Mangan wspiera wiele procesów w organizmie. Czym grozi jego niedobór?

Mangan to pierwiastek śladowy, który występuje w organizmie w bardzo wielu organach, jak: wątroba, trzustka, nerki, śledziona, serce, mózg, płuca, jajniki, jądra i inne tkanki. Przez długi czas nie było o nim wiadomo zbyt wiele, dopiero w 1972 roku zbadano przypadek niedoboru tego składnika. Przeprowadzone badania wykazały, że pełni on istotną rolę w funkcjonowaniu organizmu. Przede wszystkim bierze udział w procesie wzrostu, uczestniczy w tworzeniu tłuszczów i cholesterolu. Mangan wspomaga także trawienie białek i krzepliwość krwi.

Ważny dla prawidłowego formowania kości

Mangan potrzebny jest do prawidłowego tworzenia się kości i tkanki chrzęstnej. W niektórych procesach działa niczym antyutleniacz.

Na lepszą pamięć i zdrowszą tarczycę

Mangan pozytywnie działa na pamięć, ponieważ stanowi składnik mózgu oraz nerwów. Ma także istotne znaczenie dla procesu tworzenia się tyroksyny (hormonu produkowanego przez komórki pęcherzykowe tarczycy) w tarczycy.

Na odporność

Ten pierwiastek śladowy pozytywnie wpływa na układ odpornościowy organizmu – pobudza limfocyty i makrofagi. Jego niedobory stwarzają ryzyko rozwoju nietolerancji glukozy (cukru), a także pogłębiają objawy cukrzycy (mangan bierze udział w metabolizmie glukozy).

Pomocny w przypadku kobiet

Mangan może mieć bardzo korzystne działanie w przypadku kobiet. Zgodnie z przeprowadzonymi badaniami, wykazuje działanie łagodzące objawy bolesnych i długotrwałych miesiączek. Zauważono, że ochotniczki, które przyjmowały żywność ubogą w ten składnik, miały o 50% bardziej obfite krwawienia, a wraz z utratą krwi narażały się na zmniejszenie ważnych składników odżywczych.

Skuteczny w przypadku leczenia schizofrenii

Odkryto również, że mangan (chlorek manganu) ma pozytywny wpływ na leczenie schizofrenii. Podczas odnotowanych niedoborów manganu nerwy, tkanki i komórki zmniejszają swoją elastyczność, stają się bardziej napięte i sztywne.

Do deficytu manganu w organizmie dochodzi stosunkowo rzadko. Znacznie częściej dochodzi do nadmiaru tego pierwiastka w organizmie, który ma tendencje do kumulowania - szczególnie w przypadkach, gdy dociera do organizmu drogą wziewną.

Jeśli jednak doszło do niedoboru manganu, to taki stan może powodować:

• zaburzenia płodności,
• przedwczesny poród,
• zaburzenia neurologiczne,
• nieprawidłową mineralizację kości.

W przypadku kobiet w ciąży może dojść do nieprawidłowego wykształcenia się szkieletu u płodu.

Jakie sygnały mogą świadczyć o tym, że cierpimy na niedobór manganu? Wśród niepokojących objawów niedoboru tego składnika w organizmie wymienia się m.in.:

• pogorszenie kondycji włosów, a także wypadanie włosów,
• pojawienie się zmian na skórze (suchość i pękanie skóry),
• osłabienie paznokci i zmiany na paznokciach (także choroby np. plamica),
• zaburzenia koordynacji ruchowej i metabolizmu,
• pogorszenie funkcjonowania narządu słuchu (w tym szmery w uszach),
• zaburzenia pracy układu nerwowego,
• nieprawidłowości w procesie krzepnięcia krwi,
• zaburzenia w metabolizmie tłuszczów i węglowodanów.

Niedobór manganu może skutkować zaburzeniami w płodności i w układzie krążenia. Często wywołuje również depresje, ponieważ jest składnikiem mózgu i niedobór może wpływać negatywnie na samopoczucie, wywołując nerwowość i rozdrażnienie.

Innym skutkiem deficytów tego pierwiastka mogą być uszkodzenia stawów i kości, opóźnienie wzrostu u dzieci, a także osteoporoza.

Mangan może wywołać również hipercholesterolemię, ponieważ wpływa na syntezę cholesterolu, nadmiernie ją zwiększając.

Dobrym źródłem manganu są:

• produkty zbożowe, płatki owsiane, chleb żytni,
• orzechy włoskie, arachidowe i laskowe,
• nasiona roślin strączkowych (szczególnie biała fasola),
• słonecznik,
• kasza gryczana, kasza jęczmienna, ryż brązowy,
• warzywa (brokuły, korzeń pietruszki, jarmuż, sałata, szpinak, burak, kalafior),
• owoce (ananas, morele, truskawki, jabłko).

Jedząc regularnie te produkty, nie powinniśmy być narażeni na niedobór manganu. Jaka ilość tego składnika jest potrzebna człowiekowi?

Wytyczne dotyczące odpowiedniej dawki na mangan różnią się od siebie w poszczególnych źródłach. Wiele publikacji w ogóle nie określa dobowego zapotrzebowania na ten pierwiastek. Według Amerykańskiego Wydziału Zdrowia i Medycyny, została ona określona na 1,8 mg manganu na dobę dla dorosłych kobiet i 2,3 mg (doba) dla mężczyzn. Inne wartości są rekomendowane w Australii i Nowej Zelandii - odpowiednio 5 i 5,5 mg w ciągu dobry, zaś Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) nie podała optymalnych dawek.

W krajach Europejskich przyjmuje się, że osoby dorosłe powinny przyjmować około 2-3 mg manganu na dobę.

Źródło: „Abecadło witamin i pierwiastków" Stanisław K. Więckowski, wyd. Tower Press, 2004 r., „Encyklopedia witamin i składników mineralnych” Elizabeth Somer, wyd. Amber, rok 1997

Źródła

1. Dagmara Dąbek