Jakie mleko jest najzdrowsze dla dziecka?

Przede wszystkim jest dobrym źródłem pełnowartościowego białka, wapnia o wysokiej przyswajalności i witamin z grupy B, w tym szczególnie ryboflawiny i kobalaminy, na które dzienne zapotrzebowanie zostaje zaspokojone przez dwie szklanki tego napoju. Wśród składników tłuszczu mlecznego na szczególne wyróżnienie zasługuje obecność CLA (sprzężonego kwasu linolowego), który stymuluje procesy metaboliczne, zapobiega chorobom zwyrodnieniowym i cukrzycy. Tłuszcz mleczny zawiera także witaminę D i karotenoidy. Mleko, jako jedyne spośród produktów zwierzęcych, wpływa alkalizująco na organizm, dostarczając licznych mikroelementów.

Wymienione wyżej zalety mleka dotyczą jedynie produktu w czystej postaci, do którego nie dodano żadnych innych substancji, w tym konserwantów czy stabilizatorów. Ostatnimi czasy na rynku pojawiają się produkty mlekopodobne, w których naturalny tłuszcz mleczny zastępuje się olejem roślinnym. Choć na wyrobach tych nie pojawia się napis "mleko" to opakowanie i nazwa sugerują naturalny produkt.

W internecie można kupić kobiece mleko - z wirusem HIV i kiłą

Przed zakupem warto również rozważyć formę utrwalenia napoju. Możemy kupić mleko surowe (dostępne w mlekomatach w wielu miastach), które po udoju zostało tylko schłodzone, a także pasteryzowane, sterylizowane (tzw. UHT) lub poddane ultrafiltracji. Utrwalanie mleka jest niezbędne – w innym przypadku ten naturalny produkt szybko ulega zepsuciu. Pomiędzy mlekiem pasteryzowanym i UHT są różnice zarówno w wartości odżywczej, jak i trwałości. Nie da się jednoznacznie powiedzieć, które jest lepsze. Jeżeli ma dla nas znaczenie trwałość – z całą pewnością powinniśmy wybrać mleko UHT, jest ono także bardziej zasobne w witaminy w porównaniu z pasteryzowanym. Stymuluje również rozwój bakterii probiotycznych w naszym przewodzie pokarmowym.

Mleko pasteryzowane jest mniej trwałe i zawiera mniej witamin. Zachowana zostaje w nim jednak naturalna struktura białek, a więc nadaje się do wyprodukowania z niego serka, jogurtu czy zsiadłego mleka w warunkach domowych. Meko poddane ultrafiltracji ma krótki termin przydatności, jednak jego wartość odżywcza jest najbardziej zbliżona do świeżego.

Mleko, zarówno krowie, jak i kozie, nie jest przeznaczone dla niemowląt i małych dzieci, ze względu na skład i wysoką zawartość składników mineralnych mogących nadmiernie obciążać układ wydalniczy. Nie powinniśmy go podawać malcom poniżej 12. miesiąca życia, a później lepiej jest wprowadzać raczej jego przetwory. Nabiał powinien być wykluczony z diety osób uczulonych na białka mleka (problem ten dotyczy 5 proc. populacji dzieci i około 3 proc. populacji dorosłych). Jest także niewskazane dla osób cierpiących na nietolerancję laktozy (jest to pierwotne lub wtórne upośledzenie zdolności do wytwarzania enzymu hydrolizującego cukier mleczny na cukry proste).

Najpopularniejsze jest mleko sojowe, ale ciekawą alternatywą jest również to zbożowe (ryżowe, owsiane, z quinoi), z orzechów (np. laskowych, migdałów), a także konopne, sezamowe, słonecznikowe. Pełnią one funkcję zastępczą przede wszystkim pod względem kulinarnym, gdyż składem niezbyt przypominają mleko ssaków. Większość wymienionych produktów zawiera tylko niewielkie ilości białka (często poniżej 1 proc.). Są także przeważnie uboższe w tłuszcz, ale ze względu na wysoką zawartość węglowodanów mają zbliżoną wartość energetyczną. Nie zawierają witaminy B12, D, a poziom witaminy B1 i B2 jest z reguły znacząco niższy. Jednocześnie jednak mają więcej folianów i niacyny.

Długotrwałe spożywanie mleka roślinnego bez uzupełniania wymienionych wyżej składników odżywczych może prowadzić do niedoborów jodu w diecie. Część wyrobów roślinnych wzbogaca się wapniem i witaminami. Niektórzy producenci dodają jednak również cukier, aromaty i stabilizatory, a taki napój ma już niewiele wspólnego z zasadami zdrowego żywienia.