Antyk: charakterystyka epoki

Za najstarsze utwory literatury europejskiej uznaje się „Iliadę” i „Odyseję” Homera (dosłownie oznacza ‘ślepiec’ lub ‘zakładnik’). I choć świat nauki cały czas spiera się, czy taka osoba faktycznie istniała, z całą pewnością wiadomo, że oba dzieła stanowią perłę literatury starożytnej Grecji. Wiadomo na pewno, że oba utwory powstały jako pieśni przekazywane w śpiewanej tradycji z pokolenia na pokolenie.

„Iliadę” datuje się je na przełom IX i VIII w. p.n.e., „Odyseja” powstała najprawdopodobniej w pierwszej połowie VIII w. p.n.e.

W antyku niezwykle ważna jest religia. W starożytnej Grecji hołd bóstwu składano w rozmaity sposób: pisano dla nich pieśni, budowano świątynie, rzeźbiono posągi.

Wiosną w Atenach obchodzono Wielkie Dionizje, podczas których na cześć boga Dionizosa tańczono i bawiono się. To wtedy właśnie narodził się teatr, niezwykle charakterystyczny dla antycznego świata.

Pisząc o teatrze antycznym, trzeba wspomnieć o Sofoklesie, który należy do trójki największych tragików greckich. Jego dzieła „Antygona” czy „Król Edyp” to literackie perły tego okresu. Nawiązują do mitu tebańskiego.

Zapamiętaj: W starożytnej Grecji najwyżej cenionym gatunkiem literackim była tragedia. Jej istotną był konflikt tragiczny.

W starożytnej Grecji filozofowie byli najczęściej nauczycielami. Ceniono ich za życiową mądrość, wykształcenie i wiedzę.

Podwaliny filozofii jako nauki stworzyli starożytni Grecy w V i IV w p.n.e. Interesowały ich zjawiska przyrodnicze, etyka oraz możliwości ludzkiego poznania.

Najwybitniejsi antyczni filozofowie to:

• Tales (bliski myśleniu mitycznemu)
• Demokryt z Abdery (materia składa się z atomów)
• Platon (bytem są idee, zaś rzeczy i zjawiska - „cieniami idei”)
• Arystoteles (budował racjonalną wiedzę, pisał o poezji jako o osobnej dziedzinie sztuki)
• Sokrates, nauczyciel Platona (stworzył fundamenty etyki i logiki, uczył ludzi rozumowania, bo według niego tylko wówczas mogli osiągnąć wyższe wartości moralne)

Najbardziej znanym poetą lirycznym Rzymu był Horacy, syn wyzwolonego niewolnika. Pisał pieśni (‘carmina’) bardzo spokojne w odbiorze i pełne optymizmu. Wiele w nich mądrej refleksji. Pod wielkim wrażeniem twórczości Horacego byli twórcy dobry romantyzmu, zwłaszcza Adam Mickiewicz, który tłumaczył jego utwory.

Czas trwania: 2000 lat p.n.e – 476 r. n.e

Główni przedstawiciele:

• Homer
• liryka: Symonidas, Safona, Anakreont
• dramat: Ajschylos, Sofokles, Eurypides, Arystofanes
• filozofia: Platon, Arystoteles

Literatura starożytnego Rzymu:

• nawiązuje do wierzeń religijnych przejętych od Greków,
• poezja i utwory epickie wywodzą się z form literatury greckiej,
• starożytni Rzymianie podejmują podobne wątki do tych, o których pisali twórcy antycznej Grecji,
• Rzymianie zbliżyli kulturę europejską do chrześcijaństwa.