Układ mięśniowy. Budowa, podział i funkcje

Główne zadania układu mięśniowego to wprawianie w ruch całego ludzkiego szkieletu, umożliwienie funkcjonowania narządów wewnętrznych i zapewnienie ciągłego krążenia krwi w organizmie. Mięśnie są mobilizowane do pracy poprzez impulsy nerwowe, w przypadku niektórych zależnie, a niezależnie od naszej woli.

W ludzkim organizmie znajduje się około 400 mięśni, stanowiących do 40 proc. masy ciała. Dzięki nim możemy się poruszać oraz utrzymać właściwą postawę ciała.

W organizmie człowieka znajdują się różne rodzaje mięśni, ich podziały także są różne. Mięśnie dzielimy na szkieletowe, prążkowane oraz gładkie. Szkieletowe zbudowane są ze ścięgien oraz brzuśca, gładkie zbudowane są w dość prosty sposób i odpowiadają za ruchy mimowolne, budowa prążkowanych zaś jest dużo bardziej złożona.

Mięśnie mają także elementy pomocnicze jak m.in.

• powięzie, które osłaniają z zewnątrz poszczególne mięśnie oraz całe ich grupy;
• kaletki maziowe, znajdujące się między kością a ścięgnem lub mięśniem;
• pochewki ścięgien, umożliwiające ślizganie się narządów względem siebie;
• trzeszczki, stanowiące podporę;
• bloczki mięśni;
• troczki, utrzymujące ścięgno blisko kości.

Mięśnie dzielimy na kilka rodzajów, według różnych kryteriów:

Podział mięśni ze względu na położenie

• mięśnie grzbietu;
• mięśnie głowy;
• mięśnie tułowiu i brzucha;
• mięśnie klatki piersiowej;
• mięśnie kończyny górnej;
• mięśnie kończyny dolnej.

Podział mięśni ze względu na budowę

• mięśnie okrężne;
• mięśnie płaskie;
• mięśnie jednobrzuścowe;
• mięśnie czworogłowe;
• mięśnie trójgłowe;
• mięśnie dwugłowe;
• mięśnie krótkie;
• mięśnie długie;
• mięśnie szerokie.

Podział mięśni ze względu na czynności

• mięśnie antogonistyczne;
• mięsnie syregistyczne.

Podział mięśni ze względu na przyczep

• mięśnie dwugłowe;
• mięśnie trójgłowe;
• mięśnie czworogłowe;
• mięśnie pięciogłowe

Mięśnie zbudowane są z następujących elementów:

• ścięgno początkowe i końcowe;
• przyczep początkowy i końcowy;
• brzusiec zbudowany z włókien mięśniowych.

Wyróżniamy następujące typy morfologiczne mięśni szkieletowych:

• płaskie;
• wrzecionowate;
• wielogłowe;
• dwubrzuścowe;
• pierzaste.

Role, jakie pełnią mięśnie w układzie mięśniowym człowieka, zależą od ich typu:

• mięście poprzeczne prążkowane umożliwiają ruch; ich specjalna grupa odpowiada m.in. za skurcze serca oraz pompowanie przez nie krwi;
• mięśnie gładkie odpowiadają za ruchy bezwiedne, jak np. rozszerzanie się źrenic, skurcze jelit i żołądka;
• mięśnie międzyżebrowe i przepona umożliwiają oddychanie;
• mięsień macicy umożliwia poród.

Wśród najczęstszych dolegliwości ze strony tego układu znajdują się:

• drżenie i kurczenie mięśni;
• drętwienie rąk i nóg, ból mięśni kończyn;
• bóle mięśni i ścięgien utrzymujących kręgosłup.