Jak rozwijać zmysły dziecka?
Zmysły zaczynają się rozwijać już w życiu płodowym. Pierwszy jest dotyk, który towarzyszy rosnącemu w brzuchu mamy dziecku od około ósmego tygodnia. W 21 tygodniu ciąży tworzą się kubki smakowe, a dziecko uczy się połykać, a co za tym idzie – poznaje smak. W tym samym czasie zaczynają działać receptory węchu. Kilka tygodni później malec zaczyna słyszeć. Wzrok rozwija się pod koniec ciąży – około 33 tygodnia.
Co się dzieje po porodzie? Najlepiej wykształconymi zmysłami noworodka są węch i słuch. Dlatego też, by dziecko rozwijało się w każdej ze zmysłowych sfer równomiernie, należy je odpowiednio stymulować. Jak to robić, żeby nasze działania przyniosły pożytek, a nie szkodę?
Wzrok
Jakie kolory lubi niemowlę? Wbrew pozorom nie pastelowe – ich po prostu jeszcze nie zauważa. Dziecko do około szóstego tygodnia życia preferuje kontrast biały – czarny. Dzieje się tak, dlatego, że zauważa ono nie tyle plamy, co linie styku tych barw. Dlatego tak ważne dla stymulowania rozwoju wzroku są czarno-białe zabawki.
Po dwóch miesiącach można dziecku podsuwać kolory jaskrawe: żółty, czerwony, zielony. Pobudzają one wyobraźnię dziecka. Trzeba jednak pamiętać, by z doborem barw nie przesadzić. Efekt przebodźcowania mamy wtedy murowany.
Dla starszego dziecka impulsami do rozwoju wzroku będzie wizyta w oceanarium, zabawa bańkami mydlanymi, przeglądanie w lustrze.
Dotyk
Ciepła, miła skóra mamy, czułość jej rąk, miękkość całujących ust - noworodek wszystko to odczuwa w bardzo intensywny sposób, ucząc się, co jest bezpieczne, a co nie. Jego ciało nie jest jednak jeszcze nauczone dotyku, przez dziewięć miesięcy otoczone było płynem owodniowym, a teraz ma na sobie ubranka. Jak więc wspomagać rozwój czucia?
Już od pierwszych dni życia można dziecko delikatnie głaskać, pobudzając przy tym jego receptory. Głaszczemy delikatnie i powoli. W miarę jak dziecko rośnie, można stosować specjalne dziecięce masaże, np. masaż shantala.
Półroczny maluch poznaje świat głównie za pomocą dotyku. Dlatego wszelkie zabawki lądują w buzi. Dziecko w ten sposób bada ich konsystencję, wielkość i kształt. Wybierajmy więc do zabawy rzeczy bezpieczne i pozbawione małych elementów. Pozwalajmy także dziecku na pełzanie. Szczególnie stymulująca będzie zabawa na materiałach o różnych fakturach, chodzenie na boso, przez tunel.
Starsze dzieci mogą bawić się masami plastycznymi, piaskiem, wodą, której temperaturę można zmieniać.
Słuch
Czy wiesz, że pierwsze dźwięki dziecko słyszy... ciałem? Odbiera je już w 16 tygodniu ciąży. To bardzo ciekawe, ponieważ aparat słuchowy rozwija się w mózgu dopiero w okolicach 24 tygodnia. W dniu porodu (jeśli jest w terminie), zmysł ten jest już niemal doskonale rozwinięty.
Jak dbać o słuch dziecka po narodzinach? Najważniejszy jest umiar. Każdy dźwięk serwowany niemowlęciu powinien być subtelny, spokojny i cichy. Zbyt głośny może wystraszyć. Nie należy także przesadzać ze zbyt dużą liczbą dźwięków jednocześnie.
Słuch doskonale rozwija głos mamy. Należy do niemowlaka mówić spokojnie, śpiewnie, opowiadać o tym, co się dzieje w domu. Można także włączać muzykę i czytać dziecięce książeczki.
Gdy malec już trochę podrośnie, możesz dać mu do zabawy butelki wypełnione piaskiem, wodą, kamykami, fasolą. Dzięki temu uczy się odróżniania odgłosów.
Węch
Zaraz po słuchu, węch jest jednym z najlepiej rozwiniętych zmysłów noworodka. Już chwilę po porodzie dziecko, właśnie dzięki rozwiniętemu zmysłowi powonienia, potrafi odnaleźć samodzielnie pierś mamy.
Węchu u dziecka nie trzeba specjalnie pobudzać do rozwoju. Co więcej – jeśli kobieta karmiąca piersią używa mocno perfumowanych kosmetyków, dziecko to wyczuje i w przypadku, gdy zapach mu się nie spodoba, odsunie się od piersi.
Dlatego też wszelkie kosmetyki, również te przeznaczone do pielęgnacji niemowlęcia, powinny zawierać jak najmniej substancji perfumowanych.
By umożliwić dziecku poznawanie świata także przez węch, zabieraj je do kuchni. Aromaty przygotowanych potraw na pewno wzbudzą jego zainteresowanie.
Smak
Przez pierwsze miesiące życia dziecko zna głównie smak mleka. Nieocenione pod względem rozwoju tego zmysłu jest karmienie piersią, ponieważ do pokarmu mogą przenikać niektóre substancje odpowiadające za smak danych potraw. Niemowlę karmione mlekiem modyfikowanym możliwości wcześniejszego poznania innych smaków niestety nie ma. Dlatego tak ważne jest stymulowanie tego zmysłu.
Pozwalaj dziecku na branie zabawek do buzi, pod warunkiem, że są one czyste i bezpieczne. Natomiast pierwsze stałe pokarmy wprowadzaj zawsze pojedynczo, by dziecko mogło spokojnie zapoznać się z ich smakiem i konsystencją. Jeśli maluch nie chce jeść – odstaw produkty i ponownie spróbuj za 2-3 tygodnie.
Dlaczego zmysły są tak ważne?
Niemowlę rodzi się niesamodzielne. Aby funkcjonować, potrzebuje opieki dorosłych. Zmysły uczą dziecko przetrwania. Dzięki nim poznaje świat, komunikuje się.
Ważne, by rozwój zmysłów postępował równomiernie. To zapewni odpowiedni ruch gałek ocznych, prawidłowe napięcie mięśniowe, równowagę. Zadbajmy o prawidłowe kształtowanie się mowy, myślenia logicznego i abstrakcyjnego oraz koordynacji ruchów.
Jeśli jakikolwiek ze zmysłów zostanie "w tyle", dziecko może mieć problemy z integracją sensoryczną. Prowadzi to do zaburzeń emocjonalnych, społecznych i rodzinnych.
