Jakich leków nie można brać w ciąży?

W pierwszym trymestrze ciąży odradza się kobietom stosowanie jakichkolwiek leków, chyba, że lekarz stwierdzi, że zaniechanie leczenia może mieć gorsze skutki niż jego przeprowadzenie. Przyjmuje się, że następujące leki są niebezpieczne dla płodu:

• niektóre antybiotyki,
• środki przeciwbólowe, takie jak ibuprofen, naproksen i aspiryna (ta ostatnia jest stosowana w niektórych przypadkach, na przykład gdy kobieta ma skłonności do zakrzepów krwi, które mogą prowadzić do poronienia),
• prozac przyjmowany we wczesnym stadium ciąży może nieznacznie zwiększyć ryzyko defektów u dziecka, a w połączeniu z innym antydepresantem może zwiększyć ryzyko poronienia,
• środki na trądzik z witaminą A.

Najnowsze badania wykazują, że nawet środki uważane za bezpieczne dla kobiet w ciąży mogą prowadzić do bezpłodności u ich synów. Według badań stosowanie niektórych leków przeciwbólowych zakłóca rozwój płciowy chłopców. Nawet jedna tabletka może mieć bardziej szkodliwy wpływ na płód niż kontakt z dziesięcioma innymi substancjami przez okres całej ciąży. Kobiety, które w czasie ciąży stosowały takie środki, mają siedem razy większą szansę na urodzenie syna z objawami wnętrostwa, czyli umieszczenia jednego lub obu jąder w kanale pachwinowym lub jamie brzusznej zamiast w mosznie. Leki przeciwbólowe są szczególnie niebezpieczne w drugim trymestrze ciąży. Jednak konieczne są dalsze badania, aby potwierdzić tę zależność.

Badania wykazały, że regularne przyjmowanie dużych dawek aspiryny w czasie poczęcia lub na początku ciąży może zwiększyć ryzyko poronienia. Ponadto stosowanie tego leku może wpłynąć na rozwój dziecka i zwiększać prawdopodobieństwo odklejenia się łożyska. W późniejszym okresie ciąży przyjmowanie aspiryny może opóźnić poród i podwyższyć ryzyko problemów z sercem i płucami u dziecka.

Aspiryna stosowana okazjonalnie w czasie ciąży raczej nie stwarza zagrożenia dla płodu. Niebezpieczeństwo pojawia się przy przyjmowaniu dużych dawek regularnie.

Mimo iż większość prześwietleń nie szkodzi płodowi, w czasie ciąży zwykle nie wykonuje się takich badań. Ryzyko uszkodzenia płodu wzrasta wraz ze stopniem napromieniowania.

Niektóre szczepienia są odradzane kobietom w ciąży, na przykład te wykonywane przed wyjazdem do egzotycznych krajów. Lekarze zalecają odłożenie dalekich podróży na czas po porodzie, aby szczepionka nie zaszkodziła rozwijającemu się dziecku. W przypadku innych szczepionek najlepiej otrzymać je przed zajściem w ciążę.

Mimo iż wpływ olejków eterycznych na płód nie jest do końca znany, kobietom w ciąży odradza się stosowanie ich w dużych ilościach. Z olejkami najlepiej jest wstrzymać się do końca pierwszego trymestru, a także nie używać oleju z wiesiołka dwuletniego, rozmarynu, gałki muszkatołowej, jaśminu, bazylii, jagód jałowca oraz szałwii.

Nawet pozornie niewinne środki mogą zaszkodzić płodowi, dlatego kobiety w ciąży powinny zachować ostrożność, nawet przy doborze naturalnych olejków eterycznych. Jeśli mają wątpliwości odnośnie leków czy zabiegów, warto skonsultować się z lekarzem.

Źródła

1. Janiec W., Kompendium farmakologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3944-3
2. Buczko W. (red.), Mutschler Farmakologia i toksykologia, MedPharm, Wrocław 2010, ISBN 978-83-60466-81-0
3. Słomko Z. Leki w ginekologii, Springer PWN, Warszawa 1997, ISBN 83-86637-71-4
4. Fuchs T. (red.), Leki w ciąży i laktacji, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-69-8