dobre wychowanie dziecka (strona 16 z 17)

Na początku dzieci sygnalizują swoje potrzeby za pomocą płaczu. Jednak w miarę wzrostu i rozwoju ich możliwości emocjonalne się poszerzają, co umożliwia im nabycie wielu umiejętności, które będą pomocne w dorosłym życiu. Rozwój emocjonalny dziecka obejmuje odczucia względem innych oraz samego siebie, a także umiejętność funkcjonowania w społeczeństwie. Rozwój dziecka w wieku szkolnym jest szczególnie dynamiczny, gdyż jest to czas, gdy dziecko ma większy kontakt z innymi osobami, zarówno nauczycielami, jak i rówieśnikami.

Dzieci różnie reagują na pojawianie się rodzeństwa. Niektóre z nich obawiają się, że zrobiły coś nie tak i przez to rodzice chcą mieć nowe dziecko w rodzinie, inne nie mogą doczekać się brata lub siostry, dotykają brzuszka mamy, śpiewają maleństwu kołysanki i przygotowują dla niego swoje zabawki. Jeszcze inne są złe na rodziców i nie chcą nowego dziecka, powtarzają sobie, że nie będą bawiły się z nim bawiły i planują ucieczkę z domu. Jak przygotować kilkuletnie dziecko na powiększenie rodziny?

Rozwój intelektualny dziecka jest indywidualny i właśnie dlatego rodzice nie powinni pochopnie zamartwiać się, że ich malec jest opóźniony w rozwoju. Wszelkimi wątpliwościami należy dzielić się z pediatrą. Dziecko trzeba uważnie obserwować od pierwszych chwil po narodzeniu. Niektóre zaburzenia ruchowe można dostrzec po miesiącu i jeśli zostaną poddane szybkiej rehabilitacji, można całkowicie je wyrównać.

Początkowo każdy rodzic jest szczęśliwy, kiedy widzi, jak jego maleństwu rosną pierwsze ząbki. Problem pojawia się wtedy, gdy dziecko gryzie nie te rzeczy, które powinno lub zaczyna gryźć otaczające go osoby. Najczęściej jest tak, że dziecko gryzie nieświadomie, nie rozumiejąc, że to co robi jest złe lub może sprawić komuś przykrość. Poprzez gryzienie dziecko poznaje świat, okazuje swoje zainteresowanie, chęć odkrywania nowych rzeczy.

Jeszcze do niedawna żłobek dla dzieci kojarzono z ciągłym katarem, przeziębieniami malucha, odparzeniami na pupie, stresem i łzami z powodu rozstania z mamą. Obecnie żłobki zmieniają swój wizerunek i wiele mam, nawet tych, które nie pracują zawodowo, podejmuje decyzję o zapisaniu własnego dziecka do żłobka. Psychologowie zwracają jednak uwagę, że z decyzją o wyborze żłobka nie ma się co śpieszyć, bowiem najlepiej, by do trzeciego roku życia dziecko pozostawało pod opieką mamy, z którą czuje się najbezpieczniej i której obecność sprzyja prawidłowemu rozwojowi szkraba. Niestety, czasem nie ma innego wyjścia – mama musi wrócić do pracy, na nianię brakuje pieniędzy, nie można liczyć na wsparcie dobrej babci czy cioci. W takich okolicznościach mama dwulatka czy nawet rocznego maluszka decyduje się na żłobek. O czym pamiętać, wybierając żłobek dla swojego dziecka?

Dziecko, które notorycznie bawi się samo, po szkole spędza czas przed komputerem, nie jest zapraszane na urodziny koleżanek i kolegów z klasy i nikt do niego nie dzwoni, to wbrew pozorom powód do zmartwień dla rodziców. Powodów samotności może być wiele. Jednym z nich może być fakt, że dziecko może być odrzucone przez grupę, nieśmiałe z natury, zamknięte w swoim świecie czy też mieć niewielkie potrzeby społeczne.

Kilkugodzinne rozstanie z dzieckiem, które po raz pierwszy uczęszcza do przedszkola może być niezwykle trudne w sytuacji, kiedy nie przygotowaliśmy naszego malucha do oddalenia od nas. Dziecko może reagować płaczem, oporem, a nawet histerią, co zatroskanym rodzicom może wydać się jawnym sygnałem, że dziecko nie lubi przedszkola. Jednak warto przyjrzeć się, czy to chwilowe oddalenie od dziecka związane jest tylko z sytuacją odprowadzania go do przedszkola, czy też ma inne podłoże.

Wielu rodziców przeżywa skrajne emocje, kiedy ich dziecko zaczyna marudzić i robi to z coraz większą intensywnością. Zdarzają się sytuacje, kiedy podczas wyjścia z dzieckiem do znajomych, maluch natychmiast zaczyna płakać i nie daje się łatwo uspokoić. Rodzice czują się bezradni wobec swoich płaczących dzieci, zwłaszcza w miejscach publicznych, kiedy każde ich działanie względem dziecka wystawione jest na ocenę społeczną. Dodatkowo starają się zachować cierpliwość i wyrozumiałość w stosunku do dziecka, ale w końcu dochodzą do momentu, w którym wszystkie sposoby zapanowania nad marudnym dzieckiem zawodzą.

Jakie błędy wychowawcze popełniają rodzice, jeżeli chodzi o poświęcanie dzieciom swojej uwagi?

Każde dziecko jest indywidualne. Wraz z rozwojem cywilizacyjnym i ciągłą presją czasu już od małego dzieci wykazują szereg dysfunkcji rozwojowych. Debiut w przedszkolu stanowi ogromne wyzwanie dla niejednego szkraba. Czasami konieczność odnalezienia się w nowej grupie społecznej zostaje utrudniona przez różnego rodzaju zaburzenia rozwoju dziecka albo patologiczne zachowania. Nauczyciele przedszkola stoją przed zadaniem identyfikowania problemów dzieci i interweniowania tam, gdzie to konieczne. Muszą być czujni na wszelkie symptomy nieprawidłowych zachowań i wspierać maluchy w harmonijnym rozwoju. Z jakimi problemami wychowawczymi muszą radzić sobie rodzice i nauczyciele przedszkolaków?

Dziecko wymaga ciągłej opieki, więc niania to dla wielu młodych rodziców jedyne możliwe rozwiązanie. Młode mamy wracają coraz częściej do pracy od razu po urlopie macierzyńskim, który trwa tylko 16 tygodni. Oczywiście dla dziecka byłoby lepiej, gdyby opiekował się nim ktoś bliski, na przykład tata czy babcia. Kiedy nie ma innej możliwości, trzeba zdać się na pomoc opiekunki do dziecka. Ma to swoje wady, ale także zalety.

Tak jak pisałam we wcześniejszych odcinkach, zajmowanie się dzieckiem w okresie pytań jest zadaniem wymagającym niezwykłego hartu ducha i samozaparcia. Niemniej jednak każdy opiekun zajmujący się przez dłuższy czas takim maluchem jest w stanie doświadczyć, co to znaczy wypalenie zawodowe. Można sobie z nim poradzić poprzez unikanie sytuacji kryzysowych, poprzez delegowanie zadań, a także poprzez zastosowanie aktywnego działania. Chodzi o to, żeby przewidywać sytuacje i przygotowywać sobie właściwe strategie działania.

A niby dlaczego miałby to robić? Ani niemowlak myszy nie przypomina, by kot na niego polował; ani futrzaka nie dręczy, by musiał się przed nim bronić. To prawda, że kot jest drapieżnikiem, ale nie jest przecież krwiożerczą bestią, która rzuca się na wszystko.

Maria Montessori (1870-1952) była pierwszą kobietą-lekarzem, a jednocześnie antropologiem i pedagogiem, która na bazie swojej wieloletniej pracy z dziećmi stworzyła nowe pojęcie procesu edukacji. Istota pedagogiki Montessori to wiara w to, że dziecko uczy się samodzielnie, jeśli jest do tego gotowe. Ponieważ każde dziecko jest inne, powinno rozwijać się według stworzonych przez siebie (swoje możliwości, kompetencje, umiejętności) indywidualnych planów rozwojowych tak, aby właściwa realizacja umożliwiała mu naukę efektywniejszą. Według Montessori, dziecko nie staje się idealnym, lecz osiąga optimum własnych możliwości rozwojowych. Słynne zdanie, które stanowi zasadę wychowania metodą Montessori, brzmi: „Pomóż mi to zrobić samemu”.

Bywa, że dzieci są tak żywiołowe, że nie da się nad nimi zapanować. Nie są w stanie ani przez chwilę spokojnie usiedzieć w miejscu. Z drugiej zaś strony dzieci mogą być wyjątkowo spokojne. Nie przejawiają chęci do jakiejkolwiek formy aktywności, co przyczynia się do tego, że rodzice są zaniepokojeni stanem rozwoju swojego dziecka.

Alfred Tomatis, francuski otolaryngolog, to autor stymulacji audio-psycho-lingwistycznej, którą opracował w latach 50. XX wieku. Metoda Tomatisa znana jest również jako trening uwagi słuchowej, stymulacja słuchowa albo trening audio-psycho-fonologiczny. Profesor Tomatis przez lata swojej pracy zajmował się związkiem pomiędzy słyszeniem a tworzeniem głosu i produkcją mowy. Na podstawie swoich badań stworzył metodę usprawniania czynnego słuchania, która jest pomocna dla osób z zaburzeniami uwagi i lateralizacji słuchowej. W czym może pomóc stymulacja słuchowa i jak wygląda trening audio-psycho-lingwistyczny?

Czterolatek wchodzi w tzw. średni okres przedszkolny. Jest to czas najbardziej intensywnych przemian rozwojowych, na poziomie fizjologicznym i intelektualnym. Bywa, że nazywany jest okresem krytycznym ze względu na zmiany w rozwoju dziecka i z uwagi na jego pierwsze próby socjalizacji.

Drugi rok życia dziecka jest niezwykle burzliwym etapem w rozwoju fizycznym, psychicznym, społecznym i emocjonalnym. Dziecko zaczyna dostrzegać siebie samego jako odrębną osobę, o której mówi po imieniu nadanym przez rodziców. Nadal jest też bardzo przywiązane do swoich opiekunów i okazuje nieśmiałość w stosunku do obcych.

Trzylatki są nieco spokojniejsze od dwulatków. Wiedzą już, że mają swoje miejsce w społeczeństwie, że są czyimś synkiem lub córką, siostrą lub bratem. Przeważnie opanowały już swoją fizjologię oraz czynności samoobsługowe, które w dodatku sprawiają im frajdę. Mają swoje ulubione zajęcia i zabawki, którymi potrafią już się dzielić, ale na krótko. Kiedy czegoś chcą, umieją o to poprosić. A kiedy z czymś się nie zgadzają, mówią wyraźne nie.

Nieśmiałość jest bolesnym doświadczeniem, które może dotyczyć dzieci i młodzieży. Bywa tzw. sytuacyjna nieśmiałość, która może dotyczyć nawet dorosłych osób i wiąże się przeważnie z silnym lękiem przed określonymi sytuacjami, np. wystąpieniem publicznym. Bywa i taka nieśmiałość, która przeradza się w swoistą fobię społeczną i powoduje duże cierpienia emocjonalne. Jakkolwiek różne są podstawy występowania nieśmiałości, warto zadbać o to, aby dziecku nieśmiałemu pomóc.

Życie uczuciowe człowieka rozwija się od wczesnego dzieciństwa do wieku dojrzałego. Przejście na kolejny etap rozwoju może dokonać się tylko wówczas, gdy na poprzednim etapie zostały zaspokojone naturalne potrzeby oraz potrzeby psychiczne: miłości, bezwarunkowej akceptacji oraz przynależności. W związku z niedojrzałością układu nerwowego przeżycia emocjonalne małych dzieci są krótkotrwałe, intensywne i cechuje je chwiejność.

Wychowanie dziecka opiera się między innymi na stosowaniu zakazów i nakazów – „To ci wolno”, „Tego nie dotykaj” itp. Rodzice czasem zagalopowują się jednak w rodzicielskiej władzy, nadużywając słowa „NIE” wobec dziecka. Dominują same zakazy, obowiązki, żadnych praw i swobody. Zbyt surowe wychowanie dziecka, zamiast ukształtować zdyscyplinowanego, małego człowieka, może skutkować lękliwością, niepewnością i poczuciem niższości szkraba. Nie zawsze trzeba straszyć malucha i wszystkiego mu zabraniać. Czasem trzeba pozwolić, by dziecko mogło uczyć się na własnych błędach. Jak mądrze mówić „nie” dziecku?

Jest taki okres w życiu dziecka, kiedy dowiaduje się, że nie ma Mikołaja na świecie. Zdarza się to na różnych etapach życia. Zazwyczaj szybciej wiedzą o tym te dzieci, które mają starsze rodzeństwo. Najczęściej maluch dowiaduje się prawdy o Mikołaju, kiedy idzie do szkoły. Gdzieś koło 1-2 klasy wychodzi cała prawda na jaw. Mikołaja nie ma.

Jeśli rozwój emocjonalny dzieci w wieku przedszkolnym przebiega prawidłowo, są one w stanie wyrazić podstawowe uczucia i nazwać je. W tym etapie rozwoju emocje dzieci są związane z daną sytuacją i mogą gwałtownie się zmieniać, gdy dziecko zaczyna wykonywać inną czynność. Rozwój dziecka w okresie przedszkolnym polega na rosnącej internalizacji emocji i uzyskaniu kontroli nad odczuciami. W miarę jak przedszkolaki zdobywają nowe umiejętności językowe i poznawcze, uczą się panować nad emocjami i używać języka do wyrażenia odczuć.

Trening nocnikowy to sposób na wkroczenie dziecka do ważnego etapu w życiu, w którym maluch zyskuje dużą niezależność. Każdy rodzic pragnie, by jego dziecko jak najwcześniej komunikowało potrzebę korzystania z nocniczka i nie potrzebowało pieluch. Należy pamiętać, że każdy maluch jest inny. Jedne mogą świetnie sobie radzić z treningiem nocniczkowym, inne będą wymagać znaczniej więcej cierpliwości. Oto kilka rad dla rodziców, jak nauczyć dziecko sikać do nocnika.