Perlak: objawy i leczenie

Perlaki dzieli się na nabyte (acquired cholesteatoma) i wrodzone (congenital cholesteatoma). Jest to struktura, w skład której wchodzi nagromadzony złuszczony nabłonek wielowarstwowy płaski rogowaciejący oraz keratyna i złogi cholesterolu wraz z licznymi mediatorami stanu zapalnego. Mówąc krócej: to guzek umiejscowiony w uchu środkowym.

Od czego robi się perlak? Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Perlak wrodzony to wada, z którą dziecko przychodzi na świat i która przez lata może nie być wykryta.

Z kolei nabyty perlak ucha powstaje w wyniku:

• zaburzeń normalnego procesu złuszczania się naskórka (pierwotny),
• wcześniejszego uszkodzenia błony bębenkowej (wtórny).

Jest kulisty, o biało-perłowym zabarwieniu, stąd skojarzenie z perłą. Lekarz w badaniu otoskopowym za nieuszkodzoną błoną bębenkową może dojrzeć białawą masę, co wbudza podejrzenie rozpoznania perlaka (nie zawsze jednak, bo u części chorych badanie otoskopowe nie wykazuje żadnych zmian).

Wrodzony perlak ucha środkowego może się rozwinąć w różnych miejscach kości skroniowej (najczęściej jest to ucho środkowe, rzadziej wyrostek sutkowaty, przewód słuchowy zewnętrzny, część skalista kości skroniowej i/lub szczyt piramidy kości skroniowej).

Od zaawansowania klinicznego zależy, jakie objawy daje perlak. Często nie ma ich wcale, a rozpoznanie stawiane jest przypadkowo. Choroba może być przyczyną niedosłuchu (początkowo gorszego słyszenia niskich dźwięków), rzadziej szumów usznych i uczucia zatkanego ucha.

Może też pojawić się wydzielina z ucha o nieprzyjemnym zapachu (obfita w przypadku perlaków nabytych wtórnych), a wraz ze wzrostem perlaka również zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Rzadziej obserwuje się porażenie nerwu twarzowego (opadanie kącika ust po stronie porażenia oraz niemożność gwizdania, mrugania okiem).

Wiesz już, co to jest guz perlak i jakie daje objawy. A co z rozpoznaniem tej choroby?

Diagnozę stawia otolaryngolog na postawie wywiadu, badania ucha z użyciem otoskopu (małego wziernika z lampką), a niekiedy też wyniku tomografii komputerowej kości skroniowych (pomaga ocenić wielkość perlaka). Jeśli występuje niedosłuch, potrzebne jest również badanie audiometryczne.

Perlaka leczy się wyłącznie chirurgicznie. W przypadku zaostrzonego stanu zapalnego i ropnego wycieku z ucha operacja może być poprzedzona leczeniem doustnym antybiotykami oraz stosowaniem kropli do ucha zawierających antybiotyki i steroidy.

Zabieg pozwala usunąć zmiany perlakowe i przywrócić prawidłowy słuch. Nie jest to proste zadanie, bo perlaki cechują się dużą zdolnością do odrastania. Stąd potrzeba długoletniej kontroli lekarskiej, a niekiedy też reoperacji.

Perlak nie jest nowotworem, co oznacza, że jest zbudowany z prawidłowych komórek, jednak umiejscowionych w niewłaściwym miejscu. Nie daje przerzutów. Nieleczony może jednak rosnąć i niszczyć sąsiadujące struktury (np. kosteczki słuchowe, błędnik czy nerw słuchowy).

Perlaki (zwłaszcza nabyte) mogą też dawać powikłania. Występują rzadko i wiąże się je z bardzo zaawansowaną chorobą, jednak mogą prowadzić do:

• zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
• ropniaka nadtwardówkowego i podtwardówkowego,
• ropnia mózgu,
• zakrzepowego zapalenia zatoki esowatej.