Obrzęk płodu

• w jamie opłucnowej,
• w jamie osierdziowej,
• w jamie brzusznej,
• w tkance podskórnej (często na karku, stąd nieprzezierność karkowa u niektórych dzieci z obrzękiem).

Jedyną immunologiczną przyczyną obrzęku ciała płodu jest ostry konflikt serologiczny. Niezgodność grup krwi matki i dziecka dotycząca czynnika Rh lub układu AB0 wywołuje u płodu niedokrwistość. Dzieje się tak dlatego, że komórki matki niszczą czerwone krwinki dziecka. Ta niezgodność wiąże się z różnymi zagrażającymi dziecku zaburzeniami, w tym także z obrzękiem uogólnionym. Opuchlizna ciała dziecka utrudnia mu funkcjonowanie i może doprowadzić do jego śmierci.

Obrzęk uogólniony płoduo podłożu immunologicznym jest coraz rzadszy ze względu na profilaktykę immoglobuliną anty-D.

Nieimmunologiczny obrzęk płodu to zaburzenie dotykające płodu, łożyska oraz organizmu matki. Jest to obrzęk dużo częstszy niż obrzęk o podłożu immunologicznym. Często towarzyszą mu także inne zaburzenia: wielowodzie i obrzęk łożyska. W zależności od tego, jaka choroba wywołała obrzęk uogólniony u płodu, pojawią się różne objawy lub wady. Grupami przyczyn tego rodzaju obrzęku są:

• zaburzenia sercowo-naczyniowe,
• zespoły wad wrodzonych,
• zaburzenia dotykające układu limbicznego,
• choroby metaboliczne (wrodzone),
• wady dotyczące klatki piersiowej,
• wady naczyń łożyska,
• infekcje,
• wady układu pokarmowego i moczowego,
• guzy o charakterze nowotworowym u płodu.

Wśród zaburzeń dotykających serca i naczyń, można wyróżnić arytmię, zwężenie zastawki aorty, hipoplazję lewej komory serca, przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego czy zespół Ebsteina. Zespoły wad wrodzonych, które mogą doprowadzić do obrzęku uogólnionego u płodu, to zespół Noonan, zespół Turnera czy zespół Smitha-Lemliego-Opitza.

Choroby metaboliczne związane z obrzękiem u płodu to choroba Gauchera, choroba Niemanna-Picka i mukopolisacharydoza. W obrębie klatki piersiowej spotyka się przepuklinę przeponową, sekwestrację oskrzelowo-płucną, potworniaka śródpiersia czy zwyrodnienie gruczołowo-torbielowate dotykające płuc – te wszystkie choroby wywołują obrzęk płodu. Zaburzenia funkcjonowania naczyń łożyska, takie jak zakrzepica żyły w pępowinie czy nieprawidłowości dotyczące budowy samej pępowiny, to także zaburzenia związane z obrzękiem. Infekcjami, które mogą wywołać obrzęk, są: toksoplazmoza, kiła, listerioza oraz zakażenia wirusowe, np. wirusem różyczki czy wirusem Coxsackie. Dzieci cierpiące w łonie matki na obrzęk uogólniony mogą mieć np. wywołującą go atrezję dwunastnicy, smółkowe zapalenie otrzewnej, uropatie zaporowe, wrodzone zapalenie nerek lub wielotorbielowatość nerek, czyli wrodzone wady układu pokarmowego i moczowego.