Rewolucja w szkolnych stołówkach. Nowe zasady już weszły w życie

Wraz z początkiem roku szkolnego 2026/2027 wejdzie w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. dotyczące żywności sprzedawanej dzieciom i młodzieży oraz posiłków przygotowywanych w placówkach oświatowych. Jak wynika z informacji opublikowanych na stronie rządowej, do nowych wymagań będą musiały dostosować się m.in. przedszkola, szkoły podstawowe i ponadpodstawowe, kuchnie szkolne, firmy cateringowe, ajenci sklepików oraz operatorzy automatów vendingowych.

Zmiany mają przede wszystkim ograniczyć ilość niektórych składników w diecie najmłodszych. Jednocześnie przepisy zwiększają znaczenie warzyw, produktów roślinnych i mniej przetworzonej żywności.

Od września sprzedaż żywności na terenie szkół będzie możliwa tylko w ramach określonych w rozporządzeniu grup produktów. Wśród produktów dopuszczonych do sprzedaży znalazły się m.in.:

• kanapki, sałatki i surówki,
• pieczywo, w tym bezglutenowe,
• mleko, jogurty, kefiry, maślanki i serki,
• produkty zbożowe,
• świeże warzywa i owoce,
• orzechy i nasiona,
• soki, przeciery i musy bez dodatku cukru i substancji słodzących,
• woda,
• koktajle owocowe, warzywne i owocowo-warzywne,
• gorzka czekolada zawierająca co najmniej 70 proc. kakao,
• bezcukrowe gumy do żucia.

Dozwolone będą także napoje roślinne i roślinne odpowiedniki produktów mlecznych, ale pod warunkiem, że zostały wzbogacone przynajmniej w wapń i witaminę B12.

Sama przynależność produktu do dozwolonej grupy nie zawsze jednak wystarczy. W wielu przypadkach konieczne będzie również sprawdzenie jego wartości odżywczej.

Nowe przepisy określają maksymalną zawartość wybranych składników w części produktów. Najważniejsze limity to:

• produkty zbożowe – do 10 g cukrów, 10 g tłuszczu i 1 g soli w 100 g lub 100 ml,
• pieczywo półcukiernicze i cukiernicze – do 13,5 g cukrów, 10 g tłuszczu i 1,2 g soli w 100 g,
• produkty mleczne – maksymalnie 10 g cukrów w 100 g lub 100 ml,
• napoje roślinne i roślinne alternatywy nabiału – maksymalnie 10 g cukrów w 100 g lub 100 ml.

Centrum Szkoleń Dietetyki Klinicznej zwraca uwagę, że dla osób odpowiedzialnych za żywienie oznacza to m.in. konieczność dokładniejszej analizy etykiet, modyfikacji jadłospisów i receptur oraz współpracy z dostawcami przy wyborze odpowiednich produktów.

Zmiany obejmą również napoje przygotowywane bezpośrednio w placówkach, takie jak herbata czy kakao. Ilość dodanego cukru będzie mogła wynosić maksymalnie 5 g na 250 ml napoju. Preferowanym napojem pozostaje woda.

Nowe wymagania dotyczą także szkolnych i przedszkolnych stołówek. Warzywa lub owoce mają pojawiać się przy każdym posiłku, przy czym większy udział powinny mieć warzywa. W ciągu tygodnia w jadłospisie powinny znaleźć się:

• co najmniej jedna porcja ryby,
• przynajmniej jedna potrawa z nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów odzwierzęcych,
• dwie porcje świeżego mięsa,
• co najmniej dwie zupy przygotowane na wywarach warzywnych,
• maksymalnie dwie potrawy smażone od poniedziałku do piątku.

Zupy, sosy i inne dania mają być przygotowywane z naturalnych składników, bez użycia typowych koncentratów spożywczych.

Co istotne, jeśli na obiad podawane jest mięso lub ryba, osoby, które nie spożywają produktów odzwierzęcych, powinny mieć możliwość otrzymania alternatywnej potrawy roślinnej, np. na bazie roślin strączkowych.

Rozporządzenie większą wagę przykłada także do kaloryczności posiłków. Obiad jednodaniowy powinien zapewniać około 20 proc. dziennego zapotrzebowania energetycznego, natomiast dwudaniowy około 30 proc. Jeśli placówka zapewnia trzy posiłki dziennie, powinny one pokrywać około 70–75 proc. zapotrzebowania.

Bilans energetyczny ma być przy tym oceniany w ujęciu dekadowym, czyli na podstawie jadłospisu obejmującego dziesięć dni. W placówkach, do których uczęszczają dzieci w różnym wieku, przy planowaniu posiłków trzeba będzie również uwzględniać strukturę wiekową grupy.

Źródła:

• Gov.pl Stacje sanitarno-epidemiologiczne
• Centrum Szkoleń Dietetyki Klinicznej