Badanie tarczycy

Jeśli tarczyca produkuje zbyt małą ilość hormonów w stosunku do potrzeb organizmu, mówi się o niedoczynności tarczycy. Niedoczynność tarczycy może być wywołana zaburzeniem wytwarzania hormonów lub nieprawidłowym wykształceniem się tarczycy. U dzieci najczęściej pojawia się wrodzona niedoczynność tarczycy. W takim przypadku gruczoł tarczycowy noworodka nie jest w stanie wyprodukować odpowiedniej ilości hormonów. Wrodzoną niedoczynność tarczycy nie zawsze daje się zdiagnozować w czasie ciąży, dlatego że niedobory hormonów u płodu uzupełniane są przez hormony wytwarzane przez tarczycę matki. W niewielu przypadkach niedoczynność tarczycy u dzieci spowodowana jest brakiem gruczołu tarczycowego, co przejawia się poprzez nieprawidłowości fizyczne, np. powiększenie języka.

Główne objawy wrodzonej niedoczynności tarczycy u noworodków, to:

• przedłużająca się żółtaczka noworodkowa,
• spowolnienie perystaltyki jelit i częste zaparcia oraz bóle brzucha,
• wydłużony czas snu noworodka i mała aktywność dziecka,
• brak apetytu,
• zachrypnięty płacz noworodka,
• obniżenie napięcia mięśniowego.

Niedoczynność tarczycy u niemowląt może się objawiać zatrzymaniem wzrostu zębów i kośćca, natomiast niedoczynność tarczycy w wieku dorastania przejawia się głównie opóźnionym dojrzewaniem płciowym i problemami w nauce. Niedoczynność tarczycy u noworodków najczęściej wynika z zaburzeń genetycznych lub niedoboru hormonów u matki. U starszych dzieci choroby tarczycy mogą być spowodowane brakiem jodu lub działaniem zażywanych leków. Wrodzony niedobór hormonów tarczycy u dziecka może skutkować niedorozwojem umysłowym i karłowatością, ponieważ tarczyca odpowiada za prawidłowy rozwój tkanek, zwłaszcza tkanki kostnej. Niedoczynność tarczycy występująca u dziecka powyżej drugiego roku życia rozwija się zazwyczaj bez cech świadczących o niedorozwoju umysłowym. Zwykle dochodzi jednak do zahamowania wzrostu i kłopotów z nauką.

Rozpoznawanie niedoczynności tarczycy u noworodków odbywa się na podstawie objawów klinicznych oraz specjalistycznych badań krwi w trzeciej dobie życia, w których oznacza się poziom TSH (tyreotropina, hormon przysadki mózgowej pobudzający tarczycę do aktywności hormonalnej). Wysoki poziom TSH świadczy z reguły o niedoczynności tarczycy. Norma TSH dla noworodków w czwartej dobie od porodu wynosi poniżej 15 mU/l. U noworodków stężenie TSH do czwartej doby od urodzenia jest znacznie podwyższone, co stanowi zjawisko całkowicie naturalne. Za wrodzoną niedoczynność tarczycy może odpowiadać choroba Hashimoto, spowodowana nieprawidłowościami w działaniu układu immunologicznego. Układ odpornościowy dziecka atakuje tarczycę, co skutkuje zaburzeniami wytwarzania hormonów tarczycowych.

Na oddziałach noworodkowych przeprowadza się badania przesiewowe noworodków w kierunku chorób tarczycy. Postawienie diagnozy nie jest jednak łatwe. Jeśli świeżo upieczona mama po wyjściu ze szpitala zauważa u malucha niepokojące zmiany, powinna zgłosić się do lekarza. Niepokój powinny wzbudzić takie symptomy, jak: bladość i suchość skóry, mała ruchliwość dziecka, senność, częste zaparcia i trudności z oddawaniem stolca, powolny wzrost. Są to objawy mogące sugerować niedoczynność tarczycy u dziecka. Leczenie niedoczynności tarczycy u dzieci polega na podawaniu odpowiednich leków-substytutów, które uzupełniają niedobory hormonów tarczycy. Wczesne zdiagnozowanie choroby i wdrożenie leczenia zapewniają dziecku normalny rozwój psychofizyczny.

Źródła

1. Szczeklik A., (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 83-7430-289-5.