ADHD u niemowląt

ADHD (ang. Attention Deficit Hyperactivity Disorder) określa się inaczej jako zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. To jedno z najczęściej spotykanych zaburzeń w okresie dzieciństwa, które objawia się zaburzeniami koncentracji uwagi, impulsywnością i nadpobudliwością. ADHD utrudnia normalne funkcjonowanie dziecka i powoduje wzrost prawdopodobieństwa pojawienia się w przyszłości zaburzeń zachowania oraz prób eksperymentowania ze środkami psychoaktywnymi. Jakie są pierwsze symptomy, które mogą wskazywać na nadpobudliwość psychoruchową? Jakie zachowania wskazują na ADHD u niemowląt?

Pierwsze objawy ADHD

ADHD jest chorobą o nieznanej dokładnie etiologii. Nie wiadomo, co tak naprawdę powoduje rozwój ADHD u dziecka. Specjaliści uwypuklają rolę czynników genetycznych. Najprawdopodobniej u dzieci cierpiących na ADHD dochodzi do osłabienia pracy dopaminy i noradrenaliny, które uczestniczą w przekazywaniu pobudzeń w układzie nerwowym. Charakterystyczne objawy ADHD, to triada:

  1. zaburzenia koncentracji uwagi,
  2. impulsywność,
  3. nadmierna ruchliwość.

Powyższe objawy muszą pojawić się przed piątym-szóstym rokiem życia dziecka w każdym środowisku (dom, szkoła, podwórko), występować jako trwałe wzorce zachowań przez co najmniej ostatnie pół roku i faktycznie upośledzać życie malucha – wówczas można postawić diagnozę ADHD. Jakie są jednak pierwsze symptomy nadpobudliwości psychoruchowej, które mogą pojawić się już w wieku niemowlęcym? Do najbardziej charakterystycznych objawów ADHD u niemowląt zalicza się między innymi:

  • płaczliwość,
  • kłopoty ze spaniem – płytki sen, trudności z usypianiem, częste budzenie się,
  • dziecko znacznie bardziej pobudzone niż jego rówieśnicy,
  • wzmożoną aktywność niemowlęcia,
  • częstą gestykulację, wymachiwanie rączkami,
  • bogatą mimikę twarzy.

Oczywiście fakt, że dziecko jest bardziej żywiołowe i absorbujące dla otoczenia, nie oznacza, że maluch w wieku przedszkolnym na pewno zachoruje na ADHD. Rzetelna diagnoza ADHD może być postawiona dopiero około szóstego roku życia dziecka i jest to dość skomplikowany proces. Nie każde „żywe srebro” to dziecko z ADHD. Niestety, trzeba jednak być bardzo uważnym obserwatorem i reagować na wszelkie niepokojące sygnały. Dzieci nadpobudliwe są znacznie bardziej żywiołowe niż ich rówieśnicy, mają kłopoty z wyraźnym mówieniem, jąkają się, niedbale prowadzą zeszyty, wykonują polecenia nauczyciela szybko, lecz niestarannie, popełniając przy tym wiele błędów. Im wcześniej rozpozna się ADHD u malucha, tym szybciej można podjąć oddziaływania terapeutyczne.

Diagnoza i leczenie ADHD

Diagnozę ADHD stawia się w oparciu o wywiad i obserwację dziecka. Rozmowę przeprowadza się także z rodzicami szkraba oraz zbiera się potrzebne informacje z placówki, w której uczy się dziecko, np. z przedszkola. Niezbędna jest również wizyta dziecka u psychologa, pediatry i neurologa (EEG, rezonans, tomografia). Psycholog wykonuje maluchowi różne testy psychologiczne, na podstawie których wnioskuje o poziomie inteligencji dziecka i jego koncentracji uwagi. Kompleksowe leczenie ADHD obejmuje między innymi:

  • integrację sensoryczną,
  • EEG Biofeedback,
  • kinezjoterapię,
  • trening panowania nad emocjami,
  • trening umiejętności społecznych,
  • warsztaty dla rodziców dzieci z ADHD,
  • psychoterapię, np. w nurcie behawioralno-poznawczym,
  • farmakoterapię.

Warto pamiętać, że wzmożona aktywność niemowląt, płacz, brak snu i ogólne pobudzenie nie muszą świadczyć od razu o ADHD. Nie wolno panikować. Każde dziecko jest inne i ma inny temperament – jedno jest spokojniejsze, drugie bardziej żywiołowe, marudne albo wrażliwe. Najważniejsze, żeby od początku dbać o systematyczny plan dnia – w miarę stałe pory spania, posiłków, spacerów, zabaw i kąpieli. Uporządkowany tryb życia daje dziecku poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności, a rodzicom ułatwia komunikację i poznawanie reakcji własnego szkraba. Ciągła improwizacja, chaos, niespodziewane zmiany powodują, że dziecko staje się niespokojne. Starajmy się wprowadzać w życie dzieci ład, harmonię, spokój i cierpliwość.

psycholog Kamila Krocz

Literatura zalecana
Hallowell E.M., Ratey J.J., Jak żyć z ADHD?, Media Rodzina, Poznań 2007, ISBN 978-83-7278-273-3.
Hanć T., Dzieciństwo i dorastanie z ADHD. Rozwój dzieci nadpobudliwych psychoruchowo – zagrożenia i możliwości wsparcia, Impuls, Kraków 2009, ISBN 978-83-7587-151-7.

Artykuły Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Niemowlę na początku komunikuje się z otoczeniem za pomocą przedwerbalnych form wyrazu. Rolę komunikatu pełnią krzyki, płacz, spojrzenia i gesty. Dopiero później pojawia się gruchanie i gaworzenie.

Rozwój dziecka w pierwszym roku życia przebiega najdynamiczniej – różnica między rocznym brzdącem a noworodkiem jest ogromna. Zmiany dotyczą każdej sfery rozwoju – motorycznej, psychicznej i społecznej.

Noworodki w określony sposób reagują na otoczenie. O ich zachowaniu w dużej mierze decydują wrodzone odruchy, na przykład odruch ssania.

Noworodki tylko pozornie nic nie robią. Nawet tak małe dzieci stale uczą się czegoś nowego. Jak przebiega rozwój noworodków tydzień po tygodniu?

Zajęcia na basenie mogą być dla niemowlaka samą przyjemnością. W jaki sposób należy przygotować się do nauki pływania dla niemowlaków?

Dziecko (1 miesiąc) coraz bardziej interesuje się otoczeniem. Powoli może zacząć pojawiać się głużenie, czyli pierwsza faza rozwoju mowy niemowlaka. Maluch na dłuższą chwilę skupia wzrok.

Główka niemowlaka może być nieco zniekształcona ze względu na swoją elastyczność. Jest to całkowicie normalne. Szwy czaszki zrosną się około 18. miesiąca życia dziecka.

Metoda NDT-Bobath powstała w latach 40. XX wieku w Londynie. To metoda terapii autorstwa Berty i Karela Bobathów. Na czym polega stymulacja za pomocą metody Bobath?

Metoda Vojty to jeden ze sposobów fizjoterapii dzieci z neurologicznymi zaburzeniami w rozwoju psychomotorycznym. Na czym polega rehabilitacja według metody Vojty?

Zespół Downa to choroba genetyczna, którą daje się rozpoznać zaraz po urodzeniu dziecka. Jak wygląda noworodek z zespołem Downa? Jakie cechy wyglądu mogą wskazywać na mongolizm?

Niemowlę się silnie poci? Może po prostu je przegrzewasz i za ciepło ubierasz? Jeśli poza potliwością nie dostrzegasz innych objawów u dziecka, to nie ma obaw, że to krzywica.

Niemowlę się poci, a ty nie wiesz, co odpowiada za mokry kark i główkę? Zastanawiasz się, czy dziecko nie jest przypadkiem za ciepło ubrane, a może w domu jest zbyt gorąco i duszno, bo akurat nastał sezon grzewczy?

Wielu przyszłych rodziców martwi się, czy kot i niemowlę mogą bezpiecznie żyć pod jednym dachem. Istnieją różne teorie dotyczące szkodliwego wpływu obecności kota na malca, jednak czy są prawdziwe?

Pozytywny wynik testu ciążowego nie oznacza konieczności pożegnania się z kotem. Wielu ludzi, w tym znajomi, sąsiedzi, a czasem nawet lekarze, twierdzi, że dziecko i kot nie powinny mieszkać razem pod jednym dachem.

Niemowlę musi nauczyć się kontaktów z psem, a pies z dzieckiem. Nie ma innego wyjścia. Jeśli zwierzę jest agresywne wobec malucha, czasami konieczna jest terapia ze specjalistą psów lub izolacja.

Niemowlę i pies – czy to dobrana para? Jeśli pod jednym dachem mieszka mały szkrab i czworonożny pupil, czasami bywa nieprzyjemnie, a niekiedy wręcz przeciwnie: zupełna sielanka i obustronna przyjaźń. Gdy trzymasz psa w domu, pamiętaj o codziennym utrzymywaniu porządku.

Rozwój emocjonalny dziecka w okresie niemowlęcym zasadza się na kształtowaniu się przywiązania do osoby dorosłej, różnicowaniu się uczuć i pierwszych kontaktach z innymi dziećmi.

Rozwój fizyczny niemowlęcia dotyczy doskonalenia wszystkich układów malucha – kostnego, mięśniowego, nerwowego, pokarmowego, oddechowego itd., co warunkuje dalszy rozwój dziecka.

Ślinienie się niemowląt jest zazwyczaj zjawiskiem całkowicie naturalnym i wiąże się z dojrzewaniem gruczołów ślinowych i nauką połykania, a czasem też z wyrzynaniem się pierwszych ząbków.

Rozwój ruchowy niemowląt obejmuje lokomocję, manipulację i podpór. Maluch uczy się siadać, wstawać, raczkować i chodzić. Rozwój motoryczny stanowi odzwierciedlenie dojrzewającego układu nerwowego.

Rozwój ruchowy niemowlęcia to jedna z głównych sfer rozwoju malucha, na podstawie której wnioskuje się o prawidłowościach bądź odchyleniach od norm rozwojowych.

Niespokojne niemowlęta częściej płaczą, krzyczą, nerwowo kręcą główką, mają problemy ze ssaniem piersi, krótko i płytko śpią, trudno je utulić. Jak pomóc nadpobudliwym maluchom?

Niespokojne niemowlę to przyczyna frustracji i utraty wiary rodziców we własne zdolności w opiece nad malcem.

Niemowlę po szczepieniu płacze, nie możesz je utulić i nie chce jeść? Taki stan potrwa pewnie kilka dni, ale ustąpi i maluszek powróci do pełni sił. Taka reakcja na szczepienie jest całkiem naturalna.

Rozwój motoryczny niemowląt obejmuje pionizację ciała, panowanie nad postawą, doskonalenie umiejętności lokomocji, chwytania i manipulacji przedmiotami.

W pierwszym roku życia dziecko bardzo intensywnie się rozwija. Wzrost zwiększa się o 50%, a waga podwaja po około trzech-czterech miesiącach życia. Okres między piątym a siódmym miesiącem jest określany mianem „fizjologicznych urodzin”.

Całościowe zaburzenia rozwoju, takie jak zespół Retta, autyzm wczesnodziecięcy, zespół Aspergera oraz dziecięce zaburzenie dezintegracyjne, rozpoznaje się u dzieci już na wczesnym etapie życia.

Mózgowe porażenie dziecięce to złożona jednostka chorobowa, która objawia się trwałym uszkodzeniem mózgu dziecka.

Dziecku niepełnosprawnemu nie wystarcza zapewnienie tylko terapii, rehabilitacji i odpowiedniego kształcenia. Dziecko niepełnosprawne, jak każdy maluch, a może nawet bardziej, potrzebuje miłości.

Napięcie mięśniowe u niemowląt jest bardzo ważne w procesie rozwoju funkcji motorycznych. Jeśli tonus mięśniowy jest zbyt słaby lub zbyt mocny, mogą pojawić się zaburzenia rozwoju ruchowego.

Autyzm wczesnodziecięcy można rozpoznać już u półrocznego dziecka. Jakie objawy autyzmu daje się zaobserwować u niemowląt?

Rehabilitacja dzieci ma za zadanie usprawnić ich codzienne życie i funkcjonowanie. Wśród najbardziej popularnych metod rehabilitacji dzieci wymienia się: NDT-Bobath, metodę Vojty i metodę Petö.

Na czym polega rehabilitacja dziecka? Rehabilitacja to proces medyczno-społeczny, który ma zmierzać do poprawy jakości życia osób niepełnosprawnych.

Pierwszy rok życia dziecka to czas wnikliwych obserwacji. W tym okresie zachodzi wiele zmian, które mogą wskazywać czy proces rozwoju przebiega bez zakłóceń.

Początkowy etap życia dziecka to czas wielkich zmian. W tym okresie rodzice poświęcają wiele uwagi dziecku, obserwując czy rozwój pociechy przebiega pomyślnie i bez zakłóceń.

12-miesięczne dziecko potrafi już samodzielnie postawić kilka kroków, choć zaraz się przewraca. Roczne dziecko świadomie wypowiada słowa „mama” i „tata” i reaguje niektóre polecenia.

11-miesięczne dziecko skupia się przede wszystkim na doskonaleniu umiejętności wstawania i chodzenia. Nie potrafi jeszcze samodzielnie się poruszać i utrzymywać pionu, ale wciąż podejmuje próby.

Dziecko 10-miesięczne sprawnie raczkuje, siedzi i próbuje samodzielnie wstawać i chodzić. Niestety, wciąż się przewraca i bez oparcia mebli czy nóg od stołu nie potrafi utrzymać pionowej pozycji.

Dziecko (6 miesiąc) to maluch, który bez problemu rozpoznaje rodziców, turla się i pełza. Warto zachęcać do przemieszczania się, aby ćwiczyło mięśnie potrzebne do raczkowania.

Dziecko (9 miesiąc) potrafi już siadać i sprawnie raczkować. Niektóre maluchy potrafią także wstawać, ale jeszcze nie chodzą. Rozumieją coraz więcej słów i zdań.

Dziecko (8 miesiąc) prawdopodobnie zaczyna raczkować, dość dobrze także siedzi. Trzeba przygotować mieszkanie na jego zwiększone umiejętności przemieszczania się i sięgania po różne przedmioty.

Dziecko (7 miesiąc) ma już kilka pierwszych ząbków. Coraz lepiej radzi sobie z pełzaniem i manipulowaniem zabawkami. Już niedługo będzie umiało samo pić z kubeczka dla niemowląt.

Dziecko (5 miesiąc) rozpoznaje już nastroje rodziców. Potrafi się już turlać i dość sprawnie idzie mu chwytanie. W tym czasie zaczyna się także ząbkowanie.

Pierwszy rok życia dziecka jest okresem intensywnego wzrostu i rozwoju. Przed wami bilanse rozwoju fizycznego, umysłowego i emocjonalnego, powtarzane kilkakrotnie w ciągu pierwszych miesięcy życia.

Kiedy tylko ujrzysz dwie kreseczki na teście, zastanawiasz się jakie będzie twoje dziecko. Czy będzie podobne do Ciebie, czy do męża, jaki będzie miało kolor oczu i barwę włosów. Zastanawiasz się czy będzie to chłopiec, czy dziewczynka. Tysiące myśli kłębi się w głowie.

Dziecko (4 miesiące) to już sprawny niemowlak. Może ważyć już dwa razy więcej niż po urodzeniu, umie głośno się śmiać i reaguje na swoje imię. Można je nosić w nosidełku.

Dziecko (3 miesiące) potrafi już unosić główkę leżąc na brzuchu i często się uśmiecha. Domaga się jedzenia 5-6 razy w ciągu doby. Na razie wystarczy mu pokarm mamy.

Dziecko (2 miesiące) to już prawie niemowlak. Rozwój bobasa jest dość szybki. Maluch potrafi wodzić wzrokiem za dźwiękami i obiektami. Pojawia się także pierwszy uśmiech dziecka.

Kalendarze i podręczniki, które podają, jak przebiega rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu, pozwalają rodzicom oceniać postępy swoich pociech i wstępnie diagnozować zaburzenia rozwojowe. ...