Rozwarcie szyjki macicy

Poród dzieli się na trzy okresy. Pierwszy okres porodu to czas od jego rozpoczęcia do całkowitego rozwarcia szyjki macicy (do 10 cm). Okres ten składa się z dwóch faz:

• Faza utajona − jest to tzw. faza wolnego rozwierania. To czas od początku porodu do rozwarcia około 3-4 cm, zazwyczaj trwa około 5 godzin u wieloródki, do około 6,5 godziny u pierwiastki − kobiety rodzącej pierwszy raz.
• Faza aktywna − jest to faza przyspieszonego rozwierania. To czas od 3-4 cm do pełnego rozwarcia szyjki macicy, trwa ok. 2,5 godziny u wieloródki, natomiast ok. 4,5 godziny u pierwiastki. Gdy rozwarcie osiąga ok. 7-8 cm, następuje chwilowy kryzys (tzw. „kryzys siódmego centymetra”), gdy kobieta nie wierzy już w swoje siły i możliwości.

Drugi okres porodu to czas od momentu osiągnięcia pełnego rozwarcia (10 cm), aż do urodzenia się maluszka. Średnio w populacji trwa on od 30 do 40 minut u wieloródki, do około godziny u pierwiastki. Trzeci okres porodu to okres łożyskowy. W tym czasie kobieta rodzi popłód, czyli pępowinę, łożysko i błony płodowe. Niektórzy położnicy wyróżniają również czwarty okres porodu, który obejmuje dwugodzinną, ścisłą obserwację kobiety po urodzeniu się noworodka.

Rozwieranie się szyjki macicy jest ściśle związane z jej dojrzewaniem. Najczęściej używaną skalą do oceny dojrzałości szyjki macicy jest skala Bishopa. W tej skali przyznaje się od 0 do 3 punktów za pięć poszczególnych parametrów: rozwarcie, skrócenie, zaawansowanie części przodującej, konsystencję i ułożenie szyjki macicy w stosunku do osi pochwy. Ocena na 9 punktów wg skali Bishopa oznacza, że szyjka jest już dojrzała. Natomiast na początku porodu szyjka macicy osiąga zazwyczaj 11 punktów.

Duże znaczenie dla szybszego rozwierania się szyjki macicy podczas pierwszego okresu porodu są pozycje wertykalne rodzącej. Są to pozycje pionowe zazwyczaj instynktownie wybierane przez rodzącą: klęk, kucanie, chodzenie, siadanie i kręcenie biodrami na piłce czy worku sako. Działająca siła grawitacji powoduje szybsze schodzenie główki i naciskanie jej na szyjkę macicy. Dzięki tym bodźcom szyjka rozwiera się szybciej, co skraca czas porodu.

Rozwieranie szyjki macicy to proces długotrwały dla rodzącej, która od początku porodu tylko czeka na magiczne 10 cm. Świadomość kobiety o pozycjach wertykalnych, które mogą przyspieszyć dojrzewanie i rozwieranie szyjki macicy oraz ich zastosowanie w trakcie porodu są niezwykle istotne zarówno dla przyszłej mamy, jak też jej dziecka.