Niewydolność cieśniowo-szyjkowa

Niewydolnośc cieśniowo-szyjkowa (łac. insufficientia cervicalis colli uteri, ang. cervical incompetence) to niezdolność szyjki macicy do utrzymania ciąży do momentu, w którym został wyznaczony termin porodu. Według szacunków dotyczy ona ok. 0,1-1,8% ciąż. Jako przyczyny niewydolności cieśniowo-szyjkowej wymienia się następujące czynniki:

anatomiczne uszkodzenie szyjki macicy;
uszkodzenie szyjki macicy będące efektem przebytego przedwczesnego porodu, poprzedzonego bezbolesnym rozwarciem szyjki macicy;
urazy wynikające z przebytych zabiegów ginekologicznych, np. ręcznego wydobycia łożyska, wyłyżeczkowania macicy, operacji kleszczowej, amputacji szyjki macicy;
zaburzenia hormonalne (nadmiar relaksyny i przedwczesne uwolnienie prostaglandyn, co prowadzi do rozwierania się szyjki macicy) i biochemiczne.

Ryzyko wystąpienia niewydolności cieśniowo-szyjkowej pojawia się, gdy:

• stan taki występował w poprzedniej ciąży;
• nastąpiło zbyt wczesne pęknięcie pęcherza płodowego w trakcie trwania poprzedniej ciąży;
• u kobiety wykryto wady wrodzone macicy;
• przeprowadzono konizację szyjki macicy, czyli dokonano wycięcia stożka tkanki z części pochwowej szyjki macicy;
• nastąpiła wewnątrzmaciczna ekspozycja na dietylstilbestrol w okresie płodowym ciężarnej.

Niewydolność cieśniowo-szyjkowa to realne zagrożenie ciąży, które po rozpoznaniu powinno być natychmiast leczone. Rozpoznanie tej dolegliwości następuje w trakcie badania we wziernikach zgładzania i skracania się szyjki macicy przy jednoczesnym rozwieraniu się kanału szyjki macicy, którego nie poprzedzały czynności skurczowe. Wykrycie niewydolności cieśniowo-szyjkowej może nastąpić także w badaniu USG przezpochwowym, które pozwala na ocenę długości kanału szyjkowego macicy i ujścia zewnętrznego tego kanału. Bezskurczowe rozwieranie szyjki macicy poprzedza rozpoznanie przez ciężarną następujących objawów: zwiększenia wydalania wydzieliny pochwowej, pojawienia się plamienia oraz odczuwania wzmożonego ciśnienia w podbrzuszu. Przy niewydolności cieśniowo-szyjkowej można zaobserwować tzw. objaw lejka, który polega na wpuklaniu się błon płodowych.

Leczenie niewydolności ceśniowo-szyjkowej może być zachowawcze albo operacyjne. Pierwszy sposób leczenia polega na ograniczeniu aktywności ruchowej pacjentki oraz zastosowaniu środków farmakologicznych, które mają działanie tokolityczne. Jeśli chodzi o leczenie operacyjne, to dotyczy ono założenia szwu okrężnego na szyjkę macicy. Szew okrężny może być nakładany trzema metodami, które funkcjonują pod nazwami:

• szew McDonalda;
• szew Shirodkara;
• szew brzuszny.

Profilaktycznie może on być nakładany osobom z obciążonym wywiadem położniczym, u których istnieje ryzyko pojawienia się niewydolności cieśniowo-szyjkowej. Terapeutycznie nakłada się go osobom, u których rozwarcie szyjki macicy nastąpiło przed 28. tygodniem ciąży, zaobserwowano w badaniu USG wypuklanie się błon płodowych do ujścia wewnętrznego kanału szyjki macicy.

Niewydolność cieśniowo-szyjkowa to niezdolność szyjki macicy do utrzymania ciąży do dnia porodu. Pojawia się jako efekt anatomicznych i mechanicznych uszkodzeń szyjki macicy.