Materialny wymiar uroczystości
Pierwsza komunia święta w założeniu ma być jednym z najważniejszych wydarzeń religijnych w życiu dziecka. W praktyce coraz częściej przypomina jednak dużą rodzinną uroczystość, której organizacja wymaga planowania, rezerwacji lokalu, zakupu stroju, dodatków i ustalenia, jaki prezent będzie "odpowiedni". Najnowszy raport "Pierwsza Komunia – społeczna perspektywa uroczystości", przygotowany przez serwis Prezent Marzeń, pokazuje, że materialny wymiar komunii stał się dla wielu Polaków równie ważny, a czasem ważniejszy niż duchowe przygotowanie.
Z badania wynika, że aż 58 proc. respondentów przyznaje, iż wartość prezentów komunijnych ma duże znaczenie. Komunia coraz częściej jest więc postrzegana jako okazja do przekazania dziecku gotówki, elektroniki lub innych kosztownych upominków. Autorzy raportu wskazują, że uroczystość bywa traktowana jako "znaczący zastrzyk kapitałowy dla dziecka lub budżetu domowego".
Zmienia się także sposób myślenia o samych prezentach. 45 proc. badanych pozytywnie ocenia pomysł tworzenia list prezentowych. Rozwiązanie znane dotąd głównie ze ślubów zaczyna przenikać do komunijnej rzeczywistości. Ma ułatwiać gościom wybór, ale jednocześnie budzi pytania o granicę między praktycznością a komercjalizacją religijnego wydarzenia.
Tymczasem tylko 37 proc. ankietowanych deklaruje, że czas przygotowań do komunii skłania ich do głębszej refleksji i nadania uroczystości niematerialnego sensu. To pokazuje, że dla wielu rodzin najważniejsza staje się nie sama istota sakramentu, lecz otoczka: przyjęcie, prezenty, zdjęcia i społeczne oczekiwania.
Przyczyny przystąpienia dziecka do komunii
Raport pokazuje też, dlaczego rodzice decydują się posłać dziecko do pierwszej komunii. Najczęściej wskazywanym powodem jest tradycja rodzinna – mówi o niej 46 proc. badanych. Motywacja religijna znalazła się dopiero na drugim miejscu i została wskazana przez 38 proc. respondentów.
Nie bez znaczenia jest również presja otoczenia. Niemal co dziesiąty badany przyznaje, że dziecko przystępuje do komunii po to, aby uniknąć wykluczenia lub kpin ze strony rówieśników. 9 proc. respondentów deklaruje wprost, że decyzja wynika z obawy o reakcję grupy. Jednocześnie 64 proc. uważa, że ewentualne poczucie wykluczenia zależy od konkretnego środowiska, klasy czy lokalnej społeczności.
Koszty związane z uroczystością
Najbardziej widoczny jest jednak finansowy wymiar uroczystości. Największa grupa badanych, 47 proc., planuje przeznaczyć na prezent komunijny od 500 do 1000 zł. Kolejne 41 proc. deklaruje kwoty od 1000 do 2000 zł. Tylko 9 proc. zamierza zmieścić się w budżecie do 500 zł. Oznacza to, że koperta z kilkuset złotymi przestaje być wyjątkiem, a kwoty sięgające tysiąca złotych stały się dla wielu rodzin nową normą.
Na wysokość prezentów wpływa także forma przyjęcia. 41 proc. rodziców organizuje komunię w restauracji, a 34 proc. w sali bankietowej. W efekcie goście często czują, że prezent powinien choć częściowo odpowiadać kosztom uroczystości. Komunijna koperta coraz częściej zaczyna przypominać weselny "talerzyk".
Rodzice nie zawsze widzą w tym problem. 69 proc. badanych uważa, że organizacja przyjęcia, zakup stroju i dodatków to wprawdzie duży wydatek, ale nadal mieszczący się w domowym budżecie. 32 proc. traktuje komunię jako okazję do nauki wartości pieniądza. Jednocześnie 31 proc. obawia się, że drogie prezenty mogą wzmacniać postawy roszczeniowe i zachęcać dzieci do porównywania się z rówieśnikami.
Tylko 19 proc. rodziców przyznaje, że nadmiar dóbr materialnych odwraca uwagę od duchowego i rodzinnego wymiaru święta. 18 proc. uważa natomiast, że prezenty nie mają większego wpływu na system wartości dziecka.
Raport zwraca uwagę jeszcze na jeden aspekt: relację rodzin z parafią po zakończeniu uroczystości. 59 proc. respondentów nie jest pewnych, czy po komunii będą nadal aktywnie uczestniczyć w życiu parafii. Autorzy badania zauważają, że zaangażowanie wielu rodzin kończy się wraz z samą uroczystością.
"Rodzice chętnie angażują się w przygotowania do sakramentu, jednak dla większości z nich nie staje się to impulsem do trwałej zmiany postaw religijnych czy pogłębienia relacji z lokalną parafią" – oceniają autorzy raportu.
Źródła:
- Radio Zet,
- Prezent Marzeń