Nowe zasady w przedszkolach. Dzieci przez 10 dni bez tradycyjnych zabawek

Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego. Jednym z jej ważnych elementów jest lista konkretnych doświadczeń edukacyjnych, w których powinno uczestniczyć każde dziecko.

"Po raz pierwszy podstawa programowa wychowania przedszkolnego wskazuje listę doświadczeń edukacyjnych, w których każde dziecko powinno uczestniczyć" - podkreślają autorzy komentarza dydaktycznego do podstawy programowej "Wychowanie przedszkolne", przygotowanej przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy

Łącznie zaplanowano 11 takich doświadczeń. Siedem z nich ma być organizowanych co najmniej raz w każdym roku szkolnym, natomiast cztery pozostałe dziecko powinno przejść przynajmniej raz podczas całej edukacji przedszkolnej. Do tej drugiej grupy należy m.in. dziesięciodniowy okres tworzenia własnych zabawek.

Zapis w podstawie programowej określa dokładnie to wyzwanie. "Dziecko przynajmniej raz w trakcie edukacji przedszkolnej przez minimum 10 kolejnych dni tworzy z wykorzystaniem różnych materiałów, w tym z odzysku, własne zabawki zamiast zabawek tradycyjnych". Nie chodzi więc o pojedyncze zajęcia plastyczne czy jednorazowe wykonanie zabawki z kartonu. Dzieci mają przez kolejne dni projektować, budować, poprawiać swoje pomysły i wykorzystywać wykonane przedmioty podczas wspólnej zabawy.

Jak podaje Strefa Edukacji, dziesięciodniowy cykl nie będzie musiał być powtarzany w każdym roku. Przedszkole powinno jednak zapewnić każdemu dziecku możliwość udziału w takim doświadczeniu przynajmniej raz przed zakończeniem wychowania przedszkolnego.

Instytut Badań Edukacyjnych podpowiada, że do tworzenia zabawek można wykorzystać m.in. kartonowe pudełka, zakrętki, gazety, patyczki, taśmy, sznurki czy wstążki. Duże pudła mogą posłużyć do budowania większych konstrukcji, takich jak domy, pojazdy czy elementy wymyślonego miasta.

Zdaniem autorów komentarza takie zajęcia mają rozwijać nie tylko sprawność manualną. Projektowanie i wspólne konstruowanie ma także rozwijać wyobraźnię, zachęcać dzieci do wcielania się w różne role oraz wzmacniać relacje z rówieśnikami. Przedmioty bez z góry określonego przeznaczenia mogą być wykorzystywane na wiele sposobów. To samo pudełko może być samochodem, sklepem, meblem albo częścią większej budowli.

Wskazane jest, by podczas realizowania projektu usunąć tradycyjne zabawki znajdujące się w przedszkolnej sali. Według IBE takie rozwiązanie może być szczególnie korzystne dla najmłodszych dzieci, ponieważ "rozwija w nich potrzebę poszukiwania i tworzenia nowych, ciekawych sposobów spędzania czasu".

Nie oznacza to jednak, że każde przedszkole będzie miało obowiązek całkowitego usunięcia zabawek z sali. Obowiązkowe będzie jedynie przeprowadzenie dziesięciodniowego doświadczenia, natomiast schowanie tradycyjnych zabawek pozostaje rekomendacją.

Realizacja doświadczenia ma odbywać się w porozumieniu z dziećmi i ich rodzicami. Opiekunowie mogą pomóc przede wszystkim w zbieraniu bezpiecznych materiałów, które zostaną później wykorzystane podczas zajęć.

Przedszkola zaś same zdecydują, kiedy przeprowadzić taki cykl. IBE PIB jako przykłady wskazuje wiosnę, gdy część aktywności może odbywać się na świeżym powietrzu, albo okres przed Bożym Narodzeniem, kiedy dzieci mogą przygotowywać własne prezenty i ozdoby.

Nowa podstawa programowa ma szerzej rozwijać samodzielność, współpracę, sprawczość i umiejętność działania w grupie. Ponadto, ma pokazywać szerszy kierunek reformy wychowania przedszkolnego. Dziecko będzie nie tylko odbiorcą zajęć przygotowanych przez nauczyciela, ale również ich aktywnym uczestnikiem, który może proponować rozwiązania, podejmować decyzje, eksperymentować i współpracować z innymi.

Jak podkreślono w komentarzu IBE PIB, "codzienna swobodna zabawa to nieodzowny warunek rozwoju dzieci i realizacji programu wychowania przedszkolnego".

Źródła:

• "Wychowanie przedszkolne. Komentarz dydaktyczny do podstawy programowej", Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy;
• Strefa Edukacji.