Umowa zlecenia a ciąża

Osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia nie korzysta z gwarancji prawnych związanych z rodzicielstwem przewidzianych w przepisach prawa pracy. Pracownikiem jest bowiem osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Kobietom w ciąży, z uwagi na szczególny stan, w jakim się znajdują, należy zapewnić ochronę i odpowiednie warunki pracy. Ustawodawca uwzględnił to w przepisach Kodeksu pracy. Jednak niestety te kobiety, które wykonują pracę na podstawie umowy zlecenia nie mogą skorzystać z tej ochrony.

Umowa zlecenia tym różni się od umowy o pracę, iż w wypadku tej ostatniej pracownik objęty jest szeregiem świadczeń, takich jak opieka zdrowotna, odprowadzanie składek na poczet emerytury itp. Wynika to z faktu, iż umowa o pracę podlega Kodeksowi pracy, natomiast umowa zlecenie traktowana jest jak umowa cywilna – zatem jej założenia skodyfikowane są w Kodeksie cywilnym. W przypadku umowy zlecenia osoba otrzymująca zlecenie zobowiązuje się wykonać określone czynności dla osoby zlecającej i jako wykonawcy nie przysługują jej żadne typowe pracownicze uprawnienia. Między innymi zwolnienie lekarskie, okresowe badania lekarskie czy określony umową limitowany czas godzin i – co najważniejsze dla kobiet w ciąży – ochrona stosunku pracy. Przy umowie o pracę dzięki temu zapisowi w Kodeksie cywilnym, nie można zwolnić kobiety będącej w ciąży. Natomiast w przypadku umowy zlecenia ciężarnej kobiecie przysługują jedynie takie uprawnienia, jakie wynikają z podpisanej przez obie strony umowy.

Jak zapisane jest w kodeksie prawa cywilnego, umowa zlecenia może być wypowiedziana przez każdą ze stron i co jest szczególnie istotne w kontekście praw pracowniczych kobiet w ciąży – żadna ze stron nie może na podstawie żadnego zapisu zrzec się prawa do wypowiedzenia owej umowy, jeśli występują tzw. ważne powody. Jedynym zapisem chroniącym kobietę w ciąży jest uprzednie zapisanie w treści umowy rodzaju owych ważnych powodów i niezamieszczenie wśród nich ciąży właśnie. W przypadku, gdy obie strony w żaden sposób nie określiły warunków wypowiedzenia, umowa może być rozwiązana w każdej chwili i to bez określania powodów. Jak widać, umowa zlecenie nie daje kobiecie w ciąży żadnych praw, pozostawiając ją zależną wyłącznie od dobrej woli osoby zlecającej. Warto jednak wiedzieć, że jeśli umowa zlecenie świadczona była na zasadach obowiązujących w przypadku umowy o pracę, czyli w określonym miejscu i czasie, odpłatnie i osobiście, to kobieta może wystąpić na drogę sądową w celu określenia dotychczas wykonywanych przez nią obowiązków jako pracy etatowej.

Warto zdawać sobie sprawę, że to, czy kobieta będzie miała prawo pobierać zasiłek chorobowy jest zależne od tego, czy odprowadza składki. W przypadku umowy zlecenia najczęściej jest to kwestia rozwiązywana indywidualnie przez zleceniobiorcę – zleceniodawca rzadko odprowadza jakiekolwiek składki zdrowotne na rzecz pracownika. Kobiecie w ciąży pracującej na umowę zlecenie, jeśli w czasie trwania ciąży owa umowa wygaśnie, nie przysługuje zasiłek macierzyński. Oczywistą kwestią jest także brak urlopu macierzyńskiego i wychowawczego – te przywileje związane są tylko i wyłącznie z umową o pracę.

Należy mieć także na uwadze, iż kobieta będąca w ciąży i pracująca na podstawie umowy zlecenia nie może korzystać z prawa uprawiania lżejszych form pracy ani innych przywilejów ciężarnych, takich jak praca w określonych godzinach, niedopuszczalne pracowanie w nocy.