Socjoterapia. Na czym polega? Wskazania, cele, metody i zajęcia socjoterapeutyczne

Socjoterapia - co to jest? To forma oddziaływania terapeutycznego, która polega na wykorzystaniu interakcji społecznych, środowiska społecznego oraz pozytywnego oddziaływania grupy ludzi.

Socjoterapia jest formą psychoterapii, na której grupowe sesje doradcze mają miejsce pod nadzorem i kierunkiem psychologa.

Grupy terapeutyczne mogą różnić się wielkością, jednak liczba uczestników nie jest czynnikiem determinującym w czasie ustalania grupowej sesji terapeutycznej. Najważniejsze jest to, aby zebrane osoby borykały się z podobnymi problemami i doświadczeniami.

Zajęcia socjoterapeutyczne skierowane są przede wszystkim do dzieci i młodzieży z zaburzeniami zachowania oraz emocjonalnymi, borykających się z chorobami psychicznymi, do niepełnosprawnych, cierpiących na zaburzenia osobowości i wykluczonych. Terapia indywidualna zaś dedykowana jest osobom uzależnionym, samotnym i starszym.

W czasie socjoterapii, która przybiera formę terapii zajęciowej, dąży się do osiągnięcia trzech celów: terapeutycznego, edukacyjnego oraz rozwojowego. Pacjent ma nauczyć się zasad funkcjonowania społeczeństwie, rozpoznawania swoich emocji i odpowiedniego reagowania na nie oraz poznać mechanizmy uzależnienia.

Terapia ma pomóc w podniesieniu własnej wartości oraz nauczyć pełnienia określonych ról społecznych. Osoba uczestnicząca w socjoterapii ma możliwość nauczenia się siebie na nowo: może ćwiczyć asertywność i komunikację z innymi.

Odreagowuje też swoją frustrację, co pomaga radzić sobie z emocjami (rozpoznawać je i odpowiednio wyrażać). Osiągniecie tych celów jest możliwe dlatego, że socjoterapia odbywa się w przyjaznej atmosferze, opartej na szacunku i akceptacji.

Mimo, iż celem większości sesji terapeutycznych jest pomoc jednostkom w uzyskaniu poczucia bezpieczeństwa, autonomii i kontroli nad swoim życiem, cele socjoterapii są nieco inne, niż te, który terapeuta chce osiągnąć w terapii indywidualnej.

Socjoterapia jest najkorzystniejsza dla osób, które pracują nad problemami dotykającymi wielu ludzi. Zwykle zalecana jest jako element większej strategii terapeutycznej, aby zachęcić do tworzenia więzi z innymi, dzielenia się swoimi problemami i do radzenia sobie w życiu.

Zajęcia socjoterapeutyczne - cele:

• udzielanie pomocy przy problemach emocjonalnych poprzez pozytywne sprzężenie zwrotne;
• pomaganie jednostkom w rozpoznawaniu niewłaściwych zachowań;
• oferowanie jednostkom wsparcia w postaci środowiska rówieśników, mających doświadczenia życiowe;
• minimalizowanie poczucia samotności i wyobcowania poprzez łączenie jednostek o wspólnych wzorach emocjonalnych i doświadczeniach.

Socjoterapia często kierowana do dzieci oraz młodzieży, a techniki socjoterapii traktowane są jako forma pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci w szkołach i przedszkolach. Zajęcia z socjoterapii prowadzone są w celu niwelowania problemów emocjonalnych oraz trudności w funkcjonowaniu społecznym.

Socjoterapia dla dzieci prowadzona jest przede wszystkim dla maluchów zaniedbanych wychowawczo, także pochodzących z rodzin dysfunkcyjnych. Metody socjoterapii wspierają również pracę z dziećmi autystycznymi, pozwalając im przyswoić sobie wzorce zachowań i norm społecznych.

Często zajęcia tego rodzaju prowadzone są w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, resocjalizacyjnych i terapii odwykowej. To też często spotykana forma terapii w szpitalach psychiatrycznych, miejskich ośrodkach pomocy społecznej i w więzieniach.

Socjoterapia w przedszkolu - czy jest potrzebna? Odpowiedź brzmi: tak! Na socjoterapeutyczne formy pomocy mogą, a nawet powinny uczęszczać maluchy ze zdiagnozowanymi zaburzeniami, takimi jak:

• nadpobudliwość ruchowa;
• niska samoocena;
• agresja;
• zahamowania;
• lęk przed relacjami z rówieśnikami;
• nieśmiałość.

Terapia ta ma za zadanie wspomagać dzieci w rozwoju oraz rozumieniu i przyjmowaniu rzeczywistości poprzez realizację celów rozwojowych, terapeutycznych i edukacyjnych.

Socjoterapia w przedszkolu głównie polega na tym, że maluchy biorą udział w różnych sytuacjach społecznych, ucząc się w tym czasie odpowiednich zachowań. Dzięki nim odreagowują napięcia emocjonalne, a także ułatwiają przyswajanie społecznie akceptowanych umiejętności.

Socjoterapia - przykładowe zajęcia w przedszkolu

Maluchy w czasie ćwiczeń takich zachowań zaspokajają również osobiste potrzeby emocjonalne i społeczne, rozwijają także swoje zainteresowania.

W czasie zajęć socjoterapeuta uczy dzieci, jak stawiać granice, być asertywnym czy przełamywać swoją nieśmiałość. Maluchy uczą się, jak radzić sobie ze stresem w kryzysowych sytuacjach, jak w społecznie akceptowalny sposób wyrażać uczucia i emocje, a także samodzielnie podejmować decyzje oraz brać za nie odpowiedzialność.

Zajęcia socjoterapeutyczne w szkole mogą pomóc nieśmiałym, zalęknionym dzieciom, które borykają się ze szkolną fobią. Pomoc obejmuje także dzieci z zaburzeniami zachowania, mające problemy z nauką i w funkcjonowaniu społecznym.

Zajęcia z socjoterapii dla dzieci mają przede wszystkim wspierać rozwój emocjonalny i społeczny dzieci i młodzieży. Zajęcia socjoterapeutyczne w szkole podstawowej mogą już na tym wczesnym etapie edukacji zapobiec rodzącym się problemom i ułatwić dzieciom późniejszy start w dorosłe życie.

Czy możliwa jest socjoterapia indywidualna? Socjoterapia z założenia prowadzona jest w grupach, ponieważ ma na celu nabywanie umiejętności społecznych, wyeliminowanie niepożądanych zachowań i naukę wyrażania emocji, dlatego też nie są możliwe indywidualne zajęcia socjoterapeutyczne.

Zajęcia socjoterapeutyczne - kto może prowadzić? Z pewnością nie jest to praca dla każdego. Kandydat powinien charakteryzować się wachlarzem cech, które pozwolą mu dotrzeć do podopiecznych, aby skutecznie udzielić im pomocy.

Socjoterapeuta powinien:

• wykazywać się empatią;
• być wrażliwym na potrzeby innych;
• być wyrozumiały, spostrzegawczy i cierpliwy;
• wzbudzać zaufanie;
• być zaangażowany w swoją pracę;
• być odpowiedzialny, komunikatywny i kreatywny;
• wzbudzać autorytet;
• być odporny na stres;
• panować nad grupą;
• posiadać umiejętność rozwiązywania konfliktów.

Socjoterapia - praca

Wyżej wymienione umiejętności to jednak nie wszystko. Aby zostać socjoterapeutą, kandydat powinien mieć odpowiednie wykształcenie, np. pedagogiczne o specjalizacji socjoterapia, pedagogika resocjalizacyjna lub specjalność pokrewna.

Osoby, które ukończyły inne kierunki studiów, powinny dodatkowo ukończyć studia podyplomowe lub kursy zawodowe w zakresie resocjalizacji, lub socjoterapii. Ważne, aby osoba ubiegająca się o to stanowisko miała uprawnienia pedagogiczne.

W czasie sesji socjoterapeutycznych wykorzystuje się takie techniki pracy z grupą jak:

• trening interpersonalny – jego celem jest poprawa stosunków międzyludzkich,
• ludoterapia – nauka poprzez zabawę (metoda często wykorzystywana w pracy z dziećmi),
• trening umiejętności społecznych – pacjenci uczą się m.in. rozwiązywać konflikty międzyludzkie, aktywnie słuchać rozmówcy, ale też stawiać własne granice,
• trening samoobsługi – jest bardzo pomocny osobom niepełnosprawnym, np. niewidomym. Pomaga budować niezależność oraz samowystarczalność.

Socjoterapia pozwala uczyć zachowań społecznych, co jest bardzo trudne podczas sesji indywidualnych. Zmiany zachowań zachodzą też szybciej w grupie niż podczas spotkań sam na sam z terapeutą.

Praca wśród innych osób pozwala również dostrzec między nimi podobieństwa i daje poczucie przynależności.