prawidłowy rozwój niemowlaka

W hiszpańskim miasteczku Castrillo de Murcia od wieków kultywuje się tradycję zwaną El Salto del Colacho (Diabelski skok). Jego przebieg u wielu powoduje szybsze bicie serca i budzi obawę o zdrowie i życie dzieci, które biorą w nim udział.

Pozycja amfibii to aktywna pozycja boczna, w której maluch m.in. dzięki dobrej współpracy tylnej i przedniej ściany tułowia oraz stabilnej obręczy barkowej może utrzymać się przez dłuższą chwilę. Przejście do innej pozycji nie sprawia dziecku żadnego problemu. Jak wygląda pozycja amfibii? Dlaczego jest korzystna dla maluchów?

-Karmiłam dziecko piersią 2 lata - mówi Agnieszka, mama Jasia. - Przez ten czas dowiedziałam się, że jestem zboczona, czerpię fizyczną przyjemność z karmienia piersią dużego dziecka i że to podchodzi już pod pedofilię.

Nikogo nie dziwi fakt, że jedne z pierwszych słów, jakie wychodzą z ust maluchów, to "mama" i "tata". To zupełnie naturalne, jednak głównym powodem, dla którego tak się dzieje, wcale nie jest poczucie bliskości i miłości z rodzicami. Naukowcy z Uniwersytetu Standforda mają zupełnie inną teorię.

Niemowlęta, których główki są większe od główek ich rówieśników, są bardziej inteligentne – sugerują najnowsze badania brytyjskich naukowców. Najprawdopodobniej jest to związane z genami dziedziczonymi po rodzicach.

- Nasza usługa może pomóc osobom, którym z różnych powodów brakuje fizycznej bliskości drugiego człowieka - mówią Magdalena Fiałkowska i Sylwia Kalinowska, które założyły pierwszy w Polsce salon do przytulania. Rozmawiamy z nimi o tym pomyśle.

Do gabinetu logopedy często trafiają rodzice zaniepokojeni rozwojem mowy swojego dziecka. Martwią się, że dziecko mówi tylko kilka słów, podczas gdy jego rówieśnicy porozumiewają się całymi zdaniami. Dlaczego u niektórych dzieci mowa rozwija się szybciej, a u innych wolniej?

Śmiech dziecka rozczuli każdego. Rodzice często wyczekują pierwszego śmiechu ich dziecka i jest to dla nich ważny moment, który zapamiętają na długo. Pierwszy śmiech dziecka często również oznacza, że maluszek robi się coraz bardziej towarzyski, a śmiech jest dla niego sposobem na nawiązanie kontaktu zarówno z rodzicami, jak i resztą otoczenia.

Siedzenie niemowląt pojawia się około 6.-7. miesiąca życia dziecka. Jest to jednak norma, która nie jest przestrzegana przez wszystkie maluchy. Każde rozwija się w swoim tempie. Siedzenie bez podpierania jest już możliwe zwykle dla siedmiomiesięcznego dziecka. Nie sadzajmy jednak dziecka zanim jest ono na to gotowe, nawet jeśli widocznie ma na to ochotę. Podpieranie plecków dziecka zbyt wcześnie może zaburzyć jego rozwój.

Stopniowe przybieranie na masie oznacza, że karmienie niemowlaka przebiega prawidłowo, a dziecko jest zdrowe. W czasie pierwszych dni po porodzie noworodek może nieco stracić na masie, ale zwykle szybko nadrabia straty. Według danych statystycznych aż 80% dzieci waży tyle samo lub nieco więcej niż w chwili urodzenia już po dwóch tygodniach.

Gdy rodzi się dziecko większość codziennego czasu wypełnia nam jego pielęgnacja, nauka karmienia, kąpiele, przyzwyczajanie do rytmu dnia i nocy. A tymczasem już pierwsze tygodnie życia to doskonały okres na stymulację rozwoju inteligencji.

Niemowlę od samego początku porozumiewa się z rodzicami i przekazuje swoje potrzeby. Jednym z komunikatów jest uśmiech. Eksperci twierdzą, że dziecko zaczyna się świadomie i z wzajemnością uśmiechać około trzeciego miesiąca życia. Należy jednak pamiętać, że każde niemowlę jest inne i rozwija się we własnym tempie. Wcześniaki zwykle później zaczynają w ten sposób komunikować się z opiekunami. Jak zachęcić dziecko do uśmiechania się? Większość rodziców robi to nieświadomie – wystarczy jak najwięcej mówić i gestykulować.

Pierwsze dźwięki dziecko artykułuje między 3. a 6. miesiącem życia dziecka. Mamy wówczas do czynienia z tzw. głużeniem, czyli pewnymi zbitkami spółgłosek gardłowych z samogłoskami. Właściwa mowa niemowląt zaczyna się, gdy mamy do czynienia z tzw. gaworzeniem, czyli artykułowaniem pierwszych głosek wargowych i samogłosek, które razem tworzą połączenia typu „mama”, „tata”, „baba”. Rozwój mowy niemowląt warto wspomagać poprzez mówienie do dziecka, opowiadanie bajek, czytanie książek itp.

Kalendarze i podręczniki, które podają, jak przebiega rozwój dziecka miesiąc po miesiącu, pozwalają rodzicom oceniać postępy swoich pociech i wstępnie diagnozować zaburzenia rozwojowe. Pierwszy rok życia dziecka jest bowiem okresem niezwykle intensywnych zmian, które pojawiają się z tygodnia na tydzień. W okresie niemowlęcym dziecko przekształca się z maleńkiego noworodka, który może spać nawet 23 godziny na dobę w niemowlaka, który wypowiada już pierwsze słowa i rozumie proste polecenia rodziców.

Półroczne niemowlę powinno siedzieć, roczne – chodzić. Taki stereotyp dotyczący rozwoju dziecka wpajano rodzicom przez wiele lat. Tymczasem okazuje się, że dziecko nic nie powinno, nic nie musi. Może więc siadać po ukończeniu szóstego miesiąca, ale wcale nie jest to pewnikiem. Rozwój motoryczny dziecka po porodzie przebiega w dwóch głównych osiach: głowa–stopy oraz kręgosłup–ręce. Jednak nie jest to jedyny aspekt rozwoju. Na zwiększonych obrotach, niczym wysokoprężny silnik, pracuje mózg niemowlęcia. Z dnia na dzień tworzy się coraz więcej połączeń neuronowych, które odpowiadają za poszczególne umiejętności: zarówno te ruchowe, jak i emocjonalne, wzrokowe, dotyczące mowy. Oprócz tego każdy malec rozwija się i rośnie we własnym tempie. Istnieją jednak opracowane przez wielu specjalistów z zakresu pediatrii, neonatologii i neurologii wytyczne, które powinien spełniać niemowlak, by lekarz mógł powiedzieć, że rozwija się prawidłowo. Pierwszy rok życia to nieustanny rozwój. Malec nabywa nowych umiejętności z dnia na dzień, ale pewne etapy stanowią swego rodzaju kroki milowe.

Nie tylko Mozart dla dzieci stał się w ostatni czasie modnym tematem, ale także ogólne pojęcie wpływu muzyki na rozwój i funkcjonowanie dziecka. Badania wykazują, że słuch malucha zaczyna się rozwijać już w 16 tygodniu ciąży, maluch zaczyna wsłuchiwać się w rytmiczne bicie serca mamy, poznaje jej głos i reaguje na wszelkie dźwięki z otoczenia. Oczywiście w każdym kolejnym miesiącu 16 tygodniu ciąży słuch staje się doskonalszy, dziecko nie tylko słyszy dźwięki, ale też je zapamiętuje. Dlatego tak ważna jest pozytywna stymulacja słuchu od najwcześniejszego etapu. Badania potwierdzają, że Mozart dla dzieci, ale też inne piosenki, dźwięki wpływają pozytywnie na rozwój malucha.

Dziecko (1 miesiąc) zaczyna już samo podnosić główkę, jeśli leży na brzuchu, jednak należy jeszcze ciągle pamiętać o podtrzymywaniu główki maleństwa. Około pierwszego miesiąca dziecko zaczyna wydawać dźwięki przypominające gulgotanie.

Zespół Downa to choroba genetyczna spowodowana trisomią chromosomu 21., której oprócz charakterystycznych cech dymorficznych towarzyszą różne wady wrodzone i upośledzenie umysłowe. Lekarze są w stanie zdiagnozować zespół Downa zaraz po narodzeniu dziecka. Noworodki z zespołem Downa przejawiają bowiem różnice poszczególnych części ciała, a przede wszystkim mają słabe napięcie mięśniowe w porównaniu ze zdrowymi noworodkami. Podejrzenia lekarza co do możliwości chorowania dziecka na zespół Downa zwykle są weryfikowane poprzez specjalistyczne badania. Mimo że istnieje katalog objawów, na podstawie których da się rozpoznać zespół Downa u niemowląt, trzeba jednak pamiętać, że każde dziecko jest różne. Jak wygląda niemowlę z zespołem Downa?

Niemowlę nie chce pić, a u ciebie pojawia się obawa, że może się odwodnić? Jeśli dziecko jest na tyle duże, że oprócz cyca mamy dostaje zupki, kisiele, owoce, nie ma powodów do obaw. Czasami maluszek wyraża niechęć do innych płynów niż mleko mamy. Ssanie piersi – jak najbardziej, ale picie soczków czy herbatek z butelki – co to, to nie! Czasami dziecko odmawia picia, ponieważ nie odpowiada mu forma podawania napoju. Jeśli nie chce pić z butelki, może zechce pić łyżeczką albo przez kubek-niekapek. Warto spróbować wszystkiego. Kiedy należy się martwić, że dziecko nie chce pić, a kiedy nie warto podnosić alarmu?

Kiedy tylko ujrzysz dwie kreseczki na teście, zastanawiasz się jakie będzie twoje dziecko. Czy będzie podobne do Ciebie, czy do męża, jaki będzie miało kolor oczu i barwę włosów. Zastanawiasz się czy będzie to chłopiec, czy dziewczynka. Tysiące myśli kłębi się w głowie. Potem myślisz: „to wszystko nieważne, najważniejsze żeby było zdrowe”.

Dziecko (4 miesiące) waży już mniej więcej dwa razy tyle niż w momencie urodzenia. Jest dużo sprawniejsze, potrafi utrzymać samodzielnie główkę. Oprócz pierwszych uśmiechów, można także zaobserwować pierwszy głośny śmiech dziecka.

Niemowlę po szczepieniu ochronnym często bywa apatyczne, marudne, osłabione i ospałe. Po wyjściu z gabinetu lekarskiego uważnie obserwujesz maluszka i przez kilka dni martwisz się, czy wszystko jest w porządku. Niektóre reakcje poszczepienne są prawidłowe, inne – wymagają konsultacji lekarskiej. Jak je rozpoznać i rozróżnić? Pamiętaj, że szczepionka to nic innego jak trening odporności. Zawarte w niej osłabione drobnoustroje pobudzają organizm dziecka do walki. Przeciwciała odpornościowe rozprawiają się z upozorowanym atakiem wirusów lub bakterii, by maluszek zyskał odporność nabytą.

Dziecko w 11. miesiącu życia próbuje przede wszystkim samodzielnie chodzić i utrzymywać postawę pionową. Choć często upada, to 11-miesięczne niemowlę niezmordowanie próbuje wstawania i poruszania się, wykorzystując do tego meble znajdujące się w jego najbliższym otoczeniu.

Trzymanie główki niemowlaka to nawyk, który rodzice powinni mieć od urodzenia maluszka aż do około 3.-4. miesiąca życia. Dwumiesięczne niemowlę potrafi już, leżąc na brzuszku, unieść główkę na kilka sekund. Pamiętajmy jednak, że podnoszenie główki to dla każdego dziecko moment indywidualny – może zdarzyć się nieco wcześniej lub później.

Obfite ślinienie się niemowlaka wcale nie musi być związane z ząbkowaniem. Czasami ślinotok pojawia się na długo przed wyrzynaniem się ząbków i wynika ze wzmożonej pracy gruczołów ślinowych. Po co dziecku ślina? Po pierwsze, do nawilżania śluzówki jamy ustnej. Po drugie, do utrudniania bakteriom wniknięcia do przewodu pokarmowego. Po trzecie, do zapoczątkowania procesu trawienia, dzięki zawartym w niej enzymom. Od trzeciego miesiąca życia maluszka gruczoły ślinowe zaczynają pracować intensywniej i produkują duże ilości śliny. Niemowlę nie umie jeszcze skoordynować ruchów języka, policzków i gardła, żeby połykać jej nadmiar, więc ślina ścieka po bródce, a ty musisz często wymieniać zamoczone śliniaki i ubranka dziecka.