Niewydolność nerek

Niewydolność nerek to stan chorobowy, który polega na upośledzeniu zdolności filtracyjnej nerek. Praca nerek jest na tyle zaburzona, a same nerki uszkodzone, że nie spełniają swojej funkcji, tzn. nie oczyszczają krwi ze zbędnych produktów przemiany materii. Niewydolność nerek prowadzi do wzrostu stężenia toksyn w płynach ustrojowych. Choroba może mieć charakter ostry lub przewlekły. Ostra niewydolność nerek jest możliwa do całkowitego wyleczenia, natomiast przewlekła niewydolność nerek prowadzi zwykle stopniowo do całkowitego ustania pracy narządu i wymaga stałych dializ lub transplantacji nerki.

Polecane wideo:

Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek (ang. Acute Renal Failure – ARF) to potencjalnie odwracalny stan nagłego pogorszenia czynności wydalniczej nerek. Typy ostrej niewydolności nerek to postać:

  • przednerkowa – niedostateczne ukrwienie nerek,
  • nerkowa – choroby nerek,
  • pozanerkowa – niedrożność dróg moczowych.

Za ostrą niewydolność nerek odpowiadają najczęściej choroby przebiegające ze stanem zapalnym nerek, np. kłębuszkowe zapalenie nerek czy śródmiąższowe zapalenie nerek. Jak rozwija się ostra niewydolność nerek? W pojedynczych komórkach nerkowych, czyli w nefronach, spada filtracja. Liczba nefronów jednak nie maleje, lecz utrzymuje się na prawidłowym poziomie. Nerki próbują utrzymać odpowiedni stan płynów ustrojowych i robią to na dwa sposoby – poprzez wzrost transportu kanalikowego lub poprzez wzrost krążenia wewnątrznerkowego krwi. Przy niezachodzącej resorpcji, ale oszczędzając wodę, procesy kompensacyjne prowadzą do takich objawów, jak skąpomocz, a nawet bezmocz, co szybko prowadzi do azotemii, a więc podwyższenia we krwi stężenia związków azotu (amoniak, mocznik). Na początku rozwoju choroby pojawia się wielomocz bez azotemii, a następnie kolejno: skąpomocz, bezmocz i azotemia. Chory może mieć biegunkę, pojawiają się wymioty i objawy odwodnienia. Podczas wychodzenia z choroby objętość oddawanego moczu stopniowo się zwiększa.

Przewlekła niewydolność nerek

Przewlekła niewydolność nerek to stan nieodwracalnego uszkodzenia kłębuszków nerkowych, który w krańcowym stadium wymaga leczenia nerkozastępczego dla utrzymania chorego przy życiu. Aby ocenić zaawansowanie przewlekłej niewydolności nerek, stosuje się metody oceniające stopień zmniejszenia filtracji kłębuszkowej (współczynnik przesączania kłębuszkowego, ang. Glomerular Filtration Rate – GFR). Do najczęstszych przyczyn przewlekłej niewydolności nerek należą:

  • choroby kłębuszków nerkowych,
  • nefropatia cukrzycowa,
  • nefropatia nadciśnieniowa,
  • choroby naczyń krwionośnych,
  • choroby cewkowo-śródmiąższowe,
  • choroby skutkujące torbielami nerek.

W przewlekłej niewydolności nerek następuje stopniowa redukcja czynnych nefronów – w przeciwieństwie do ostrej niewydolności, gdzie następuje jedynie upośledzenie ich funkcji wydalniczej. Zmniejszanie się liczby aktywnych nefronów prowadzi do takich zaburzeń, jak:

  1. zaburzenie gospodarki jonowej:
  • jonami K+, co prowadzi do ostrej niewydolności krążenia,
  • jonami H+, powodując kwasicę metaboliczną,
  • wapniowo-fosforanowej,
  1. zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, co skutkuje m.in. wielomoczem,
  2. podwyższony poziom parathormonu, wywołujący uszkodzenia mózgu, serca i kości,
  3. zaburzenie czynności wydalniczych i wewnątrzwydzielniczych.
Stadium przewlekłej niewydolności nerek Objawy chorobowe
Okres utajonej PNN Zniszczenie miąższu poniżej 50% nefronów, nieznacznie upośledzone zagęszczenie moczu.
Okres wyrównanej PNN Wzrost kreatyniny we krwi (
Okres niewyrównanej PNN Zniszczenie miąższu ponad 75% nefronów, objawy mocznicy.
Okres schyłkowej PNN GFR>15 ml/min, wzrost kreatyniny we krwi (>10 mg%), zniszczenie miąższu około 90% nefronów, konieczność dializowania.

Leczenie niewydolności nerek

Przy poważnej niewydolności nerek konieczne jest leczenie nerkozastępcze: hemodializa, dializa otrzewnowa lub transplantacja nerki. Jeżeli nerka jest uszkodzona lub niewydolna, należy nieustannie monitorować ilość oddawanego moczu. Na tej podstawie ustala się zapotrzebowanie organizmu na płyny – nie można doprowadzić do przewodnienia, które jest przyczyną obrzęku płuc. Ponadto, wskazane jest regularne sprawdzanie stężenia elektrolitów w krwiobiegu, gazometrii oraz morfologii. Stosowane leczenie farmakologiczne powinno zostać dopasowane do rodzaju schorzenia nerek. Nie należy przyjmować leków, które mogłyby działać szkodliwie na narząd.

Niekiedy, w przypadku ostrej niewydolności nerek, należy przeprowadzić tymczasowe leczenie nerkozastępcze. Najczęściej krok ten podejmuje się przy przewodnieniu, któremu towarzyszy obrzęk płuc lub mózgu, a także przy znacznym poziomie potasu we krwi i kwasicy. U osób cierpiących na bezmocz, tego typu leczenie podejmuje się na wczesnym etapie choroby, przed wystąpieniem powikłań. Terapia przeważnie obejmuje hemodializę, hemofiltrację oraz połączenie obu metod – hemodiafiltrację. Leczenie opiera się na filtracji krwi pacjenta poza jego organizmem, za pomocą specjalnego sprzętu do hemofiltracji lub hemodializy. Przed rozpoczęciem procesu należy umieścić dwukanałowy cewnik w obszernej żyle. Metoda hemofiltracji ma charakter ciągły, podczas gdy hemodializa ma miejsce przez kilka kolejnych godzin i przeprowadzana jest co 2-3 dni. Dość rzadko przeprowadza się dializę otrzewnową – najczęściej u małych dzieci.

Całkowite wyleczenie przewlekłej choroby nerek nie jest możliwe, gdyż utrata nefronów jest nieodwracalna, a proces włóknienia nerek zwykle nadal postępuje. U wielu osób możliwe jest jednak istotne spowolnienie postępu choroby, zwłaszcza wykrytej bardzo wcześnie. Najważniejsze jest usunięcie przyczyny uszkodzenia nerek, co najlepiej można uzyskać, stosując tzw. leki nefroprotekcyjne. Spośród metod leczenia nerkozastępczego stan najbliższy wyleczeniu daje udana transplantacja nerki z bardzo dobrą czynnością przeszczepu.

Komentarze

dyskusje na forum

Artykuły Niewydolność nerek
Zapalenie nerek

Zapalenie nerek u mężczyzny

Zapalenie nerek u mężczyzny

Śródmiąższowe zapalenie nerek nazywane jest również cewkowo-śródmiąższowym zapaleniem nerek i ma zazwyczaj charakter przewlekły.

Zapalenie nerek

Kłębuszkowe zapalenie nerek

do patologicznego namnażania się. Przewlekły proces zapalny grozi zwłóknieniem kłębuszków i może prowadzić do niewydolności nerek. Na zapalenie kłębuszków (...) niewydolności nerek. Przyczyny...

Zespół zaburzeń oddychania (ZZO)

Ostra niewydolność oddechowa

, czyli niewydolności dotykającej co najmniej dwóch układów lub narządów. Niewydolność może dotknąć centralnego układu nerwowego, wątroby, nerek, a także układu krążenia. (...) Ostra niewydolność...

Planowanie ciąży

Choroby nerek a ciąża

nerek, zakażenie dróg moczowych, ostrą niewydolność nerek. Wizyty u lekarza podczas ciąży Jeśli kobieta rozważa zajście w ciążę, ważne jest by skontaktowała się z nefrologiem. Lekarz ten zbada kobietę...

Badanie moczu w ciąży

Zapalenie układu moczowego w ciąży

ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek u kobiet w ciąży to: ostra niewydolność oddechowa i ARDS (obrzęk płuc, atak duszności), wstrząs septyczny (...) leczenie tokolityczne beta-mimetykami. Przewlekła niewydolność...

Dziecięce choroby

Nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze ma zazwyczaj podłoże idiopatyczne, co oznacza, że jego przyczyna nie jest znana i nie wiąże się z żadnymi schorzeniami. Rzadziej ma charakter wtórny i towarzyszy przewlekłym chorobom nerek, chorobom mózgu i zaburzeniom...

Wskazania do indukcji porodu

Komplikacje porodu - niewydolność łożyska

Komplikacje porodu - niewydolność łożyska

Łożysko reguluje wiele procesów w organizmie kobiety ciężarnej i jest miejscem wielu przemian metabolicznych. W łożysku odbywają się podstawowe przemiany enzymatyczne, pod wpływem których wytwarzane są substancje odżywcze dla płodu.

Niewydolność jajników

Genetyczne wady układu płciowego

Genetyczne wady układu płciowego

Dysgenezja gonad to rodzaj wady genetycznej układu płciowego. Pojawia się ona już w życiu płodowym i sprawia, że gonady, czyli gruczoły płciowe (u kobiet jajniki, u mężczyzn jądra) nie wykształcają się.

Poziom glukozy

Poziom glukozy w moczu

Każdy poziom glukozy w moczu jest niepokojącym objawem, a to dlatego, że cukru w moczu nie powinno być. Prawidłowo cukier powinien być wchłaniany z nerek przed jego wydaleniem poza organizm. Cukier we krwi może oznaczać, że przekroczony...