"Nie ma dwojga dzieci, które miałyby dokładnie takich samych rodziców". Kontrowersyjna opinia lekarza?

Lekarz i ekspert z zakresu leczenia traum i uzależnień dr Gabor Maté zwraca uwagę na zjawisko, które często odkrywamy dopiero w dorosłości: brat i siostra mogą pamiętać dzieciństwo zupełnie inaczej. Jednemu dom kojarzy się z czułością i bezpieczeństwem, dla drugiego z awanturami i napięciem. Wspomnienia różnią się, bo każdy z nas doświadcza rodziców w innej wersji – ukształtowanej przez moment życia, emocje i sytuację, w której się wtedy znajdują.

"Bez względu na nadzieje, życzenia i intencje rodzica, dziecko nie doświadcza rodzica bezpośrednio: dziecko doświadcza rodzicielstw (...) Można powiedzieć, że nie ma dwojga dzieci, które miałyby dokładnie takich samych rodziców" – pisze dr Maté w książce “Rozproszone umysły. Przyczyny i leczenie zespołu deficytu uwagi”.

Jak wyjaśnia ekspert, pierwsze dziecko zwykle dostaje rodziców w wersji “eksperymentalnej” – pełnych obaw, niepewnych i surowszych wobec siebie. Najstarszy często słyszy: "bądź przykładem", "ustąp młodszemu". Z kolei kolejne dzieci trafiają na rodziców już bardziej doświadczonych, ale też zmęczonych. W efekcie dostają więcej luzu i mniej oczekiwań.

Różnice potęguje także płeć. W wielu domach dziewczynki słyszą, że muszą pomagać w obowiązkach domowych, podczas gdy chłopcy mają więcej wolności.

Zobacz też: Kolejność urodzenia wpływa na inteligencję i charakter? Ustalenia badaczy

Małżeństwo rodziców i sytuacja finansowa

Rodzice nie są niezmienni – ich relacja także wpływa na dzieciństwo. Starsze dziecko może pamiętać okres burzliwych kłótni, a młodsze – spokojniejszy czas, gdy małżeństwo się ustabilizowało. Do tego dochodzą kwestie finansowe. Pierwsze dzieci często dorastają w czasach “na dorobku”, gdy rodzice martwią się o rachunki. Kolejne mogą już korzystać z większej stabilności – wakacji, zajęć dodatkowych, spokojniejszej codzienności.

Temperament dziecka i rodziców

Każde dziecko ma swój charakter i na każdy temperament rodzice reagują inaczej – jedno dostaje więcej uwagi, inne mniej. W dodatku sami rodzice dojrzewają i zmieniają się z biegiem lat. Ojciec, który przy pierwszym dziecku był surowy, może przy trzecim okazać się ciepły i cierpliwy. Matka zmagająca się z depresją poporodową może przy kolejnym dziecku być pogodniejsza i bardziej doświadczona. Takie zależności wykazało m.in. badanie opublikowane w czasopiśmie "Frontiers in Psychology".

oprac. Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Gabor Maté, "Rozproszone umysły. Przyczyny i leczenie zespołu deficytu uwagi", 1999.

• Xinxin Shi, Nicole Campione-Barr, "The Effects of Parenting and Temperament Similarity Among Adolescent Siblings on Positive Family Relationships", Frontiers in Psychology, 2021.