Budowa nerki ludzkiej. Funkcje i choroby nerek

Nerki są narządem parzystym, kształtem przypominającym ziarno fasoli, o ciemnobrązowej barwie, spowodowanej dużą ilością zawartej w nich krwi. Znajdują się w jamie brzusznej, w przestrzeni zaotrzewnej, po obu stronach kręgosłupa, pod wątrobą i za żołądkiem.

Zlokalizowane są na wysokości dwóch ostatnich kręgów piersiowych oraz trzech pierwszych kręgów lędźwiowych. Lewa zwykle jest większa od prawej i znajduje się wyżej od niej. Pojedyncza nerka waży od 120 g do 200 g.

Budowa nerki nie należy do najprostszych. Możemy w niej wyróżnić dwie powierzchnie: przednią i tylną; dwa brzegi: boczny i przyśrodkowy oraz dwa końce: biegun górny i dolny.

Ważne są przede wszystkim brzegi - w okolicy brzegu przyśrodkowego znajduje się zagłębienie, które tworzy wnękę nerki. W miejscu tym dochodzi tętnica nerkowa, która doprowadza do niej krew.

We wnęce tej zlokalizowana jest również żyła nerkowa, która odprowadza z nerki krew, oraz włókna nerwowe, naczynia chłonne i moczowód. Nerkę otacza kilka osłonek. W samym środku znajduje się tak zwana torebka włóknista, tuż nad nią zaś torebka tłuszczowa. Najbardziej zewnętrzną osłonką jest powięź nerkowa.

W bliskim sąsiedztwie nerek znajduje się m.in. wątroba, pęcherzyk żółciowy, śledziona i żołądek. Bezpośrednio połączone z nimi są natomiast nadnercza (gruczoły nadnerczowe), które znajdują się obok górnych biegunów nerek.

Wewnętrznie nerka składa się z dwóch części i są to:

• rdzeń nerek (część wewnętrzna);
• kora nerek (część zewnętrzna).

W obrębie rdzenia nerek występują piramidy nerkowe o stożkowym kształcie, a każda z nich kończy się brodawką nerkową (tam zlokalizowane są ujścia, tzw. cewki zbiorcze).

Podstawową jednostką czynnościową i strukturalną tego narządu jest nefron. W pojedynczej nerce znajduje się od 1 - 1,5 mln tych jednostek. Składa się on głównie z cewki (kanalika) nerkowego oraz kłębuszka nerkowego.

Kłębuszek nerkowy zbudowany jest z sieci naczyń włosowatych, w których mają miejsce podstawowe zadania nerki, czyli filtrowanie przepływającej przez nie krwi.

W skład kłębuszków nerkowych wchodzą:

• błona podstawna;
• podocyty;
• komórki śródbłonka;
• mezangium (element podporowy kłębuszka nerkowego);
• komórki nabłonka ściennego.

W skład kanaliku nerkowego (cewki) wchodzą:

• kanalik kręty proksymalny;
• kanalik kręty dystalny;
• pętla Henlego z jej składowymi.

Powstały w nefronie filtrat przechodzi z kanalika dystalnego do cewek zbiorczych, następnie mocz przepływa do miedniczek nerkowych, po czym trafia do moczowodu. W obydwu nerkach znajdują się pojedyncze moczowody, które finalnie uchodzą do pęcherza moczowego.

Sprawnie działające nerki to warunek zdrowia. Ich upośledzenie może stanowić zagrożenie dla życia, a całkowity brak nerki, bez wprowadzenia odpowiedniego leczenia prowadzi nieuchronnie do śmierci.

Funkcje, jakie pełnią nerki to między innymi:

• funkcja wydalnicza;
• regulacja objętości płynów ustrojowych i osmolarności;
• usuwanie wraz z moczem szkodliwych produktów przemiany materii;
• wpływ na ciśnienie tętnicze;
• wpływ na układ kostny poprzez produkcję aktywnej postaci witaminy D3.

Najczęściej spotykane choroby nerek to:

• kłębuszkowe zapalenie nerek;
• kamica nerkowa;
• odmiedniczkowe zapalenie nerek;
• nefropatia cukrzycowa;
• wielotorbielowatość nerek;
• nadciśnienie nerkopochodne;
• ropień nerki;
• nowotwory nerek;
• nefropatia toczniowa;
• niewydolność nerek (ostra lub przewlekła).