etapy rozwoju dziecka (strona 3 z 4)

Bilans dwulatka to ważne badanie profilaktyczne w życiu dziecka. Bilanse badające rozwój i stan zdrowia dziecka są przeprowadzane już od 1976 roku. Bilans dwulatka to drugie badanie tego typu, po bilansie tuż po urodzeniu. Bilans zdrowia dziecka jest przeprowadzany także w czwartym, szóstym, dziesiątym, czternastym i osiemnastym roku życia dziecka. Podczas bilansu lekarz mierzy i waży dziecko, obserwuje jego budowę fizyczną oraz to, jak się bawi i czy nawiązuje kontakt z lekarzem.

Świat dziecka od początku obfituje w wiele barw, które poznaje ono w swobodnym kontakcie z otoczeniem. Pierwszy rok życia dziecka to nieustanne, radosne eksplorowanie rzeczywistości wokół, za pomocą wszystkich zmysłów. Jednym z nich jest wzrok, dzięki któremu mały człowiek może cieszyć oczy kolorami, których nie potrafi jeszcze nazwać. Jednak niektóre z nich sprawiają mu swoim widokiem jawną radość.

Rozwój psychomotoryczny dziecka w wieku przedszkolnym cechują duże osiągnięcia. Maluch wkraczający w okres tzw. średniego dzieciństwa ma już wszystkie zęby mleczne, swobodnie porusza się, chodząc i biegając, jest dość samodzielny w zakresie samoobsługi. Zmiany dotyczące wzrostu i wagi ciała nie są tak intensywne jak w poprzednim okresie życia, jednak następuje wyraźne wydłużenie postawy pod wpływem szybkiego rośnięcia kończyn.

Rozwój poznawczy dziecka to przede wszystkim rozwój umiejętności postrzegania, zapamiętywania i przetwarzania informacji dochodzących do niego z otoczenia. Tempo rozwoju przedszkolaka zależy od jego wrodzonych predyspozycji, ale także od jego środowiska i samodzielnego wysiłku.

Przedszkolak ma najczęściej nie mniej niż 3 lata, i nie więcej niż 6 lat. Jest człowiekiem obracającym się w gronie rówieśników. To wśród nich wzrasta, uczy się funkcjonowania w grupie rówieśniczej. Drugim środowiskiem jest rodzinny dom. Tutaj uczy się mały człowiek relacji z innymi, głównie dorosłymi, a w przypadku posiadania rodzeństwa także z innymi dziećmi. Jak przedszkolaka zainspirować do rozwoju? W czym go wesprzeć?

Zdolne dziecko to powód do dumy rodziców. Często chwalą się oni swoją pociechą przed innymi, doceniają jego sukcesy i motywują do pracy. Należy jednak pamiętać, że zdolne dziecko to nie „małpka na pokaz”. Może również mieć swoje upadki i wtedy nie wolno go krytykować czy ganić. Każdy ma prawo do błędu. Rodzice są przede wszystkim od tego, by pomóc dzieciom rozpoznać ich talenty i rozwijać zainteresowania. Na pewno nie wolno narzucać szkrabom własnych niezrealizowanych w przeszłości ambicji.

Mimo iż niemowlęta nie mówią, przychodzą na świat z umiejętnością komunikowania się z otoczeniem za pomocą ruchów ciała, reakcji na stymulację oraz płaczu. Są to części składowe złożonego języka zachowań dziecka. W 1973 roku dr T. Berry Brazelton wraz z kolegami opracował tak zwaną skalę Brazeltona, która stanowi przewodnik dla rodziców, lekarzy oraz naukowców na temat języka niemowląt. Skala Brazeltona pomaga zrozumieć zachowanie dzieci.

Island Dolphin Care, Inc. (IDC) to organizacja, która ma na celu pomoc dzieciom wymagającym specjalnej opieki. Program organizacji jest skierowany do dzieci z fizycznym, psychicznym lub rozwojowym kalectwem oraz ich rodziców i rodzeństwa. Członkowie Island Dolphin Care są przekonani, iż dzieci ze specyficznymi potrzebami nie tylko mogą, ale wręcz powinny cieszyć się życiem. Odczuwanie przyjemności z wykonywania codziennych czynności mimo problemów zdrowotnych jest możliwe.

Dziecko (14 miesięcy) potrafi już jeść palcami, a także pić samodzielnie z kubka. Umie też wyjmować z pudełek różne przedmioty. Dużą frajdę przynosi mu naśladowanie rodziców. 14-miesięczne dziecko zazwyczaj już chodzi, ale nie jest to regułą. Ostatecznym momentem, w którym dziecko powinno umieć chodzić jest 18 miesięcy (podczas, gdy niektóre maluchy zaczynają chodzić około 9. miesiąca życia). 14-miesięczne dziecko coraz lepiej okazuje swoje uczucia, wie, co lubi a czego nie.

Rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia wzajemnie się przenikają. Poczucie kompetencji i sukcesy szkolne wpływają na kształtowanie się wysokiej samooceny i pewności siebie u dziecka, natomiast nieradzenie sobie z zadaniami czy pracą domową może prowadzić do poczucia nieadekwatności wobec oczekiwań otoczenia. Możliwość sprostania zadaniom szkoły wymaga dojrzałości wyższych funkcji korowych, która zapewnia nie tylko odpowiedni dla wieku rozwój intelektualny czy emocjonalno-społeczny, ale też dostateczną koordynację ruchową, wzrost uwagi dowolnej i zwiększenie zdolności koncentrowania się na obiekcie zainteresowania.

Młodszy wiek szkolny to inaczej późne dzieciństwo. Stanowi on swego rodzaju pomost, między wiekiem przedszkolnym a adolescencją. Debiut w szkole to poważne wyzwanie dla niejednego dziecka. Spontaniczna i głównie zdominowana przez zabawę aktywność dziecka musi ulec przekształceniu, w podporządkowanie się obowiązkom, zadaniom i normom społecznym. Dziecko podejmuje nową rolę – rolę ucznia pierwszej klasy szkoły podstawowej. Jest to powód do dumy, ale też potencjalne źródło lęku. Szkolny start dziecka zależy między innymi od rozwoju fizycznego i dojrzałości organizmu do podjęcia nowych obowiązków.

Człowiek rodzi się z różnymi zdolnościami, a rozwijanie talentu służy każdemu. Świadomość swoich mocnych stron jest istotna w budowaniu pozytywnego odbioru swojej osoby. Dlatego też jeśli masz w rodzinie zdolne dziecko, zadbaj o to, by pielęgnowało swój talent. Nie musi to być dar ładnego rysowania lub śpiewania. Niektóre dzieci mają dobrze rozwinięte zdolności motoryczne i świetnie radzą sobie z ćwiczeniami fizycznymi. Talenty są różne, ale łączy je jedno – warto je rozwijać. Od czego zacząć?

Stulejka u dziecka to stan, w którym napletek nie może być w pełni cofnięty. Oznacza to niezdolność do odsunięcia napletka pokrywającego żołądź prącia. Kiedy jest to uznawane za normę, a kiedy za patologię? Jakie są możliwości leczenia?

Na początku dzieci sygnalizują swoje potrzeby za pomocą płaczu. Jednak w miarę wzrostu i rozwoju ich możliwości emocjonalne się poszerzają, co umożliwia im nabycie wielu umiejętności, które będą pomocne w dorosłym życiu. Rozwój emocjonalny dziecka obejmuje odczucia względem innych oraz samego siebie, a także umiejętność funkcjonowania w społeczeństwie. Rozwój dziecka w wieku szkolnym jest szczególnie dynamiczny, gdyż jest to czas, gdy dziecko ma większy kontakt z innymi osobami, zarówno nauczycielami, jak i rówieśnikami.

Rozwój intelektualny dziecka jest indywidualny i właśnie dlatego rodzice nie powinni pochopnie zamartwiać się, że ich malec jest opóźniony w rozwoju. Wszelkimi wątpliwościami należy dzielić się z pediatrą. Dziecko trzeba uważnie obserwować od pierwszych chwil po narodzeniu. Niektóre zaburzenia ruchowe można dostrzec po miesiącu i jeśli zostaną poddane szybkiej rehabilitacji, można całkowicie je wyrównać.

Co może niepokoić w rozwoju dziecka w pierwszych tygodniach życia? Jak powinien rozwijać się noworodek? Ile powinien spać? Jak dużo powinien jeść? Jak często powinien robić kupkę? Tego typu pytania zadaje sobie wielu młodych rodziców, zaczynających swoją opiekę nad maleństwem i trud wychowania. W pierwszych tygodniach życia noworodek przede wszystkim je i śpi. Taki harmonogram dnia gwarantuje szybki rozwój dziecka – wzrost i przybieranie na wadze. Co powinno niepokoić rodziców w pierwszych tygodniach życia maluszka?

Wraz z intensywnym rozwojem intelektualnym, motorycznym i społecznym postępuje rozwój emocjonalny przedszkolaka. Maluchy w okresie średniego dzieciństwa coraz lepiej rozeznają się w szerokim spektrum własnych reakcji emocjonalnych oraz potrafią trafnie rozpoznać i zrozumieć emocje innych osób. Ponadto między 2., a 6. rokiem życia dziecko nabiera zdolności regulowania i kontrolowania ekspresji emocji, nabywa umiejętności radzenia sobie w sytuacjach stresowych i kształtuje pozytywne kontakty z rówieśnikami i dorosłymi. Wiek przedszkolny cechuje też rozwój wyobraźni, a wraz z nią pojawiają się specyficzne lęki przed wyimaginowanymi czarownicami, smokami i potworami.

Nauka dzielenia się nie należy do najłatwiejszych zadań w rozwoju społecznym przedszkolaka. Na początku dziecko uważa, że wszystko należy do niego. Już półtoraroczne maluchy rozumieją pojęcie własności, ale nie wszystkie chcą zaakceptować, że coś jest cudze. W sytuacji wspólnej zabawy z dziećmi protestują, kiedy inne szkraby chcą wziąć ich zabawki. Nie pozwalają dotknąć swojego wiaderka ani łopatki w piaskownicy. Krzyczą: „To moje! Zostaw!”. Biją, popychają inne maluchy, ale same chętnie podwędziłyby cudzą rzecz, która ich interesuje. Jak uczyć dzieci dzielenia się z innymi?

Nawyki maluchów są najczęściej trudne do oduczenia i sprawiają rodzicom wiele problemów. Do głównych nawyków dzieci należą: ssanie piersi, ssanie smoczka, jedzenie z butelki oraz spanie z rodzicami w jednym łóżku. Karmiąca mama może mieć poważny dylemat, kiedy odstawić malucha od piersi. Na pewno podjęcie decyzji o zaprzestaniu karmienia naturalnego powinno wynikać z przemyślenia sytuacji, a nie z nacisków otoczenia. Dokarmianie mlekiem z piersi jest dla dziecka okazją do zaspokojenia głodu, przytulenia się i poczucia bezpieczeństwa, gdy maluch jest przestraszony, zmęczony. Nie tak łatwo zrezygnować z maminego cyca. Dziecko na pewno będzie się buntować i płakać, ale odstawianie od piersi należy przeprowadzać konsekwentnie.

Ssanie palca to bardzo często spotykany nawyk u dzieci. Przyczyn ssania palca może być naprawdę wiele, najczęściej jednak pomaga mu to radzić sobie z trudnymi sytuacjami emocjonalnymi. Dziecko może powtarzać tą czynność, gdy jest znudzone, zmęczone, zdenerwowane, czy też odczuwa pewien dyskomfort.

Rozwój społeczny przedszkolaka wiąże się przede wszystkim z wejściem w nowy świat, a mianowicie z debiutem w przedszkolu. Dziecko uczy się integrować z zupełnie nową grupą społeczną, musi odnaleźć swoje miejsce w tej grupie, przyswoić unikatowe wzorce przeżywania, myślenia i działania w różnych sytuacjach. Dzięki grupie rówieśniczej i kontaktom społecznym maluch poszerza swoją wiedzę o różnych rolach społecznych. Już nie tylko jest synem/córką, wnukiem/wnuczką, bratem/siostrą, ale staje się przedszkolakiem, kolegą/koleżanką. Pobyt w przedszkolu daje okazję do poszerzenia repertuaru zachowań dziecka i przygotowuje do kolejnego wyzwania w życiu, jakim jest szkoła.

Bilans dziecka jest badaniem, które pozwala ocenić ogólny stan zdrowia, rozwój fizyczny, emocjonalny i poznawczy noworodka, niemowlaka, ale także przedszkolaka czy nastolatka. Na czym polega i kiedy powinien być przeprowadzany? Jakie są jego cele? Czy bilans dziecka jest obowiązkowy?

Skoki rozwojowe to w normalnym toku rozwojowym czas bardziej wzmożonego dojrzewania dziecka zarówno pod względem fizycznym, jak i psychicznym. Okres szczególnie intensywnego wzrostu i rozwijania nowych umiejętności przypada na pierwszy rok życia. Mózg i układ nerwowy niemowlęcia ciągle się kształtują, rozwijają, dlatego maluch zaczyna z czasem odczuwać dochodzące do niego bodźce wyraźniej. Intensywność doznań może skutkować u dziecka dużym stresem, dlatego często przed skokiem rozwojowym maluch jest płaczliwy, niespokojny i rozdrażniony.

Pierwsza nauka cyferek to dla naszego dziecka rzecz niezwykle ważna, a od tego jak pomożemy mu poznawać świat małej matematyki zależeć będą w przyszłości jego faktyczne umiejętności i zapał do uczenia się przedmiotów ścisłych. Pierwszych kilka lat z życia dziecka to czas, w którym nabiera ono przekonania lub niechęci do określonych działań w przyszłości. W związku z tym, jeśli chcemy, aby nauka sprawiała dziecku przyjemność, trzeba mu pomóc.

Całościowe zaburzenie rozwoju (CZR) to zaburzenia rozpoczynające się od dzieciństwa, charakteryzujące się trudnościami w komunikacji i kontaktach społecznych, często także nietypowym zachowaniem i słabością fizyczną. Całościowe zaburzenia rozwojowe zwykle diagnozowane są we wczesnym okresie życia dziecka. Dzieci z CZR mają trudności w rozwoju języka, komunikacji, socjalizacji i w rozwoju ruchowym. Przykładami CZR są: autyzm wczesnodziecięcy; zespół Aspergera; zespół Retta oraz dziecięce zaburzenie dezintegracyjne.