętności dotyczy twojego szkraba. Myślisz sobie: „Może coś jest nie tak? Może coś zaniedbałam? Dlaczego inne maluchy więcej mówią, sprawniej chodzą, no i ten nocnik...”.

Rozwój inteligencji przedszkolaka w dużej mierze zależy od jego wrodzonych predyspozycji, jednak nie jest to jedyny czynnik wpływający na inteligencję dziecka. Rodzice i opiekunowie także mają wpływ na rozwój inteligencji u dziecka. Inteligencja dziecka dzieli się na sferę wizualno-przestrzenną, muzyczną, językową, matematyczną, ruchową, przyrodniczą, intrapersonalną i interpersonalną.

Marudne dziecko nie ułatwia życia rodzicom. Ciągle narzekający maluch potrafi wyprowadzić rodziców z równowagi. Ci jednak muszą wykazać się cierpliwością i pewnym sprytem, by odwrócić uwagę dziecka od tego, co mu się nie podoba. Rodzice za żadne skarby nie powinni mówić: „ale z ciebie maruda”, „doprowadzasz mnie do szału”, „jesteś taki sam jak twoja matka/ojciec”, „przestań w końcu narzekać”, „mam już cię dość”. Mama i tato muszą wykazać zrozumienie i poszukać przyczyny narzekań.

Szkołę utożsamia się głównie z miejscem, które ma dostarczać niezbędnej wiedzy i przygotowywać do zdania trudnych egzaminów, np. matury. Tymczasem obok nauczania szkoła powinna realizować cele wychowawcze. Nauczyciele mają wspierać rodziców w trudach wychowania dziecka, co oczywiście nie oznacza, że przejmą całkowicie funkcje rodzicielskie. Jednym z celów wychowawczych szkoły jest kształtowanie postaw uczniów. Jakie rodzaje postaw rozwija szkoła? Co to są za postawy i jak je modyfikować? Jakie elementy się na nie składają? Jakie metody wychowawcze zastosować, by wpłynąć na poglądy wychowanków?

Sześciolatek to mały szkrab, który stoi przed nowym wyzwaniem życiowym, a mianowicie pójściem do zerówki. Wchodzi w nową społeczność, do której musi się zaadaptować. Umiejętności, które składają się na zdolność dziecka do podjęcia systematycznej nauki w szkole, świadczą o dojrzałości szkolnej szkraba. Wcześniej o decyzji posłania dziecka do zerówki decydowało państwo. Współcześnie to od rodziców wymaga się, by podjęli decyzję o posłaniu dziecka do szkoły i byli czujni oraz potrafili ocenić, czy ich pociecha jest w stanie podołać nowym obowiązkom. Niejednokrotnie rodzice sami nie potrafią ocenić, czy ich mała Kasia jest zdolna udźwignąć wymagania na poziomie zerówki, dlatego wiele par prosi o pomoc poradnie pedagogiczno-psychologiczne, w których przeprowadza się testy dojrzałości szkolnej w sferze rozwoju fizycznego, emocjonalnego i poznawczego dziecka. Co powinien umieć sześciolatek, by poradzić sobie w zerówce?

Inteligencja emocjonalna to zdolność do rozumienia własnych emocji i radzenia sobie z nimi oraz rozumienia i współodczuwania stanów emocjonalnych innych ludzi. Jej rozwój następuje w okresie przedszkolnym, kiedy dziecko uczy się diagnozowania i rozumienia emocji swoich i swojego otoczenia, zbiera doświadczenia i uczy się radzenia z problemami. Jak rozwijać inteligencję emocjonalną?

Rozwój psychiczny dziecka przebiega przez wiele lat. Noworodek i niemowlę potrzebują, by zaspokajano ich potrzeby podstawowe. Rodzice dbają więc o to by dziecko zjadło, by miało zmienioną pieluchę, by mogło spokojnie się rozwijać, by było zdrowe i tym podobne. Jednak z czasem pojawiają się pytania o to kim dziecko będzie, jaki będzie miało charakter. Na pierwszy plan zaczyna się wysuwać wnętrze dziecka i potrzeby związane z jego rozwojem umysłowym i psychicznym.

Rodzice często się zastanawiają, do kiedy może być stosowany smoczek, aby skutecznie uspakajać ich małą pociechę. Smoczek daje dziecku poczucie bezpieczeństwa i pozwala zapomnieć o stresującej sytuacji, natomiast rodzicom daje możliwość cieszenia się chwilami wolnymi od płaczu i marudzenia malucha. Jednak prędzej czy później przychodzi czas, kiedy należy zrezygnować ze smoczka. Jak rozpoznać, że ten moment nadszedł?

Chyba wszyscy rodzice wiedzą, czym są dziwne zwyczaje maluchów, bo każdy z nich mógł zaobserwować, jak ich pociecha przez kilka minut krzyczała bez żadnej przyczyny, rozrzucała jedzenie czy biła osoby w swoim otoczeniu. Dziwne, a nawet agresywne zachowania dzieci mają różne przyczyny. Często jednak wynikają z chęci zwrócenia na siebie uwagi. Niepokój rodziców może także budzić masturbacja dzieci. Często jest jednak zachowanie nieświadome bądź wynikające z chęci poznawania świata, którego ciało dziecka jest jednym z elementów.